Giáo viên 30 năm trong nghề nói thẳng: Không chỉ điểm số, 90% học sinh có 4 “sở thích” này khi vui chơi cho thấy IQ và EQ đều cao

Theo giáo viên này cho biết, từ quan sát suốt 30 năm trong nghề của cô, đa số học sinh khi lớn lên gặt hái thành công thường có nhiều điểm chung, đặc biệt 4 thói quen tưởng như rất nhỏ trong lúc vui chơi dưới đây có thể là nền móng cho tư duy, cảm xúc và kỹ năng xã hội của trẻ. Khi được nuôi dưỡng đúng cách từ sớm, trẻ không chỉ có cơ hội phát triển trí tuệ (IQ) mà còn xây dựng được trí tuệ cảm xúc (EQ) – yếu tố được nhiều chuyên gia đánh giá là chìa khóa giúp mỗi người thích nghi, hợp tác và thành công bền vững trong tương lai.

1. Thích khám phá hơn là chỉ chơi theo hướng dẫn

Trong quá trình hoạt động vui chơi và khám phá, trẻ em sẽ muốn thử, cảm nhận và quan sát do tính tò mò của chúng, và sẽ tiếp xúc với rất nhiều kích thích giác quan. Những kích thích như vậy sẽ thúc đẩy não bộ liên tục tích lũy kinh nghiệm và thông tin giác quan. Không chỉ vậy, những đứa trẻ có tư duy tốt thường không hài lòng với việc làm theo đúng cách có sẵn. Chúng có xu hướng đặt nhiều câu hỏi như "Tại sao?", "Nếu làm khác đi thì sao?" hoặc tự tìm cách biến món đồ chơi thành một công dụng mới. Sau khi được diễn giải và tích hợp, nó sẽ dẫn đến "hành vi phù hợp". Quá trình này thúc đẩy sự phát triển khả năng tích hợp giác quan của trẻ, mang lại một loạt các hiệu quả tích cực, bao gồm khả năng thích ứng tốt hơn và sự ổn định cảm xúc. 

Sự tò mò chính là "bước đệm" cốt lõi cho tư duy và sáng tạo. Những đứa trẻ thường xuyên khám phá sẽ rèn luyện được khả năng quan sát, nhạy bén phân tích và giải quyết vấn đề hiệu quả. Đây là hành trang thiết yếu giúp trẻ thích nghi linh hoạt với môi trường học tập và công việc trong tương lai..

2. Thích hợp tác và chia sẻ với bạn bè

Không chỉ điểm số, những thói quen khi vui chơi cũng có thể là dấu hiệu sớm cho thấy một đứa trẻ sở hữu cả IQ và EQ cao.

Ngoài sự tò mò và thích khám phá, nhiều học sinh có cả IQ và EQ cao có một điểm chung nữa là không chỉ biết chơi một mình mà còn biết cách hòa nhập với tập thể. Trong lúc chơi, các em sẵn sàng phân chia vai trò, lắng nghe ý kiến của người khác, biết nhường lượt khi cần và tìm cách giải quyết mâu thuẫn thay vì cãi vã hay bỏ cuộc. Khi trẻ bắt đầu tham gia vào đời sống nhóm, sự sẵn lòng chia sẻ và tham gia vào các hoạt động hợp tác là những kỹ năng xã hội quan trọng. Ví dụ chơi trò chơi đóng vai gia đình đòi hỏi tinh thần đồng đội, mỗi người đảm nhận một vai trò khác nhau; chơi trò đuổi bắt đòi hỏi sự hợp tác, một người đóng vai người đuổi và người kia đóng vai bị đuổi. Hợp tác là một khả năng quan trọng để đối mặt với những thách thức trong tương lai và có ý nghĩa học tập to lớn đối với trẻ sắp bước vào cuộc sống nhóm. Đối với trẻ nhỏ, hợp tác có nghĩa là giúp đỡ lẫn nhau và cùng nhau làm việc.

Việc trẻ nhỏ tiếp cận các nhóm và tìm kiếm hạnh phúc thông qua sự quan tâm là một hành vi ở cấp độ cao hơn. Sự sẵn lòng chia sẻ hoặc hợp tác với người khác của trẻ nhỏ thuộc loại hành vi vị tha hoặc xã hội. Sự không sẵn lòng hợp tác hoặc chia sẻ của trẻ đôi khi bị hạn chế bởi tính vị kỷ. Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến việc dễ bị bỏ qua hoặc bị từ chối trong các nhóm, và thậm chí gây ra các vấn đề về điều chỉnh xã hội.

Nhiều phụ huynh thường đánh giá trí thông minh qua khả năng làm bài tập, nhưng trong thực tế, thành công lâu dài còn phụ thuộc rất lớn vào năng lực giao tiếp và hợp tác. Một đứa trẻ biết đồng cảm, biết kiểm soát cảm xúc và xây dựng mối quan hệ tích cực thường dễ được bạn bè yêu mến, giáo viên tin tưởng và sau này cũng có lợi thế hơn trong môi trường làm việc.

3. Thích thử thách, không sợ thất bại

Trong hành trình khôn lớn của mỗi đứa trẻ, can đảm không đơn thuần là việc con không biết sợ hãi. Ngược lại, đó là khả năng nhận diện nỗi sợ và quyết tâm bước tiếp để chinh phục mục tiêu. Khi tham gia trò chơi mới, nhiều trẻ sợ mắc lỗi nên chỉ đứng quan sát hoặc nhanh chóng bỏ cuộc nếu gặp khó khăn. Ngược lại, những học sinh thích thử thách thường sẵn sàng thử sức, chấp nhận thất bại rồi tìm cách làm lại. Ví dụ, nếu một tòa tháp xếp hình bị đổ, các em sẽ bình tĩnh xây lại. Nếu thua một trò chơi, các em sẽ tìm hiểu nguyên nhân thay vì đổ lỗi cho người khác.

Đối với trẻ nhỏ, khả năng đối mặt với thất bại là dấu hiệu của tư duy phát triển. Trẻ hiểu rằng sai lầm không phải điều đáng xấu hổ mà là cơ hội để học hỏi. Chính tâm lý này giúp các em kiên trì hơn trước những thử thách trong học tập cũng như cuộc sống.

4. Thích tự tạo niềm vui

Trẻ em có khả năng tự tạo niềm vui cho mình là một kỹ năng tuyệt vời. Thay vì phụ thuộc vào đồ chơi đắt tiền hay sự bày vẽ của người lớn, chúng thường biến những vật dụng quen thuộc thành trò chơi kỳ thú, giúp phát triển tư duy, trí tưởng tượng và tính tự lập rất cao.

Khi đọc sách, lắp ghép mô hình, vẽ tranh hay chơi cờ, các em có thể dành hàng chục phút, thậm chí hàng giờ để hoàn thành mục tiêu mà không liên tục tìm kiếm sự kích thích mới. Đồng thời, các em cũng không quá phụ thuộc vào điện thoại, máy tính bảng hay sự sắp đặt của người lớn. Chỉ với những vật dụng đơn giản như giấy, bút, đất nặn hoặc các món đồ quen thuộc trong nhà, trẻ vẫn có thể nghĩ ra nhiều cách chơi sáng tạo.