Ngôi làng Việt Nam mang tên 'Lò' vừa lọt đề cử làng du lịch tốt nhất thế giới, hút giới trẻ, thích hợp cho du lịch chữa lành

Với diện tích hơn 182 ha, làng Lò là tên mà những người làm du lịch đặt cho các khu phố Phú Thọ 1, Phú Thọ 2, Phú Thọ 3 và Phú Thọ của phường Hòa Hiệp (trước là phường Hòa Hiệp Trung, thị xã Đông Hòa, Phú Yên), trước đây được người dân gọi ngắn gọn là Lò 1, Lò 2, Lò 3.

Những năm gần đây, làng Lò bắt đầu được nhiều du khách biết đến nhờ cảnh quan còn nguyên sơ, những dãy nhà ngói đỏ lâu đời và không gian sống yên bình. Một số nhà đầu tư cũng tìm đến mua lại nhà cũ, giữ nguyên kiến trúc truyền thống rồi cải tạo thành các khu nghỉ dưỡng, homestay phù hợp với cảnh quan địa phương.

Từ trung tâm phường Tuy Hòa, du khách chỉ mất khoảng 15-20 phút di chuyển để đến làng Lò. Khoảng cách từ trung tâm đến đây vào khoảng 13 km, có thể đi theo Quốc lộ 1 hoặc tuyến đường ven biển.

Du khách cũng có thể kết hợp tham quan các địa danh nổi tiếng gần đó như Mũi Điện, bãi Môn và vịnh Vũng Rô.

Nguồn gốc tên gọi làng Lò

Làng Lò có khoảng hơn 1.500 ngôi nhà nằm san sát nhau, kéo dài ra sát biển. Người dân nơi đây chủ yếu sinh sống bằng nghề đánh bắt và chế biến hải sản.

Tên gọi "làng Lò" bắt nguồn từ tập quán sinh hoạt của cư dân địa phương trong quá khứ.

Trước đây, cứ vài hộ dân lại cùng nhau đắp một chiếc lò bằng gạch, bên ngoài trét bùn và rơm. Những chiếc lò này không dùng để nung gạch hay ngói mà phục vụ việc hấp, sấy hải sản tươi.

Cách làm này giúp cá và các loại hải sản được bảo quản lâu hơn, thuận tiện cho việc trao đổi, buôn bán.

Ngày nay, phương pháp bảo quản bằng lò đã dần được thay thế bằng đá lạnh và các thiết bị hiện đại. Tuy nhiên, tên gọi làng Lò vẫn được giữ lại và trở thành dấu ấn riêng của vùng đất này.

Những mái nhà đỏ bên bờ biển xanh

Nhìn từ trên cao, làng Lò nổi bật với ba gam màu đặc trưng gồm màu đỏ của mái ngói, màu vàng của bờ cát và màu xanh của biển. Từ trục đường Hùng Vương nối dài, du khách chỉ cần rẽ vào bất kỳ con hẻm nào qua các cổng chào khu phố là có thể đi thẳng ra biển.

Trên đường di chuyển, du khách sẽ bắt gặp những con đường nhỏ sạch sẽ, hàng cây xanh thẳng tắp, những bức tường xi măng cũ và hàng rào gỗ đơn sơ. Các góc đường mang vẻ đẹp bình dị, trở thành điểm chụp ảnh được nhiều bạn trẻ yêu thích.

Làng Lò nhìn từ trên cao đẹp như tranh. Ảnh: Lê Minh Hoàng

Làng Lò hiện vẫn lưu giữ nhiều ngôi nhà hai gian hình chữ L, được xây dựng trong giai đoạn từ những năm 1960 đến 1980. Các căn nhà chủ yếu có tường quét vôi, sơn màu vàng hoặc trắng, mái lợp ngói đỏ.

Ở góc sân của nhiều gia đình vẫn còn những chiếc giếng cũ, gợi nhớ không gian sống quen thuộc của làng quê miền Trung trong thế kỷ trước.

Một số ngôi nhà tại đây từng được lựa chọn làm bối cảnh cho các chương trình truyền hình và phim ảnh. Trong đó, có căn nhà xây dựng từ năm 1978 từng xuất hiện trong chương trình "2 ngày 1 đêm".

Ngôi nhà được xây từ năm 1978, từng được ê-kíp "2 ngày 1 đêm" chọn làm điểm ghi hình.

Dù vậy, khu vực gần biển vẫn còn một số căn nhà đã xuống cấp hoặc bị bỏ hoang. Không gian yên tĩnh khiến làng Lò phù hợp với những du khách muốn tạm rời xa nhịp sống ồn ào của thành phố.

Bãi biển có màu cát đặc biệt

Biển tại các khu vực Lò 1, Lò 2 và Lò 3 có sóng tương đối nhẹ. Một số khu vực có mực nước phù hợp cho hoạt động tắm biển.

Vào sáng sớm, bãi biển trở nên nhộn nhịp khi các thuyền đánh cá trở về. Đến chiều tối, người dân địa phương và du khách tập trung tắm biển, ăn uống và vui chơi.

Một điểm khác biệt của biển làng Lò so với nhiều bãi biển lân cận là loại cát hạt lớn, có màu vàng pha đỏ. Đây được cho là loại cát mang đặc điểm của địa chất núi lửa, không trắng mịn như cát tại nhiều bãi biển khác.

Một góc biển làng Lò. Ảnh: Lê Minh Hoàng

Con đường bê tông kéo dài từ khu dân cư đến cảng cá cũng đang trở thành một trong những biểu tượng mới của làng Lò 3. Khu vực này từng xuất hiện trong bộ phim "Hẹn em ngày nhật thực".

Khung cảnh bến thuyền nằm sau những rặng cây, các lối bậc thang dẫn xuống cảng cùng những bức tường được trang trí nhiều màu sắc đang thu hút ngày càng nhiều du khách đến tham quan, chụp ảnh.

Phát triển du lịch gắn với làng nghề

Bên cạnh nghề đánh bắt cá truyền thống, người dân làng Lò đang từng bước tham gia phát triển du lịch cộng đồng.

Nhiều căn nhà cũ được cải tạo thành homestay, quán cà phê hoặc không gian nghỉ dưỡng. Các công trình mới vẫn ưu tiên sử dụng kiến trúc đơn giản, hài hòa với cảnh quan của làng biển.

Làng Lò cũng được nhiều người trẻ lựa chọn làm nơi nghỉ ngơi sau thời gian làm việc căng thẳng.

Việc được lựa chọn hoàn thiện hồ sơ tham gia Giải thưởng Làng Du lịch tốt nhất thế giới năm 2026 được xem là cơ hội để làng Lò quảng bá hình ảnh rộng rãi hơn.

Với cảnh quan ven biển, kiến trúc truyền thống, nghề đánh bắt cá lâu đời và đời sống cộng đồng còn được bảo tồn, làng Lò có nhiều điều kiện để phát triển du lịch bền vững.

Một khu lưu trú tại làng Lò có view hướng biển

Tuy nhiên, quá trình khai thác du lịch cũng đặt ra yêu cầu phải giữ gìn không gian làng cổ, hạn chế xây dựng thiếu kiểm soát và bảo đảm sinh kế cho người dân địa phương.

Nếu phát triển đúng hướng, làng Lò không chỉ trở thành điểm đến mới của khu vực Nam Trung Bộ mà còn có thể trở thành mô hình kết hợp giữa bảo tồn làng nghề và du lịch cộng đồng.