Tất cả người dân đặc biệt chú ý khi dùng máy tính, laptop làm điều này sẽ phạt tiền tới 1 tỷ đồng hoặc ngồi tù 3 năm

Trong nhiều năm qua, việc cài đặt các phần mềm không có bản quyền như Windows hay Microsoft Office để thu phí dịch vụ diễn ra khá phổ biến tại Việt Nam. Không ít cửa hàng máy tính, kỹ thuật viên hoặc cá nhân nhận cài đặt phần mềm "crack" cho khách hàng mà không lường hết các rủi ro pháp lý đi kèm.

Việc cài Windows, Office không có bản quyền đang diễn ra phổ biến tại Việt Nam nhưng ít ai biết mức phạt với hành vi này (Ảnh minh hoạ)

Tuy nhiên, tình trạng này đang được các cơ quan chức năng tăng cường kiểm soát. Đáng chú ý, Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố vụ án đầu tiên trên cả nước liên quan đến hành vi sử dụng và thương mại hóa phần mềm Windows và Microsoft Office không có bản quyền, cho thấy xu hướng xử lý ngày càng nghiêm khắc đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Theo thống kê đến cuối tháng 5/2026, lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện và xử lý hơn 1.400 vụ việc liên quan đến vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó, gần 1.200 vụ bị xử phạt hành chính, hàng chục vụ bị khởi tố hình sự. Tổng số tiền xử phạt gần 13 tỷ đồng, còn giá trị hàng hóa vi phạm được xác định lên tới khoảng 36 tỷ đồng.

Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Việc sao chép, cài đặt và kinh doanh các phần mềm lậu nhằm mục đích kiếm lợi nhuận có thể bị xem xét xử lý về “Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”, theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và giá trị thu lợi bất chính, người vi phạm có thể đối mặt với các khung hình phạt từ phạt tiền cho đến phạt tù. Đối với các trường hợp nghiêm trọng, mức xử phạt có thể lên tới từ 6 tháng đến 3 năm tù hoặc phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 1 tỷ đồng.

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị áp dụng các hình phạt bổ sung như phạt tiền từ 20 triệu đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc liên quan trong thời hạn từ 1 đến 5 năm.

Chưa đến mức truy cứu hình sự vẫn có thể bị phạt tới 50 triệu đồng

Không phải mọi trường hợp cài đặt phần mềm lậu đều bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, nếu hành vi vi phạm chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, cá nhân thực hiện vẫn có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại Nghị định 341/2025/NĐ-CP.

Mức phạt được xác định dựa trên khoản lợi nhuận thu được hoặc giá trị thiệt hại gây ra cho chủ sở hữu bản quyền.

Cụ thể, người vi phạm có thể bị phạt từ 5 triệu đến 10 triệu đồng nếu thu lợi bất hợp pháp dưới 10 triệu đồng hoặc giá trị vi phạm dưới 20 triệu đồng.

Mức phạt sẽ tăng dần theo quy mô vi phạm và có thể lên tới từ 30 triệu đến 50 triệu đồng nếu số lợi bất hợp pháp đạt từ 30 đến dưới 50 triệu đồng hoặc giá trị hàng hóa vi phạm từ 60 đến dưới 100 triệu đồng.

Đối với tổ chức, doanh nghiệp hoặc công ty kinh doanh dịch vụ máy tính, mức phạt hành chính sẽ gấp đôi so với cá nhân thực hiện cùng hành vi vi phạm.

Buộc xóa toàn bộ phần mềm lậu và hoàn trả khoản thu bất hợp pháp

Ngoài các khoản tiền phạt, cá nhân và tổ chức vi phạm còn phải thực hiện hàng loạt biện pháp khắc phục hậu quả.

Cơ quan chức năng có thể yêu cầu gỡ bỏ toàn bộ các bản sao phần mềm vi phạm trên hệ thống máy tính, môi trường mạng viễn thông và Internet. Đồng thời, toàn bộ khoản lợi nhuận thu được từ việc cài đặt phần mềm lậu cũng sẽ bị tịch thu hoặc buộc hoàn trả cho chủ sở hữu quyền tác giả theo quy định.

Trong bối cảnh Việt Nam đang tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm bản quyền, việc sử dụng hoặc kinh doanh phần mềm không có giấy phép hợp pháp không còn là rủi ro nhỏ. Chỉ vì khoản phí cài đặt vài trăm nghìn đồng, người vi phạm có thể phải đối mặt với những hậu quả pháp lý và tài chính rất lớn.