Lý do Bộ Công an rút hồ sơ vụ điểm thi Tuyên Quang, pháp luật quy định điều kiện ra sao?

Những ngày qua, vụ sai phạm tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang đang thu hút sự chú ý của dư luận. Vấn đề pháp lý đặt ra là quy định hiện hành kiểm soát thẩm quyền điều tra và chuyển giao vụ án như thế nào?

Theo luật sư Nguyễn Ngọc Hùng (Đoàn luật sư TP.Hà Nội) đã phân tích cụ thể: Theo quy định tại khoản 2 điều 16, luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, một trong những nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an là tiến hành điều tra vụ án hình sự về các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp, liên quan đến nhiều tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hoặc có yếu tố nước ngoài thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan an ninh điều tra Công an cấp tỉnh nếu xét thấy cần trực tiếp điều tra. Như vậy, Bộ Công an được quyền trực tiếp thụ lý các vụ án đặc biệt nghiêm trọng từ cấp tỉnh. Điều kiện rút hồ sơ bao gồm các vụ án phức tạp, liên can nhiều địa phương hoặc chứa yếu tố nước ngoài. Khi xét thấy cần thiết, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an sẽ đứng ra điều hành quá trình làm rõ.

Trường THPT chuyên Tuyên Quang.

Trước đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh tính chất đặc biệt nghiêm trọng của vụ vi phạm quy chế tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang. Thủ tướng đánh giá sai phạm này "tác động rất tiêu cực đến uy tín của ngành giáo dục và niềm tin của xã hội".

Theo luật sư Hùng cho biết, từ tính chất nghiêm trọng nêu trên, quyết định rút hồ sơ của Bộ Công an là hoàn toàn có cơ sở. Hoạt động này hỗ trợ tiến trình bóc tách sai phạm diễn ra triệt để và nghiêm minh. Mặt khác, việc chuyển giao lên cấp bộ đảm bảo tính khách quan tối đa. Điều này đặc biệt ý nghĩa khi hồ sơ vụ việc xuất hiện các dấu hiệu liên đới tới nhiều cá nhân trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Về bản chất, việc rút hồ sơ là thủ tục tố tụng chuyển giao thẩm quyền điều tra từ cấp tỉnh lên cấp bộ. Sau khi hoàn tất tiếp nhận, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an chịu trách nhiệm triển khai các bước tiếp theo.

Theo điều 169 bộ luật Tố tụng hình sự, Viện Kiểm sát nhân dân nắm thẩm quyền quyết định chuyển vụ án. Thủ tục quy định Viện Kiểm sát phải ra quyết định trong 3 ngày từ khi nhận đề nghị của cơ quan điều tra. Văn bản chuyển vụ án phải được gửi tới cơ quan đang thụ lý trong vòng 24 giờ kể từ khi ban hành. Tiếp đó, đơn vị đang điều tra có thời hạn 3 ngày để bàn giao toàn bộ hồ sơ cho cấp có thẩm quyền. 

Tiến trình tố tụng này từng có tiền lệ trong lịch sử giáo dục. Điển hình là vụ án gian lận điểm thi THPT diễn ra tại tỉnh Hòa Bình (cũ) vào năm 2018. Thời điểm đó, Công an tỉnh Hòa Bình ban đầu khởi tố vụ án "lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ". Ngay sau đó, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã rút hồ sơ để trực tiếp điều tra.