Từng du học Nga ngành vật lý hạt nhân, cô gái 9X trở thành sếp 'công trình thế kỷ của đất nước'

Sinh năm 1995, quê Hà Nam, Nguyễn Thị Ngọc Mai vốn là cựu sinh viên ngành Vật lý kỹ thuật tại Đại học Bách khoa Hà Nội.

Cơ duyên đến với lĩnh vực năng lượng hạt nhân bắt đầu khi cô tình cờ được một người bạn cùng lớp giới thiệu về chương trình học bổng hiệp định Chính phủ sang Nga học tập. Mai kể lại với nụ cười nhẹ nhõm: "Làm hồ sơ rất vất vả, vì phải đi lại giữa Hà Nội và quê để chuẩn bị giấy tờ. Nhưng cuối cùng, mọi thứ đều tốt đẹp". Điều khiến nữ sinh năm ấy vững tâm nhất chính là cam kết đầu ra rõ ràng, gia nhập Tập đoàn Điện lực Việt Nam ngay sau khi về nước. Với cô, đó là một tấm vé đảm bảo cho tương lai ổn định vững chắc.

 Nguyễn Thị Ngọc Mai trở thành nữ trưởng kíp đầu tiên tại Nhà máy Thủy điện Hòa Bình

Tại Nga, Nguyễn Thị Ngọc Mai theo học chuyên ngành điện hạt nhân. Năm đầu tiên, cô dành thời gian học tiếng Nga trong môi trường gần như không thể sử dụng tiếng Anh để giao tiếp. Sau khi hoàn thành chương trình ngôn ngữ, cô chuyển lên Moscow để tiếp tục học chuyên ngành.

Nhớ lại quãng thời gian du học, Mai cho biết chương trình đào tạo tại Nga có khối lượng kiến thức lý thuyết lớn, phương pháp đánh giá chủ yếu thông qua hình thức vấn đáp trực tiếp với giảng viên.

Thế nhưng, biến số ập đến vào năm 2016 khi dự án điện hạt nhân tại Việt Nam chính thức tạm dừng. Giấc mơ ban đầu dang dở, đẩy thế hệ du học sinh như Mai vào tình thế phải tìm hướng đi mới. Chính khúc cua định mệnh này đã đưa cô đến với dòng sông Đà lịch sử, bắt đầu cơ duyên với lĩnh vực vận hành hệ thống điện tại Nhà máy Thủy điện Hòa Bình. Tại "công trình thế kỷ của đất nước", cô làm việc theo chế độ "3 ca 5 kíp".

Công việc đòi hỏi trực liên tục để đảm bảo hệ thống hoạt động an toàn, ổn định, kể cả vào những ngày lễ, Tết. Theo Mai, người làm vận hành gần như không có khái niệm nghỉ lễ cố định. "Đi vận hành nghĩa là khi cả nước nghỉ lễ, mình vẫn đi làm đúng lịch ca", cô chia sẻ.

Đêm Giao thừa vừa qua, Mai cùng đồng nghiệp trực từ 23h đêm hôm trước đến 7h sáng hôm sau. Thay vì sum họp cùng gia đình, cả kíp đón thời khắc chuyển giao năm mới ngay trong phòng điều khiển, với mong muốn hệ thống vận hành an toàn và ổn định.

Sau nhiều năm công tác, Mai quyết định tham gia kỳ thi chứng chỉ Trưởng ca nhà máy cấp điện áp 500kV - kỳ thi được tổ chức ở cấp Tập đoàn, quy tụ các kỹ sư vận hành đến từ nhiều nhà máy điện trên cả nước.

Trong hội trường ngày hôm đó, Mai là nữ thí sinh duy nhất. "Có chú còn tưởng mình đi nhầm vào khu vực thi, hỏi mình vào đây có việc gì", Mai kể. Khi biết cô là thí sinh dự thi vị trí trưởng ca, nhiều người tỏ ra bất ngờ. Một thành viên ban tổ chức còn giới thiệu với các thí sinh rằng kỳ thi năm nay có một nữ thí sinh đặc biệt tham gia.

Cuối cùng, cô đã vượt qua kỳ thi sát hạch gắt gao để đường hoàng bước lên vị trí trưởng kíp, tự tay điều khiển những tổ máy khổng lồ.

Nữ kỹ sư sinh năm 1995 cho rằng, phụ nữ vẫn có thể theo đuổi nghề vận hành nếu đủ quyết tâm và bản lĩnh.

Để đảm nhiệm vị trí trưởng kíp, Mai đã trải qua nhiều chức danh khác nhau trong hệ thống vận hành. Không ít công việc yêu cầu sức khỏe và thể lực như thao tác van, vận hành máy cắt hay kiểm tra thiết bị trong điều kiện phức tạp, khiến cô phải phối hợp cùng đồng nghiệp thay vì thực hiện một mình.

Tại đơn vị nơi Mai làm việc, số lượng lao động nữ rất ít. Trong cả tòa nhà chỉ có hai nữ nhân sự. Chính vì vậy, cô thường xuyên nghe những lời nhận xét như: "Cháu là trưởng kíp nữ đầu tiên" hay "nghề vận hành thủy điện ít nữ lắm".

Dù vậy, Mai cho rằng giới tính không phải rào cản lớn nhất. Điều quan trọng là chuyên môn, tinh thần trách nhiệm và khả năng đáp ứng yêu cầu của công việc, đặc biệt trong lĩnh vực vận hành hệ thống điện đòi hỏi tính chính xác và kỷ luật rất cao.

Hỏi về bí quyết trụ vững với nghề, cô gái nhỏ nhắn chỉ mỉm cười kiên định: "Bạn có sẵn lòng trực đêm Giao thừa để giữ điện cho mọi người không? Nếu bạn nghĩ mình làm được thì đã đi qua được 50% quãng đường của người vận hành rồi". Với Nguyễn Thị Ngọc Mai, hành trình từ nước Nga xa xôi trở về làm chủ hệ thống điện không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà là minh chứng rõ nét cho việc phụ nữ hoàn toàn có thể chinh phục những đỉnh cao kỹ thuật khắc nghiệt nhất.