Hà Nội lần đầu công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Khu trung tâm, phố cổ, phố cũ sẽ thay đổi thế nào?

Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm, Hà Nội tổ chức hội nghị xúc tiến đầu tư quy mô lớn, đồng thời cũng là lần đầu công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, đánh dấu giai đoạn phát triển mới của thành phố.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được công bố sáng ngày 29/6 (ẢNh: NXH)

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, thành phố định hướng xây dựng bản sắc theo mục tiêu "Văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc", trên nền tảng bảo tồn các giá trị di sản về không gian, kiến trúc, cảnh quan, văn hóa và lịch sử, đồng thời phát triển đô thị hiện đại, xanh và sáng tạo.

Quy hoạch xác định xây dựng không gian kiến trúc cảnh quan theo mô hình "đô thị xanh, thông minh và phát triển bền vững", dựa trên 5 trụ cột gồm: văn hóa, lịch sử và thiên nhiên; con người và di sản; kinh tế và xã hội số; hạ tầng đồng bộ, hiện đại; khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Kiểm soát mật độ khu phố cổ, phát triển phố đi bộ và giao thông xanh

Theo quy hoạch, không gian phát triển của Hà Nội được tổ chức theo nhiều khu vực, trong đó đô thị Hữu ngạn sông Hồng tiếp tục giữ vai trò là trung tâm của Thủ đô.

Đô thị Hữu ngạn sông Hồng nằm ở phía Nam sông Hồng, kéo dài đến vành đai xanh sông Đáy ở phía Tây và giáp đường Vành đai 4 ở phía Nam. Khu vực này được định hướng là trung tâm đầu não chính trị, hành chính, văn hóa, di sản, tài chính, thương mại dịch vụ, hội nhập quốc tế, y tế, giáo dục, khoa học công nghệ, logistics và du lịch của Thủ đô.

Ảnh: NXH.

Theo quy hoạch, diện tích đô thị Hữu ngạn sông Hồng được duy trì khoảng 45.317 ha đến năm 2065. Dân số dự kiến đạt khoảng 6,365 triệu người vào năm 2045 và khoảng 6,455 triệu người vào năm 2065.

Riêng khu vực nội đô lịch sử và nội đô mở rộng tiếp tục là trung tâm chính trị, hành chính của quốc gia và thành phố, nơi tập trung các di sản như Hoàng thành Thăng Long, khu phố cổ, phố cũ, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hồ Gươm, Hồ Tây...

Đối với khu vực đô thị trung tâm này, đặc biệt là phố cổ và phố cũ, quy hoạch yêu cầu kiểm soát chặt chẽ mật độ dân cư và đánh giá tác động của các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị nhằm bảo tồn giá trị lịch sử và giảm áp lực hạ tầng.

Định hướng quy hoạch khu trung tâm, phố cổ, phố cũ (Clip: NXH)

Quy hoạch cũng đặt mục tiêu hình thành các tuyến phố văn minh đô thị; phát triển hệ thống giao thông xanh, đường đi bộ và đường dành cho xe đạp, giúp người dân tiếp cận thuận tiện với công viên, mặt nước và các không gian công cộng. Cùng với đó, tại khu vực này cần đẩy mạnh phát triển giao thông công cộng và phương tiện giao thông thân thiện với môi trường, xác lập vùng phát thải thấp.

Quy hoạch yêu cầu nghiên cứu giải pháp bảo tồn và tái thiết nhằm phát huy giá trị không gian kiến trúc đô thị hiện có. Các hoạt động xây dựng mới phải tăng cường chất lượng cảnh quan và phát huy các di sản văn hóa, lịch sử, cách mạng, kiến trúc.

Hình thành các khu vực dịch vụ văn hóa - du lịch - thương mại đậm bản sắc đặc thù Thủ đô như trung tâm phố cổ: khôi phục hình ảnh không gian kiến trúc 36 phố phường, hình thành khu phố đi bộ, hạn chế phương tiện giao thông cá nhân, nghiên cứu kết hợp khai thác các không gian công cộng một số khu vực để phát triển dịch vụ, văn hóa, du lịch, ẩm thực, thương mại đặc thù truyền thống, trải nghiệm văn hóa phố cổ, dịch vụ đêm.

Khu phố cổ được định hướng khôi phục hình ảnh kiến trúc "36 phố phường", mở rộng không gian đi bộ, hạn chế phương tiện cá nhân và khai thác các không gian công cộng để phát triển văn hóa, du lịch, ẩm thực, thương mại truyền thống và kinh tế đêm.

Hai bờ sông cũng sẽ được phát triển thành hệ thống công viên tuyến tính đa tầng, kết nối các làng nghề với du lịch sinh thái, đồng thời tạo hành lang sinh thái và không gian xanh cho khu vực trung tâm.

