Đề xuất tăng lương tối thiểu 9,8% vì nhiều người lao động vẫn chưa đủ trang trải cuộc sống

Đây là một trong những cơ sở để Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất tăng lương tối thiểu vùng từ 8,5-9,8% kể từ năm 2027.

Tại phiên họp đầu tiên của Hội đồng Tiền lương quốc gia về phương án điều chỉnh lương tối thiểu năm 2027 vừa diễn ra, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã đề xuất hai phương án tăng lương tối thiểu vùng.

Theo đó, phương án 1 tăng bình quân 9,8%, tương đương 360.000-520.000 đồng/người/tháng; phương án 2 tăng bình quân 8,5%, tương đương 315.000-450.000 đồng/người/tháng. Đồng thời, mức lương tối thiểu theo giờ được đề xuất xác định trên cơ sở quy đổi từ lương tối thiểu tháng, có áp dụng hệ số điều chỉnh.

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng đề xuất thời điểm áp dụng mức lương tối thiểu mới từ ngày 1/1/2027.

Nhiều lao động vẫn chưa đủ sống

Theo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, đề xuất trên được xây dựng trên cơ sở khảo sát gần 2.000 người lao động tại 196 doanh nghiệp ở 7 tỉnh, thành phố.

Kết quả khảo sát cho thấy đời sống của nhiều người lao động vẫn còn khó khăn. Có 54,3% số người được hỏi cho biết thu nhập chỉ đủ trang trải các chi tiêu cơ bản của gia đình; 20,6% không đủ sống, phải làm thêm để bù đắp thu nhập; trong khi 26,8% phải vay mượn hằng tháng để duy trì cuộc sống.

Áp lực tài chính không chỉ đến từ chi phí sinh hoạt mà còn từ các khoản chi cho giáo dục, y tế và nhà ở. Diện tích nhà ở bình quân của người lao động hiện chỉ khoảng 7,6 m²/người, thấp hơn đáng kể so với tiêu chuẩn nhà ở đô thị.

Thu nhập thấp cũng ảnh hưởng đến những quyết định quan trọng trong cuộc sống của người lao động. Hơn một nửa số lao động chưa lập gia đình cho biết tiền lương là yếu tố tác động đến quyết định kết hôn, trong khi gần 73% lao động đã có gia đình nói thu nhập hiện tại khiến họ phải trì hoãn kế hoạch sinh thêm con.

Ảnh minh họa

Theo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, mức tăng lương tối thiểu 7,2% từ đầu năm 2026 chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng kinh tế và mức tăng của chi phí sinh hoạt. Vì vậy, việc tiếp tục điều chỉnh lương tối thiểu từ năm 2027 được đánh giá là cần thiết nhằm cải thiện đời sống người lao động.

Kết quả khảo sát không chỉ phản ánh những khó khăn về thu nhập mà còn cho thấy chất lượng sống của một bộ phận lớn người lao động đang chịu nhiều áp lực. Khi phần lớn thu nhập chỉ đủ đáp ứng các nhu cầu thiết yếu và khả năng tích lũy gần như không có, người lao động rất dễ rơi vào tình trạng bấp bênh trước những biến động về việc làm, sức khỏe hoặc chi phí sinh hoạt.

Trong bối cảnh đó, việc điều chỉnh lương tối thiểu được kỳ vọng sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa thu nhập và mức sống tối thiểu, tạo dư địa để người lao động cải thiện chất lượng cuộc sống.

Cần hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người lao động

Ở chiều ngược lại, đại diện người sử dụng lao động, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đồng tình với việc cần điều chỉnh lương tối thiểu, song cho rằng thời điểm áp dụng từ ngày 1/1/2027 là khá gấp, khiến nhiều doanh nghiệp khó kịp thích ứng.

Theo ông Phòng, việc điều chỉnh lương cần bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người lao động và doanh nghiệp, tránh làm chi phí sản xuất tăng đột ngột, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh và khả năng duy trì việc làm. Vì vậy, phía doanh nghiệp đề xuất lùi thời điểm áp dụng sang ngày 1/7/2027 để có thêm thời gian chuẩn bị.

Trao đổi với VietNamNet, một chuyên gia về lao động - tiền lương nhận định mức tăng 9,8% là phù hợp trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tiếp tục gia tăng. Tuy nhiên, việc tăng lương chỉ thực sự phát huy hiệu quả nếu đi kèm các giải pháp kiểm soát giá cả. Nếu giá nhà ở, học phí và các mặt hàng thiết yếu tiếp tục tăng, thu nhập thực tế của người lao động sẽ khó được cải thiện.

Về thời điểm áp dụng, vị chuyên gia cho rằng có thể linh hoạt. Doanh nghiệp đủ điều kiện nên tăng lương từ đầu năm 2027, còn doanh nghiệp gặp khó khăn có thể lùi thời điểm thực hiện nhưng phải truy lĩnh đầy đủ phần chênh lệch cho người lao động.

Theo vị chuyên gia, về lâu dài, điều chỉnh lương tối thiểu cần gắn với tăng năng suất lao động, kiểm soát lạm phát và ổn định mặt bằng giá để bảo đảm người lao động được hưởng thành quả từ tăng trưởng kinh tế.

Từ năm 2009 đến nay, lương tối thiểu vùng đã được điều chỉnh 17 lần.

Gần nhất, từ ngày 1/1/2026, mức lương tối thiểu vùng tăng 7,2% (tương đương 250.000-350.000 đồng/tháng), nâng mức lương vùng I lên 5,31 triệu đồng/tháng, vùng II: 4,73 triệu đồng, vùng III: 4,14 triệu đồng và vùng IV: 3,7 triệu đồng. Mức lương tối thiểu theo giờ tương ứng là 25.500 đồng, 22.700 đồng, 20.000 đồng và 17.800 đồng/giờ.