Thời tiết nắng nóng gay gắt, Bộ Y tế ra khuyến cáo mốc giờ nguy hiểm nhất

Theo công văn của Cục Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế, từ đầu năm 2026 đến nay, điều kiện khô nóng xuất hiện sớm với số ngày nắng nóng gia tăng và được dự báo còn tiếp tục kéo dài, gay gắt hơn trung bình nhiều năm.

Say nắng, sốc nhiệt và thiếu nước sạch đang trở thành nguy cơ lớn trong mùa hè 2026. (ảnh minh hoạ)

Dẫn thông tin từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, Bộ Y tế cho biết lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến 10-40% trên phạm vi cả nước. Dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông xuống mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc cùng kỳ. Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ hạn hán, thiếu nước sinh hoạt và các tác động bất lợi tới sức khỏe người dân.

Để chủ động phòng chống dịch bệnh trong mùa nắng nóng, Cục Phòng bệnh đã ban hành hai tài liệu hướng dẫn gồm “Chăm sóc sức khỏe mùa nắng nóng cho cộng đồng và người lao động” và “Xử lý nước hộ gia đình bằng các biện pháp đơn giản”.

Cơ quan này đề nghị các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến kiến thức cho cán bộ y tế cơ sở, người dân và người lao động nhằm giảm thiểu nguy cơ say nắng, say nóng, đột quỵ nhiệt cũng như phòng các bệnh lây truyền qua nguồn nước ô nhiễm.

Người già, trẻ nhỏ dễ gặp biến chứng do nắng nóng

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, trong mùa nắng nóng, người dân có thể gặp các vấn đề sức khỏe như say nắng, say nóng hoặc đột quỵ do nhiệt. Nguyên nhân chủ yếu là tiếp xúc quá lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột.

Bộ Y tế yêu cầu các địa phương tăng cường tuyên truyền phòng say nóng, đột quỵ nhiệt

Những nhóm có nguy cơ cao gồm người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lao động làm việc ngoài trời hoặc trong môi trường nóng bức như công nhân lò gạch, luyện kim, lao động nông nghiệp. Ngoài ra, người mắc bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, hen phế quản hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cũng dễ bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn.

Các biểu hiện nhẹ thường bao gồm mệt mỏi, khát nước, hoa mắt, chóng mặt, tim đập nhanh, chuột rút. Trong khi đó, trường hợp nặng có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, khó thở, buồn nôn, co giật, ngất xỉu, hôn mê, tụt huyết áp và nguy cơ tử vong.

Bộ Y tế khuyến cáo khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng cần nhanh chóng đưa vào nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo, lau mát cơ thể và bổ sung nước từng ngụm nhỏ. Có thể chườm mát tại vùng cổ, nách, bẹn để hạ nhiệt nhanh.

Nếu người bệnh xuất hiện các dấu hiệu nặng như co giật, hôn mê hoặc khó thở tăng dần, cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa tới cơ sở y tế gần nhất. Trong quá trình di chuyển phải tiếp tục chườm mát cho nạn nhân.

Khuyến cáo hạn chế ra đường từ 10h đến 16h

Bộ Y tế khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài trời trong khung giờ nắng nóng cao điểm từ 10h đến 16h. Người đang ở phòng điều hòa không nên ra ngoài trời nắng đột ngột mà cần có thời gian thích nghi với nhiệt độ môi trường.

Người dân nên mặc quần áo sáng màu, thoáng mát, uống đủ 1,5-2 lít nước mỗi ngày, bổ sung rau xanh, hoa quả và duy trì luyện tập để tăng sức đề kháng.

Đối với người lao động phải làm việc ngoài trời, Bộ Y tế đề nghị bố trí thời gian làm việc vào sáng sớm hoặc chiều muộn, nghỉ giải lao định kỳ sau 45 phút đến một giờ làm việc trong môi trường nóng bức.

Người lao động cũng được khuyến cáo sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ như mũ, nón, kính, quần áo chống nắng; tránh uống rượu bia và cần bổ sung nước, điện giải thường xuyên khi mất nhiều mồ hôi.

Ngoài ra, các cơ sở sản xuất cần tăng cường giải pháp giảm nhiệt như lắp mái che, quạt thông gió, phun sương hoặc điều hòa để hạn chế tác động của nhiệt độ cao tới sức khỏe người lao động.

Hướng dẫn xử lý nước hộ gia đình mùa hạn hán

Bên cạnh nguy cơ nắng nóng, Bộ Y tế cảnh báo tình trạng thiếu nước sạch trong mùa khô hạn có thể làm gia tăng các bệnh lây qua đường nước như tiêu chảy, tả, lỵ hay thương hàn.

Đối với những hộ chưa có nước sạch tập trung hoặc trong tình huống khẩn cấp như hạn hán, lũ lụt, Bộ Y tế hướng dẫn ưu tiên sử dụng nước giếng đào, giếng khoan để xử lý. Nếu buộc phải lấy nước từ ao hồ, sông suối, cần chọn nơi ít ô nhiễm và lấy nước xa bờ.

Quy trình xử lý nước gồm hai bước chính là làm trong và khử trùng.

Ở bước làm trong, người dân có thể dùng phèn chua với tỷ lệ khoảng 1 g phèn cho 20 lít nước hoặc lọc qua vải sạch nhiều lần để loại bỏ cặn bẩn.

Sau khi nước đã trong, cần khử trùng bằng hóa chất như Cloramin B hoặc Aquatabs theo đúng hướng dẫn liều lượng. Bộ Y tế lưu ý nước sau khử trùng vẫn cần đun sôi trước khi uống trực tiếp.

Trong trường hợp không có hóa chất, người dân chỉ nên sử dụng nước đã đun sôi kỹ và tránh ăn rau sống rửa bằng nước chưa được xử lý.

Ngoài các biện pháp thủ công, hộ gia đình có thể sử dụng thêm thiết bị lọc nước. Tuy nhiên, Bộ Y tế khuyến cáo nên chọn sản phẩm đã được cơ quan chức năng kiểm định và phải dùng nguồn nước đầu vào đã được làm trong để tránh làm hỏng hệ thống lọc.