Tương lai sẽ thuộc về xe điện hay xe chạy bằng xăng? Lịch sử đã cho thấy câu trả lời, và câu trả lời khá rõ ràng

Vấn đề thực sự nghiêm trọng không phải là doanh số bán hàng giảm sút, mà là sự sụp đổ của lối sống mà xe chạy bằng xăng phụ thuộc vào. Trước đây, khi bạn mua một chiếc xe chạy xăng, bạn không chỉ mua một động cơ. Bạn đang mua sự an tâm rằng bạn có thể đổ xăng bất cứ lúc nào, lái xe đường dài mà không cần lo lắng về mức pin, và tìm thấy các dịch vụ sửa chữa và bảo dưỡng ở khắp mọi nơi. Giờ đây, cảm giác an toàn đó đang bắt đầu lung lay.

Trước tiên, hãy xem xét sự thay đổi rõ rệt nhất. Trong bốn năm qua, tỷ lệ sử dụng xe năng lượng mới đã tăng vọt. Tốc độ này không còn là "bắt kịp" nữa, mà là "một cuộc cách mạng hoàn toàn". Nhiều người vẫn còn nói về cảm giác lái cơ học của xe chạy xăng, nhưng hành động của họ lại kể một câu chuyện khác - chiếc xe tiếp theo của họ là một chiếc xe điện.

Tại sao điều này lại xảy ra? Nói một cách đơn giản, sự tiện lợi đã được định nghĩa lại.

Trước đây, ưu điểm lớn nhất của xe chạy bằng xăng là sự dễ dàng trong việc tiếp nhiên liệu. Các trạm xăng chỉ cách nhau vài kilomet, và bạn có thể lái xe đi trong vài phút mà không cần lên kế hoạch gì. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, trạm xăng đã giảm trên toàn quốc, và ước tính trong vòng 5 năm tới. Con số này có thể không quá đáng báo động, nhưng nó tạo ra sự khác biệt lớn trong cuộc sống hàng ngày. Nếu hôm nay mất đi một trạm xăng, ngày mai cũng vậy, cuối cùng nó sẽ dẫn đến sự thay đổi về tâm lý: người lái xe chạy bằng xăng bắt đầu vô thức chú ý đến lộ trình, mức nhiên liệu và nơi họ có thể tiếp nhiên liệu.

Đây không phải là chuyện nhỏ.

Bởi vì khi một phương tiện giao thông đòi hỏi bạn phải "lên kế hoạch trước", sức hấp dẫn của nó đã giảm đi đáng kể. Con người vốn dĩ lười biếng, đặc biệt là khi đi lại và du lịch; ai cũng muốn một trải nghiệm không rắc rối. Xe điện đang làm rất tốt ở khía cạnh này. Bạn có thể sạc chúng ở nhà, ở nơi làm việc, trong trung tâm mua sắm, trong bãi đậu xe, và thậm chí cả bên ngoài nhà hàng. Trước đây, việc sạc pin giống như việc phải tìm kiếm tài nguyên; giờ đây nó là một phần không thể thiếu của cuộc sống. Một khi trải nghiệm đã trở nên suôn sẻ, người dùng khó có khả năng quay lại sử dụng phương tiện truyền thống.

Hơn nữa, sự thay đổi này không diễn ra một cách riêng lẻ; nó cũng sẽ kéo theo toàn bộ chuỗi ngành công nghiệp phải thay đổi hướng đi.

Các đại lý 4S là những người đầu tiên cảm nhận được áp lực. Doanh số bán xe mới giảm dẫn đến tồn kho tăng cao, biên lợi nhuận thấp hơn và việc kiếm tiền từ bán xe ngày càng khó khăn. Nhưng rắc rối thực sự vẫn chưa đến: ít xe bán ra hơn đồng nghĩa với dịch vụ hậu mãi ít hơn; dịch vụ hậu mãi ít hơn khiến khách hàng lo lắng hơn về dịch vụ; và khách hàng càng lo lắng hơn về dịch vụ thì càng ít muốn mua hơn. Một khi chuỗi phản ứng này bắt đầu, nó gần như tự tăng tốc.

Thị trường xe cũ cũng khá trung thực. Trước đây, nhiều người mua xe chạy xăng với ý nghĩ rằng nếu họ lái chúng vài năm rồi bán đi, họ sẽ không bị lỗ quá nhiều. Giờ đây, ý tưởng đó ngày càng trở nên kém hiệu quả. Giá cả đã giảm, huyền thoại về việc giữ giá đã tan vỡ, và điều đầu tiên mà những người sở hữu xe cũ cảm nhận không phải là "thời thế thay đổi", mà là sự thu hẹp đột ngột về tài sản của họ. Chiếc xe vẫn còn đó, nhưng tâm trạng của họ đã tụt dốc không phanh.

Điều thú vị là, nhóm xe chạy bằng xăng lại gặp khó khăn.

