Cổng làng trăm tuổi ở Hà Nội được 'nhấc bổng' bằng kích thủy lực để giữ nguyên kiến trúc cổ

Thay vì phá dỡ để xây mới, người dân làng Nhật Tảo (phường Phú Thượng, Hà Nội) đã lựa chọn phương án nâng nguyên khối cổng làng hơn 100 năm tuổi bằng hệ thống kích thủy lực. Giải pháp này nhằm bảo tồn tối đa kiến trúc gốc, đồng thời đưa công trình lên cao độ phù hợp sau nhiều lần mặt đường được nâng cốt.

Cổng làng Nhật Tảo nằm trên đường An Dương Vương, cạnh ngôi đình có lịch sử hơn 600 năm, tạo nên quần thể kiến trúc mang đậm dấu ấn của một làng cổ ven sông Hồng.

Cổng làng Nhật Tảo. Ảnh: T.Anh

Theo người dân địa phương, qua nhiều lần cải tạo, nâng cấp tuyến đường An Dương Vương, nền khu vực cổng làng dần thấp hơn mặt đường khoảng 1m. Điều này không chỉ gây bất tiện trong việc đi lại mà còn ảnh hưởng đến cảnh quan chung của khu di tích.

Cốt nền cổng làng thấp hơn khu vực xung quanh. Ảnh: T.Anh

Trước thực trạng trên, các bô lão cùng người dân trong làng đã thống nhất không phá bỏ cổng cũ để xây mới mà lựa chọn phương án nâng nguyên khối công trình. Trước khi thi công, toàn bộ cổng được gia cố bằng hệ thống dầm thép nhằm đảm bảo an toàn cho kết cấu.

 Cổng được chống đỡ bằng hệ thống dầm thép trước khi triển khai các công đoạn kỹ thuật. Ảnh: T.Anh

Được xây dựng từ năm 1924, cổng làng Nhật Tảo mang đậm phong cách kiến trúc đầu thế kỷ XX với nhiều chi tiết chạm khắc, phù điêu, con giống, trụ biểu và lan can vẫn còn được lưu giữ. Dù đã nhuốm màu thời gian, nhiều hạng mục vẫn giữ gần như nguyên vẹn hình dáng ban đầu.

Để thực hiện việc nâng cổng, đơn vị thi công bố trí hệ thống dầm bê tông, dầm thép cùng nhiều kích thủy lực tại các vị trí chịu lực. Công trình được nâng lên từng centimet, trong khi các kỹ sư liên tục theo dõi, kiểm tra độ cân bằng nhằm hạn chế tối đa nguy cơ nứt, lún hoặc xô lệch kết cấu.

Hệ thống kích thủy lực nâng cổng từng centimet. Ảnh: T.Anh

Sau khi đạt cao độ thiết kế, phần móng bên dưới được xây mới và gia cố để đảm bảo khả năng chịu lực lâu dài. Các hạng mục tiếp theo gồm xử lý những vị trí xuống cấp, trát vá tường gạch, chỉnh trang bề mặt và phục hồi không gian xung quanh.

Phần móng mới được xây dưới chân cổng. Ảnh: T.Anh

Đáng chú ý, sau quá trình nâng, toàn bộ hệ vòm, hai hàng câu đối cùng các chi tiết kiến trúc đặc trưng của cổng làng vẫn được giữ nguyên. Đây được xem là giải pháp giúp bảo tồn tối đa giá trị lịch sử và dấu tích kiến trúc gắn bó với nhiều thế hệ người dân địa phương.

Hệ vòm và câu đối được giữ nguyên trạng. Ảnh: T.Anh

Ông Nguyễn Văn Bảy, Trưởng Tiểu ban Di tích lịch sử Nhật Tảo, cho biết cổng làng là biểu tượng văn hóa, lưu giữ ký ức của nhiều thế hệ. Theo ông, nếu phá bỏ để xây mới thì những dấu tích nguyên gốc sẽ không còn, vì vậy người dân thống nhất lựa chọn phương án nâng nguyên trạng để vừa bảo tồn công trình, vừa phù hợp với cốt nền và cảnh quan hiện nay.

Cổng làng hơn 100 năm tuổi chờ hoàn thiện trùng tu. Ảnh: T.Anh

Kinh phí thực hiện việc nâng và trùng tu cổng làng dự kiến hơn 500 triệu đồng, được huy động từ nguồn xã hội hóa do người dân đóng góp. Sau khi hoàn thành phần nâng, công trình sẽ tiếp tục được trùng tu, bảo tồn các bức hoành phi, câu đối cùng những chi tiết kiến trúc nguyên bản, góp phần gìn giữ giá trị của một cổng làng đã tồn tại hơn một thế kỷ giữa lòng đô thị hiện đại.