Kiệt tác đá hình thành nhờ núi lửa phun trào ở Việt Nam, tồn tại đã 4000 năm: Đến không được làm 1 việc!

Cổng Tò Vò là biểu tượng du lịch nổi tiếng của huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) đang đứng trước nguy cơ bị xâm hại bởi ý thức kém của một bộ phận du khách. Bất chấp các bảng cảnh báo nguy hiểm, tình trạng nhiều người kéo nhau trèo lên phần mái vòm đá để chụp ảnh "check-in" lại tiếp tục tái diễn.

Chính quyền địa phương đã đưa ra khuyến cáo nghiêm ngặt: Yêu cầu du khách tuyệt đối không bước lên phần vòm đá của Cổng Tò Vò. Hành động này không chỉ giúp phòng tránh tai nạn rủi ro cho bản thân mà còn góp phần giữ gìn, bảo tồn nét đẹp nguyên sơ cho thắng cảnh thiên nhiên vô giá này.

Cổng Tò Vò ở Quảng Ngãi.

Theo thông tin được VTV8 dẫn từ chính quyền địa phương, bề mặt Cổng Tò Vò không bằng phẳng, có thể trơn trượt do nước biển, độ ẩm hoặc rêu bám. Người trèo lên dễ mất thăng bằng, ngã xuống bãi đá phía dưới và gặp chấn thương.

Rủi ro càng tăng khi nhiều người cùng tập trung trên phần mái. Không chỉ gây nguy hiểm cho chính du khách, việc liên tục đứng, giẫm đạp và di chuyển trên vòm đá cũng có thể tạo thêm tác động lên cấu trúc tự nhiên của di tích.

Cổng Tò Vò vốn thường xuyên chịu ảnh hưởng của sóng, gió và quá trình phong hóa. Vì vậy, dù chưa thể khẳng định một lần leo trèo sẽ lập tức làm hư hỏng thắng cảnh, hành vi này vẫn có thể làm gia tăng nguy cơ tổn hại nếu lặp lại trong thời gian dài.

Đây cũng không phải vấn đề mới. Từ nhiều năm trước, tình trạng du khách trèo lên cổng đá để chụp ảnh đã được phản ánh. Biển cảnh báo được lắp đặt nhưng một bộ phận khách tham quan vẫn phớt lờ, chủ yếu vì muốn có góc ảnh khác biệt.

Theo Cục Di sản văn hóa, Cổng Tò Vò được hình thành từ đá bazan trong quá trình phun trào của núi lửa Giếng Tiền giữa môi trường biển. Sau đó, sóng và gió liên tục bào mòn những phần đá có độ gắn kết yếu hơn, dần tạo nên một vòm đá tự nhiên có hình dáng giống chiếc cổng.

Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ngãi cho biết thắng cảnh có niên đại ước tính khoảng 3.000-4.000 năm, cao khoảng 2,5 m, nằm trong dải đá bazan ven bờ kéo dài khoảng 20 m.

Ngày 9/9/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành quyết định xếp hạng Cổng Tò Vò là danh lam thắng cảnh quốc gia. Từ đây, địa điểm nổi tiếng này không chỉ đơn thuần là phông nền chụp ảnh, mà còn là một di tích cần được quản lý và bảo vệ theo quy định.

Ngoài giá trị địa chất, Cổng Tò Vò còn nằm trong không gian văn hóa đặc trưng của Lý Sơn, gắn với cảnh quan núi lửa, đời sống cư dân biển đảo và lịch sử khai phá, bảo vệ chủ quyền trên biển của người Việt.

Chính vì vậy, việc tuân thủ biển cảnh báo không chỉ nhằm tránh tai nạn. Đây còn là cách mỗi du khách thể hiện trách nhiệm đối với một thắng cảnh tự nhiên đã mất hàng nghìn năm để hình thành.

Cổng Tò Vò nằm ở phía tây đảo Lớn, là một trong những nơi ngắm hoàng hôn được nhiều người yêu thích tại Lý Sơn. Du khách có thể chụp toàn cảnh từ bãi đá, đứng dưới khoảng trống của cổng hoặc lựa chọn vị trí an toàn ở khu vực xung quanh.

Khi xuống bãi đá, nên mang giày có độ bám tốt, quan sát tình trạng sóng và thủy triều, không đứng quá sát mép nước. Khách tham quan cũng không nên khắc chữ, bẻ đá, xả rác hoặc tự ý dịch chuyển các vật thể tự nhiên.

Cổng Tò Vò có thể kết hợp với Chùa Đục và núi lửa Giếng Tiền thành một cung tham quan ngắn vào buổi chiều. Nếu có thêm thời gian, du khách có thể ghé núi Thới Lới, Hang Câu, Chùa Hang, Âm Linh Tự hoặc Nhà trưng bày Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải.

Điểm đến khác du khách có thể tham khảo khi tới Lý Sơn (Ảnh Traveloka, Du lịch Lý Sơn, Báo Văn Hóa).

Với hành trình dài hơn, đảo Bé An Bình, những cánh đồng hành tỏi và các trải nghiệm biển đảo cũng là những lựa chọn đáng cân nhắc. Các hoạt động tắm biển, lặn ngắm san hô hoặc chèo SUP chỉ nên thực hiện khi thời tiết thuận lợi và có đơn vị bảo đảm an toàn.