"Âm thanh ống xả cơ khí," "động cơ dung tích lớn," "chất lượng Đức," và "tiết kiệm nhiên liệu Nhật Bản"—những thuật ngữ này từng rất hiệu quả. Chúng không bán ô tô, mà là bán cảm xúc, địa vị và cảm giác quen thuộc. Vấn đề là thị trường đại chúng ngày càng trở nên thực dụng. Khi giới trẻ nhìn vào một chiếc xe, điều đầu tiên họ nhìn vào là giá cả, thứ hai là các tính năng thông minh, và thứ ba là mục đích sử dụng. Nếu bạn nói với họ về âm thanh ống xả, họ có thể gật đầu; nhưng nếu bạn nói về hệ thống hỗ trợ lái xe cấp độ 2, buồng lái thông minh và hệ thống thông tin giải trí thân thiện với người dùng như thế nào, họ sẽ thực sự lắng nghe.

Đây là sự thật phũ phàng: trước đây, xe chạy xăng thắng thế nhờ "sự hoàn thiện", nhưng giờ đây xe điện đè bẹp đối thủ bằng cách nói "Tôi dễ lái hơn".

Còn một chi tiết nữa mà nhiều người chưa nhận ra. Ưu điểm của xe điện không phải là một đột phá duy nhất, mà là sự kết hợp của nhiều yếu tố. Nó không chỉ đơn thuần là tiết kiệm chi phí nhiên liệu, khả năng sạc tại nhà, hay có thông số kỹ thuật cao hơn một chút. Mà đó là về toàn bộ trải nghiệm được cải thiện: mạng lưới trạm sạc đang mở rộng, pin đang được cải tiến, công nghệ sạc nhanh đang được đẩy nhanh, và các tính năng thông minh liên tục được nâng cấp. Nếu bạn vẫn đánh giá ô tô theo những tiêu chuẩn cũ, thì luật chơi đã thay đổi rồi.

Vấn đề của xe chạy bằng xăng nằm ở chỗ này. Vòng đời của chúng quá dài, việc cập nhật quá chậm, và tốc độ phát triển công nghệ không thể theo kịp sự thay đổi thói quen của người dùng. Các nhà sản xuất vẫn đang sử dụng kinh nghiệm cũ để phát triển sản phẩm, trong khi người tiêu dùng đã lựa chọn xe dựa trên những thói quen mới. Sự không phù hợp trong quá trình phát triển này dẫn đến khoảng cách ngày càng lớn.

Những sự kiện tương tự đã từng xảy ra trong lịch sử. Ngành công nghiệp đồng hồ cơ khí Thụy Sĩ vào những năm 1970 là một ví dụ điển hình. Sự xuất hiện của đồng hồ thạch anh – rẻ, chính xác và dễ sử dụng – đã khiến ngành đồng hồ cơ khí hoàn toàn bất ngờ. Trong số 1.600 công ty sản xuất đồng hồ cơ khí thời bấy giờ, hai phần ba cuối cùng đã phá sản. Những công ty còn lại hoặc tập trung vào hàng hóa xa xỉ cao cấp hoặc chuyển sang các công nghệ mới. Chẳng phải những chiếc xe chạy bằng xăng ngày nay trông có vẻ tương tự sao?

Phân khúc thị trường tầm thấp đến tầm trung về cơ bản là phần bánh đầu tiên bị chiếm lĩnh. Phần còn lại ngày càng trở thành "kho dự trữ hoài niệm". Các thương hiệu xa xỉ vẫn có thể dựa vào yếu tố nghi lễ, văn hóa xe hơi và hình ảnh thương hiệu để tồn tại trong một thời gian, nhưng thị trường đại chúng sẽ không tiếp tục trả tiền cho sự hoài niệm mãi mãi.

Thực tế hơn, một khi cơ sở hạ tầng bắt đầu ưu tiên một phía, sự mất cân bằng thị trường sẽ ngày càng trở nên rõ rệt. Xe chạy bằng xăng không đột nhiên mất đi lợi thế; mà đúng hơn, chúng đã mất đi sự tiện lợi, giá cả, dịch vụ và niềm tin trong quá trình phát triển. Đến khi bạn nhận ra điều đó, nhiều người đã thích nghi với một lối sống khác.

Vì vậy, câu hỏi "Xe chạy xăng có thể sử dụng được bao lâu?" ngày nay không còn là một cuộc thảo luận kỹ thuật đơn thuần nữa. Đó là câu hỏi: Khi chi phí sinh hoạt hàng ngày, thói quen sử dụng và sở thích của người tiêu dùng trong một thời đại đều thay đổi, thì những quy tắc cũ có thể còn đúng được bao lâu?

Câu trả lời có lẽ không quá kịch tính. Xe chạy xăng sẽ không biến mất chỉ sau một đêm. Nhưng thời kỳ chúng dễ dàng thống trị thị trường đã thực sự qua rồi. Trong tương lai, chỉ những ai có thể bán xe cho những người tiêu dùng ngày càng khó tính và thực dụng mới có quyền trụ vững trên thị trường.