Tại sao con đường do Tần Thủy Hoàng xây dựng cỏ không mọc nổi suốt 2.000 năm?

Sau khi bị bỏ hoang vào thời nhà Thanh, tuyến đường này đã xuất hiện trở lại trong tầm mắt của công chúng vào cuối thế kỷ trước. Sự xuất hiện của Tần Trực Đạo nhanh chóng khơi dậy niềm tò mò lớn về nguyên nhân khiến mặt đường luôn trong trạng thái trơ trụi trước thiên nhiên. Sau quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng, các chuyên gia đã giải mã được bí ẩn này thông qua phương pháp xử lý đất đai của người xưa.

Con đường Tần Trực Đạo do Tần Thủy Hoàng xây dựng

Theo các chuyên gia, bí mật nằm ở việc sử dụng "đất chín" (熟土) để làm đường. Đây là loại đất xây dựng đã được đem đi rang chín trước khi trải xuống mặt đường và đầm chặt. Dưới tác động của nhiệt độ cao, tính chất của đất bị thay đổi, khiến cỏ dại không thể sinh trưởng. Nhằm triệt tiêu hoàn toàn khả năng phát triển của thực vật, người xưa còn trộn thêm một lượng lớn kiềm vào phần đất chín này, làm thay đổi độ pH của đất và phá hủy môi trường sống thích hợp của hạt giống cỏ dại.

Sở dĩ công nghệ này được thực hiện một cách triệt để là nhờ sự giám sát nghiêm khắc từ triều đình. Tần Thủy Hoàng đặc biệt coi trọng công trình này và đích thân kiểm tra sát sao từng khâu. Trong quá trình thi công, bất kỳ hành vi bớt xén nguyên vật liệu hay làm ẩu nào nếu bị phát hiện đều sẽ phải nhận hình phạt tử hình ngay lập tức.

Về mặt lịch sử, Tần Trực Đạo được khởi công sau khi Tần Thủy Hoàng thống nhất thiên hạ nhằm củng cố chính quyền trung ương, tăng cường cai trị chuyên chế và phục vụ chiến lược phòng thủ tích cực trước quân Hung Nô. Nhận thấy tầm quan trọng của hệ thống giao thông đối với việc kết nối các vùng miền, hoàng đế nhà Tần đã cho xây dựng các tuyến đường tỏa đi từ thủ đô Hàm Dương, trong đó Tần Trực Đạo mất hai năm rưỡi để hoàn thành.

Sách Sử ký của sử gia Tư Mã Thiên có chép về sự kiện này: Năm thứ ba mươi lăm, trừ đạo... trực thông chi. Mục đích ban đầu của con đường là liên kết trực tiếp với hệ thống Vạn Lý Trường Thành nhằm phòng ngự quân Hung Nô ở phía Bắc, giúp quân đội cơ động hơn và truyền báo tin tức nhanh chóng hơn.

Bên cạnh vai trò quân sự, Tần Trực Đạo còn đóng góp to lớn cho sự phát triển kinh tế và giao lưu văn hóa, minh chứng cho câu tục ngữ: “Muốn làm giàu trước hết phải làm đường”. Nhờ có sự thông thương thuận tiện, kinh tế vùng biên cương mới có thể phát triển, thu hút nhân tài và các luồng văn hóa tiên tiến du nhập vào. Đến nay, tuyến đường cổ này vẫn đang được tiếp tục sử dụng, mang lại giá trị thực tiễn cho đời sống của người dân.