Vụ tai nạn khiến 7 người tử vong tại Đồng Nai: Vì sao xe khách giường nằm chỉ có 1 cửa? Phải xử lý thế nào khi gặp họa?

Vì sao xe khách giường nằm không thiết kế nhiều cửa như xe buýt?

Theo thông tin từ sự cố, khoảng 2h30 ngày 21/7, xe khách giường nằm biển số 50E-447.02 lưu thông trên quốc lộ 1, đoạn qua xã Hưng Thịnh, TP. Đồng Nai thì đâm vào hộ lan đường. Cú va chạm mạnh khiến gầm xe bị đâm thủng, động cơ ngừng hoạt động và lửa bùng lên dữ dội. Hậu quả làm 7 người tử vong (trong đó có 3 trẻ em) và 6 người bị thương.

Hiện trường vụ cháy xe giường nằm tại Đồng Nai

Thảm kịch này khiến nhiều người thắc mắc: Tại sao xe buýt có tới 2 - 3 cửa, còn xe khách giường nằm chạy đường dài lại chỉ có duy nhất 1 cửa lên xuống?

Giải đáp vấn đề này dưới góc độ chuyên môn, ông Trần Quốc Hoan - Giám đốc Chi nhánh Đăng kiểm 29-03V, Hà Nội - khẳng định việc thiết kế một cửa không phải là sự cắt giảm trang bị mà là yêu cầu kỹ thuật bắt buộc của dòng xe vận tải đường dài.

Khác với xe buýt nội đô di chuyển tốc độ thấp, liên tục dừng đón trả khách nên cần nhiều cửa để tránh ùn tắc, xe khách giường nằm được thiết kế để vận hành tốc độ cao trên cao tốc và các tuyến đường dài. Do đó, kết cấu thân xe phải bảo đảm tính đối xứng nghiêm ngặt nhằm phân bổ tải trọng đồng đều và duy trì sự ổn định khi di chuyển.

Theo ông Trần Quốc Hoan, nếu bổ sung thêm một cửa lớn ở phía đối diện cửa chính, phần không gian dành cho bậc lên xuống sẽ làm thay đổi kết cấu chịu lực của thân xe, ảnh hưởng đến sự cân bằng tải trọng. Ngoài ra, việc bố trí thêm cửa cũng đồng nghĩa phải cắt giảm từ hai đến ba vị trí giường nằm, khiến thiết kế tiêu chuẩn của xe bị phá vỡ. Chính vì vậy, phần lớn xe khách giường nằm trên thế giới chỉ được bố trí một cửa lên xuống ở phía trước, bên phụ lái.

Tại sao xe khách giường nằm chỉ có một cửa?

Lối thoát nạn khẩn cấp và sự thật về việc đập kính xe

Nhiều người lầm tưởng rằng xe chỉ có 1 cửa lên xuống nghĩa là chỉ có 1 lối thoát. Tuy nhiên, theo ông Hoan, đây là quan niệm chưa chính xác. Trên xe giường nằm, các ô kính lớn dọc hai bên thân xe đều được thiết kế để sử dụng như cửa thoát hiểm trong trường hợp khẩn cấp. Tại các vị trí này đều có ký hiệu nhận biết và được trang bị búa thoát hiểm chuyên dụng.

Dù vậy, thực tế cho thấy không ít hành khách vẫn hiểu sai về cách sử dụng búa thoát hiểm, chỉ cần đập một lần là toàn bộ tấm kính sẽ vỡ ngay.

Lý giải điều này, Giám đốc Chi nhánh Đăng kiểm 29-03V cho hay xe khách sử dụng loại kính an toàn hai lớp có khả năng chịu lực cao nhằm hạn chế vỡ vụn gây nguy hiểm khi va chạm. Sau cú đập đầu tiên, kính thường chỉ xuất hiện các vết rạn. Hành khách cần kiên trì đập nhiều lần để mở rộng vết nứt, tạo khoảng trống đủ lớn mới có thể chui ra ngoài. Trong tình huống hoảng loạn, thay vì dồn vón về cửa chính, nhiều người cần phối hợp cùng đập kính tại các vị trí thoát hiểm.

Tựu trung lại nguyên tắc an toàn, ông Trần Hữu Minh - Phó Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông, Bộ Xây dựng - nhấn mạnh phòng ngừa vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Doanh nghiệp phải quản lý chặt sức khỏe, thời gian nghỉ ngơi của tài xế (đặc biệt khi chạy ban đêm) và bảo dưỡng xe định kỳ.

Song song với phòng ngừa, ông Minh đưa ra kịch bản ứng phó cụ thể cho 3 nhóm đối tượng khi xảy ra sự cố cháy nổ:

- Doanh nghiệp vận tải: Bảo dưỡng định kỳ hệ thống điện, nhiên liệu, động cơ; nghiêm cấm tự ý đấu nối thiết bị điện; trang bị đầy đủ bình chữa cháy, búa thoát hiểm còn tốt ở vị trí dễ thấy, dễ lấy; tuyệt đối không chở hàng dễ cháy nổ trong khoang khách và khoang hành lý; diễn tập xử lý tình huống định kỳ cho nhân viên.

- Lái xe và phụ xe: Khi phát hiện khói, lửa hoặc mùi khét, cần lập tức tấp xe vào vị trí an toàn, tránh khu vực dễ cháy lan, tắt động cơ, mở toàn bộ các cửa có thể mở, hướng dẫn hành khách thoát nạn, dùng bình chữa cháy dập lửa mới phát sinh và gọi ngay lực lượng cứu hỏa.

- Hành khách: Ngay khi lên xe, hành khách nên xác định vị trí búa thoát hiểm, bình chữa cháy và các lối thoát hiểm. Nếu xảy ra hỏa hoạn, cần dùng khăn hoặc quần áo ướt che mũi, miệng, cúi thấp người để tránh hít phải khói độc. Trường hợp cửa chính không thể sử dụng, hãy dùng búa phá kính tại vị trí thoát hiểm, nhanh chóng rời xe, không mang theo hành lý cồng kềnh và di chuyển đến khu vực an toàn, cách xa hiện trường.

Đặc biệt, ông Trần Hữu Minh chỉ ra một "khoảng trống" đáng lo ngại. Trong khi ngành hàng không luôn hướng dẫn quy trình an toàn cho hành khách trước mỗi chuyến bay, thì xe khách đường dài lại hoàn toàn bỏ ngỏ khâu này.

Từ thực tế hành khách còn chủ động tâm lý chủ quan, còn lái xe chỉ tập trung điều khiển phương tiện mà thiếu kỹ năng kỹ thuật khẩn cấp, các chuyên gia đăng kiểm và quản lý giao thông khuyến nghị: Cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra hệ thống kính, búa thoát hiểm và sớm nghiên cứu quy định bắt buộc nhà xe phải hướng dẫn an toàn ngắn gọn cho hành khách trước khi khởi hành.