Lập khu tài chính, cải tạo chung cư cũ, hạn chế xây thêm nhà ở

Một trong những điểm đáng chú ý là Hà Nội sẽ nghiên cứu hình thành khu tài chính với các cơ chế đặc thù, tập trung vào tài chính công. Khu vực này được định hướng phát triển nhờ lợi thế gần các cơ quan hành chính, trụ sở ngân hàng và hệ sinh thái các tổ chức quốc tế.

Đối với nội đô, thành phố sẽ triển khai nhiều hình thức tái thiết phù hợp từng khu vực, từ bảo tồn kết hợp cải tạo đến tái thiết đồng bộ theo ô phố hoặc khu dân cư.

Các khu chung cư cũ tiếp tục được cải tạo, xây dựng lại theo kế hoạch của thành phố. Công trình cao tầng chỉ được phát triển có kiểm soát tại các khu vực TOD hoặc các điểm nhấn đô thị, với điều kiện đáp ứng đầy đủ yêu cầu về giao thông và hạ tầng.

Quy hoạch cũng đặt mục tiêu phát triển mô hình đô thị "đa tầng, đa lớp", tăng cường khai thác không gian ngầm và phát triển đô thị nén quanh các ga giao thông công cộng.

Đáng chú ý, nhiều trường đại học, bệnh viện trong khu vực nội đô sẽ từng bước được chuyển đổi chức năng hoặc xây dựng cơ sở thứ hai tại các đô thị bên ngoài nhằm giảm áp lực cho khu vực trung tâm.

Các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm, cơ sở điều trị bệnh truyền nhiễm và các trường đại học, cao đẳng quy mô nhỏ không đáp ứng tiêu chuẩn cũng sẽ từng bước di dời theo quy hoạch.

Sau khi di dời, quỹ đất được ưu tiên dành cho công viên, cây xanh, bãi đỗ xe, công trình hạ tầng xã hội và tiện ích công cộng chất lượng cao, đồng thời hạn chế phát triển nhà ở mới.

4 đột phá chiến lược trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội xác định 4 đột phá chiến lược nhằm tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.

Thứ nhất, đột phá về thể chế, phân quyền và vai trò điều phối Vùng Thủ đô. Hà Nội sẽ cụ thể hóa các nghị quyết của Trung ương và Luật Thủ đô bằng hệ thống văn bản, chương trình, dự án đồng bộ; tăng cường phối hợp với các địa phương trong Vùng Thủ đô, Vùng Đồng bằng sông Hồng và Vùng Trung du, miền núi phía Bắc trong đầu tư, quản lý các dự án liên kết vùng.

Thành phố cũng giữ vai trò điều phối trong quản lý tài nguyên khoáng sản, môi trường, nguồn nước và xử lý ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước. Đồng thời, Hà Nội định hướng đổi mới mô hình quản trị đô thị theo hướng tinh gọn, tăng tính tự chủ, xây dựng chính quyền số, chuyển từ tư duy "quản lý" sang "kiến tạo, dẫn dắt phát triển", lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Ảnh: NXH.

Thứ hai, đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hà Nội sẽ tích hợp khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào mọi chiến lược, quy hoạch, chương trình và dự án phát triển; xây dựng hệ sinh thái khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo mạnh.

Trong đó, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được xác định là hạt nhân nghiên cứu, phát triển (R&D), nơi thí điểm cơ chế, chính sách và công nghệ mới, đồng thời đào tạo nhân tài và khởi nguồn các ý tưởng đổi mới sáng tạo cho Thủ đô và cả nước.

Thứ ba, đột phá về phát triển không gian và hạ tầng chiến lược. Quy hoạch xác lập không gian phát triển Thủ đô với các cực tăng trưởng, trung tâm lớn và trục động lực; đẩy mạnh tái cấu trúc đô thị, giải phóng nguồn lực đất đai và tạo giá trị mới.

Hà Nội ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông, đặc biệt là hệ thống đường sắt, đường bộ, cầu qua sông; phát triển hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu và hạ tầng khoa học công nghệ. Thành phố cũng định hướng hình thành các mô hình đặc thù như trung tâm hành chính, kinh tế đặc biệt; trung tâm tài chính; trung tâm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do gắn với sân bay, cảng và đường sắt; "Thung lũng công nghệ".

Thứ tư, đột phá triển khai dự án thí điểm "Hồi sinh các dòng sông" theo mô hình hạ tầng tích hợp đa năng. Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ xây dựng hệ thống bể chứa ngầm đa năng nhằm tách nước thải ngay từ đầu nguồn, giảm ngập úng; đồng thời kết hợp mở rộng đường ven sông và chỉnh trang cảnh quan, góp phần giảm ùn tắc giao thông và hình thành các trục không gian xanh bền vững cho Thủ đô.