Lý do gì khiến mèo cái sau khi giao phối lại nằm lăn ra đất, thậm chí còn quay đầu tấn công mèo đực?

Từ những "chúa sơn lâm" như sư tử trên thảo nguyên châu Phi hay hổ trong những khu rừng rậm nhiệt đới cho đến những chú mèo nhỏ sống cạnh con người, họ mèo luôn sở hữu sức hút đặc biệt. Trong số đó, mèo nhà là loài duy nhất đã thích nghi để trở thành vật nuôi thân thiết với con người. Cùng với chó, chúng hiện là hai loài thú cưng phổ biến nhất trên thế giới.

Những người từng nuôi cả chó và mèo đều dễ dàng nhận thấy sự khác biệt giữa hai loài. Nếu chó thường được biết đến với sự trung thành và nghe lời, thì mèo lại nổi tiếng bởi tính cách độc lập, đôi khi có phần lạnh lùng. Một số nhà nghiên cứu về quá trình thuần hóa động vật cho rằng việc mèo trở thành thú cưng không hoàn toàn do con người lựa chọn. Trái lại, chính mèo đã chủ động tiếp cận môi trường sống của con người vì những lợi ích mà chúng nhận được, còn con người chỉ đóng vai trò tiếp nhận.

Việc nghiên cứu mèo nhà giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về họ mèo nói chung. Mèo sở hữu thân hình linh hoạt, phản xạ nhanh và khả năng săn mồi hiệu quả. Chuột và cá là hai loại thức ăn yêu thích của chúng. Về mặt sinh học, mèo thuộc họ Felidae và hiện được chia thành nhiều nhóm khác nhau, phân bố rộng khắp thế giới.

Đôi mắt lớn giúp mèo có khả năng quan sát tốt trong điều kiện ánh sáng yếu, vì thế chúng thường hoạt động mạnh về đêm và ngủ nhiều hơn vào ban ngày. Tính cách của mèo khá đặc biệt, đôi khi dường như chẳng mấy quan tâm đến tiếng gọi của chủ. Thế nhưng cũng có lúc chúng chủ động nằm cạnh con người, cuộn tròn ngủ ngon lành. Chính sự khó đoán ấy lại khiến nhiều người yêu thích loài vật này.

Tuy nhiên, mèo cũng có những tác động đáng kể đến hệ sinh thái. Tại Australia, mỗi năm có hàng trăm triệu cá thể chim bị mèo săn bắt, khiến số lượng nhiều loài suy giảm nghiêm trọng và đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.

Tuổi thọ của mèo tương đối cao, đặc biệt là mèo nuôi trong điều kiện chăm sóc tốt. Thông thường, chúng có thể sống từ 10 đến 15 năm hoặc lâu hơn. Không giống nhiều loài động vật khác có mùa sinh sản cố định, mèo là loài động dục nhiều lần theo mùa.

Khi bước vào giai đoạn động dục, mèo đực thường có hành vi đánh dấu lãnh thổ bằng cách phun nước tiểu lên các bề mặt thẳng đứng. Chúng thường cong lưng, dựng đuôi và để lại mùi hương nhằm thu hút mèo cái. Trong thời gian này, mèo đực trở nên hiếu động hơn, thường tìm cách ra ngoài thay vì ở yên trong nhà.

Mèo cái khi động dục cũng có những biểu hiện rất đặc trưng. Chúng phát ra những tiếng kêu kéo dài, nghe khá não nề. Ở nhiều vùng nông thôn, hiện tượng này còn được gọi là "gọi đực". Những âm thanh ấy giúp thu hút các con đực đang trong thời kỳ sinh sản. Mèo cái thường nằm thấp người, nâng phần hông lên, hai chân sau chuyển động liên tục như đang đạp xe. Trong giai đoạn này, chúng dễ cáu gắt, ăn uống kém và đặc biệt muốn ra ngoài vào ban đêm. Chu kỳ có thể kéo dài khoảng 20 ngày trước khi mọi hoạt động trở lại bình thường.

Nhiều người thắc mắc vì sao quá trình giao phối của mèo lại khiến mèo cái đau đớn. Nguyên nhân nằm ở đặc điểm sinh học của loài. Mèo là động vật rụng trứng theo kích thích, nghĩa là việc rụng trứng chỉ xảy ra sau khi có tác động từ quá trình giao phối. Vì vậy, cơ quan sinh dục của mèo đực đã tiến hóa theo hướng đặc biệt để tạo ra kích thích cần thiết đối với mèo cái.

Theo các nhà khoa học, cấu tạo này không chỉ thúc đẩy quá trình rụng trứng mà còn có thể giúp giảm khả năng thụ tinh từ các cá thể đực khác, qua đó gia tăng cơ hội truyền lại bộ gene của chính mình. Đây là một đặc điểm tiến hóa xuất hiện ở nhiều loài động vật nhằm tối đa hóa thành công sinh sản.

Điều đó cũng lý giải vì sao sau khi giao phối, mèo cái thường lăn lộn hoặc bất ngờ quay sang tấn công mèo đực. Sự khó chịu và đau đớn trong quá trình giao phối khiến chúng có phản ứng mạnh mẽ như vậy. Vì thế, mèo đực thường nhanh chóng rời đi ngay sau khi hoàn tất việc giao phối để tránh bị cào cắn.

Dù quá trình này có thể gây khó chịu cho mèo cái, sinh tồn và duy trì nòi giống vẫn là bản năng quan trọng nhất của mọi sinh vật. Một số nhà nghiên cứu còn cho rằng hành vi lăn lộn sau giao phối của mèo cái có thể góp phần hỗ trợ quá trình sinh sản, giúp tăng khả năng thụ thai thành công.

Nhìn chung, cơ chế sinh sản đặc biệt của mèo là kết quả của hàng triệu năm tiến hóa. Những đặc điểm này vừa giúp kích thích rụng trứng, vừa nâng cao khả năng truyền lại gene cho thế hệ sau, từ đó góp phần duy trì và phát triển quần thể của loài.