Kỳ lạ ngọn núi phun ra vàng thật mỗi ngày

Theo các nhà khoa học, núi lửa Erebus hoạt động cao nhất ở Nam Cực đang thu hút sự chú ý của giới nghiên cứu không chỉ bởi hoạt động mạnh mẽ mà còn vì hiện tượng phun ra bụi vàng và khí gas mỗi ngày. Với độ cao khoảng 3.794 mét, Erebus cũng là núi lửa đang hoạt động nằm xa về phía nam nhất trên Trái đất. Trên thực tế, những nhà địa chất học Mỹ phát hiện điều này lần đầu tiên năm 1991. Nghiên cứu liên tiếp về sau đều cho kết quả nhất quán với phát hiện năm 1991. Cả khi đó và hiện nay, chuyên gia tìm thấy vàng trong khí gas thải ra từ núi lửa Erebus cũng như tuyết xung quanh.

Ước tính mỗi ngày núi lửa Erebus ở Nam Cực phát tán khoảng 80 gam vàng vào khí quyển.

Đánh giá của các nhà khoa học chỉ ra lượng vàng phun ra hàng ngày khoảng 80g. Philip Kyle, nhà nghiên cứu ở Viện khai thác mỏ và công nghệ New Mexico ở Socorro, giải thích số vàng đó có thể có nguồn gốc từ đá núi lửa. Khi dung nham từ ngọn núi cao 3.794 m phun ra khí gas nóng, cuốn theo một phần bụi vàng vào không khí. Núi lửa Erebus phun ra bụi vàng cỡ 0,1 - 20 micromet trong khí gas và 60 micromet ở tuyết xung quanh. Erebus nằm trong số 138 núi lửa hoạt động ở Nam Cực, ở trên đảo Ross. Đây là một trong hai núi lửa hoạt động trong vùng và phun bụi vàng mỗi ngày.

Núi lửa Erebus, đặt theo tên vị thần bóng tối trong thần thoại Hy Lạp, được ghi nhận đang phun trào khi nhà thám hiểm James Clark Ross lần đầu nhìn thấy nó vào năm 1841. Điểm đặc biệt của ngọn núi này là hồ dung nham tồn tại vĩnh viễn trong miệng núi, luôn đỏ rực ngay cả giữa mùa đông khắc nghiệt. Trên toàn thế giới chỉ có khoảng 5 hồ dung nham như vậy, theo trang IFLScience.

Nam Cực có một số lượng núi lửa đáng ngạc nhiên ẩn mình trong cảnh quan hoang vắng của nó. Trên thực tế, chỉ riêng ở Tây Nam Cực và vùng Marie Byrd Land đã có hơn 138 núi lửa dưới băng, hầu hết trong số đó đều đang ngủ yên. Tuy nhiên, người ta tin rằng khoảng tám hoặc chín trong số những núi lửa này vẫn đang hoạt động.

Sự tương đối ít hoạt động này có thể trái ngược hoàn toàn với quá khứ. Năm 2022, các nhà nghiên cứu ở Copenhagen đã phát hiện ra rằng lõi băng lấy từ Nam Cực cho thấy lục địa này đã bị tàn phá bởi những vụ phun trào núi lửa khổng lồ trong Kỷ Băng hà cuối cùng. 

Núi Erebus là một phần của Vành đai lửa Thái Bình Dương, một chuỗi núi lửa hình móng ngựa dài khoảng 40.234 km bao quanh Thái Bình Dương. Đây là một khu vực địa chất không ổn định, nằm trên đường hội tụ của nhiều mảng kiến tạo, bao gồm các mảng Á Âu, Bắc Mỹ, Juan de Fuca, Cocos, Caribe, Nazca, Nam Cực, Ấn Độ Dương, Úc và Philippines (cũng như một số mảng nhỏ hơn).

Khi các mảng kiến tạo liên tục trượt, va chạm hoặc lún xuống lẫn nhau, chúng tạo ra các vụ phun trào núi lửa và động đất dọc theo ranh giới nơi các mảng gặp nhau. Các đường đứt gãy này ảnh hưởng khoảng 90% số trận động đất trên thế giới và là nơi tập trung khoảng 75% số núi lửa trên hành tinh. 

Dù mang trong mình nhiều giá trị khoa học, việc tiếp cận núi lửa Erebus vẫn rất khó khăn do điều kiện khắc nghiệt. Phần lớn du khách chỉ có thể quan sát ngọn núi từ xa thông qua các chuyến tàu thám hiểm, trong khi các nghiên cứu trực tiếp vẫn phụ thuộc vào những đoàn khoa học chuyên biệt.