Vượt mặt cả vua Bảo Đại và Công tử Bạc Liêu, người Việt Nam đầu tiên mua được ô tô là ai?

Vào những năm đầu thế kỷ XX, khi nhiều người Việt Nam vẫn quen thuộc với xe ngựa, xe kéo và ghe xuồng, sự xuất hiện của một chiếc ô tô do người Việt sở hữu từng khiến nhiều người kinh ngạc. Chủ nhân của chiếc xe ấy là ông Châu Văn Tú, hay còn gọi là thầy Năm Tú - một nhân vật nổi tiếng ở Nam Kỳ thời bấy giờ.

Tên tuổi của ông không chỉ gắn với việc sở hữu xe hơi sớm nhất trong giới người Việt, mà còn được biết đến như một người tiên phong trong việc tiếp cận đời sống hiện đại phương Tây và có đóng góp lớn cho nghệ thuật cải lương miền Nam.

Ông Châu Văn Tú, hay còn được gọi là thầy Năm Tú.

Người Việt đầu tiên sở hữu xe hơi

Theo nhiều tài liệu, chiếc ô tô đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam vào năm 1901 ở Hà Nội và thuộc về một linh mục người Pháp. Tuy nhiên phải đến giai đoạn sau năm 1906, khi các cơ sở cung cấp xăng dầu bắt đầu hoạt động tại Đông Dương, phương tiện này mới dần phổ biến hơn trong giới thượng lưu.

Tại Sài Gòn, ô tô bắt đầu xuất hiện vào khoảng năm 1907. Sau chiếc xe của một người Pháp, người Việt đầu tiên được ghi nhận sở hữu xe hơi chính là Châu Văn Tú.

Ông sinh ra trong một gia đình giàu có ở vùng Vĩnh Kim thuộc Mỹ Tho xưa. Từ nhỏ, ông đã được tiếp cận nền giáo dục phương Tây và từng sang Pháp học tập. Trong thời gian sinh sống tại đây, ông sử dụng tên tiếng Pháp là Pierre Tú.

Không giống nhiều công tử cùng thời chỉ chú trọng hưởng thụ, Châu Văn Tú đặc biệt quan tâm đến các phát minh kỹ thuật mới. Sau khi trở về nước, ông mua lại một chiếc ô tô từ người Pháp và tự lái đi lại ở Nam Kỳ.

Ở thời điểm ấy, xe hơi là hình ảnh cực kỳ hiếm gặp. Mỗi lần chiếc ô tô của thầy Năm Tú xuất hiện trên phố đều thu hút đông đảo người dân đứng xem. Việc một người Việt điều khiển phương tiện hiện đại giữa thời thuộc địa trở thành biểu tượng cho sự giàu có và tư duy tân tiến.

Nhiều giai thoại kể rằng ông thường lái xe đưa bạn bè đi dạo khắp Sài Gòn, Chợ Lớn hay Mỹ Tho. Chiếc xe của ông cũng thường xuất hiện tại những địa điểm vui chơi nổi tiếng của giới thượng lưu Nam Kỳ.

Người Việt sở hữu ô tô đầu tiên là ông Châu Văn Tú.

Sự kiện này phản ánh một giai đoạn xã hội Việt Nam bắt đầu thay đổi mạnh mẽ, khi tầng lớp giàu có bản xứ dần tiếp cận phong cách sống phương Tây thay vì chỉ giới hạn trong giới thực dân.

Sau đó, không ít đại điền chủ và nhà giàu Nam Bộ cũng bắt đầu sắm ô tô riêng. Một số gia tộc còn sở hữu nhiều xe cùng lúc, tiêu biểu như gia đình Huyện Sĩ.

Người góp công đưa cải lương phát triển

Dù chịu ảnh hưởng sâu từ văn hóa châu Âu, Châu Văn Tú vẫn dành sự quan tâm lớn cho nghệ thuật truyền thống, đặc biệt là sân khấu cải lương.

Ông là người sáng lập gánh hát “Ban hát Thầy Năm Tú – Mỹ Tho”, một trong những đoàn cải lương nổi tiếng đầu tiên ở miền Nam. Gánh hát này từng lưu diễn nhiều nơi tại Nam Bộ, góp phần đưa cải lương từ hình thức biểu diễn dân gian trở thành loại hình sân khấu chuyên nghiệp.

Theo nhiều nhà nghiên cứu, thầy Năm Tú là hình ảnh tiêu biểu của tầng lớp trí thức Nam Kỳ đầu thế kỷ XX: tiếp thu văn minh phương Tây nhưng vẫn giữ sự gắn bó với văn hóa dân tộc.

Ở thời điểm đó, ô tô vẫn là tài sản vô cùng đắt đỏ. Tài liệu thống kê cho thấy đến năm 1913, toàn Đông Dương mới chỉ có khoảng vài trăm xe hơi cỡ nhỏ. Hơn một thập kỷ sau, số lượng xe cơ giới tại Việt Nam mới tăng lên đáng kể.

Bởi vậy, việc một người Việt sở hữu ô tô từ rất sớm được xem là dấu mốc đáng chú ý trong lịch sử giao thông nước ta.

Các nhà tài phú Việt cũng đua nhau sắm xe hơi ngay từ đầu thế kỷ 20.

Về sau, vua Bảo Đại nổi tiếng với thú sưu tầm xe sang, còn Công tử Bạc Liêu được biết đến với lối sống xa hoa gắn liền cùng những chiếc ô tô đắt tiền. Tuy nhiên, người đặt nền móng cho thú chơi xe của giới thượng lưu Việt Nam lại chính là Châu Văn Tú.