Nhà thơ, nhà báo nổi tiếng Việt Nam có con là 'thần đồng' Toán học lừng danh: Giám đốc Viện nghiên cứu dữ liệu của tỷ phú Phạm Nhật Vượng

Từ bác sĩ ngành y đến nhà thơ, nhà báo tên tuổi

Nhà thơ Vũ Quần Phương (sinh năm 1940), tên khai sinh là Vũ Ngọc Chúc, là gương mặt tiêu biểu của văn học Việt Nam đương đại. Ông được biết đến với vai trò nhà thơ, nhà phê bình văn học, nhà báo cùng phong cách sáng tác giàu chất trí tuệ, sâu sắc và tinh tế.

Dù quê gốc ở Hải Hậu, Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình), ông lại sinh ra tại làng Xuân Phương, hiện thuộc quận Nam Từ Liêm, Hà Nội. Tuổi thơ của Vũ Quần Phương trải qua không ít gian truân. Mới hơn 5 tuổi, ông đã mất cha và sống cùng mẹ cùng hai em trai. Mẹ ông vốn là một cô giáo làng, nhưng sau biến cố gia đình phải nghỉ nghề để một mình tần tảo nuôi các con bằng một quầy hàng nhỏ nơi chợ quê.

Chứng kiến những nhọc nhằn của mẹ từ sớm, Vũ Quần Phương luôn chăm chỉ học tập và nuôi dưỡng ý chí vươn lên. Năm 1951, khi vừa tròn 11 tuổi, do trường làng không có lớp nhì và lớp nhất, mẹ ông đã đưa con lên Hà Nội thuê trọ để tiếp tục việc học. Xa gia đình từ nhỏ nhưng ông vẫn nỗ lực không ngừng và đạt thành tích học tập xuất sắc. Khi tốt nghiệp bậc phổ thông tại Hội đồng thi Chu Văn An, ông được ghi nhận là học sinh “trúng tuyển hạng xuất sắc được Hội đồng thi khen”.

Nhà thơ Vũ Quần Phương

Sau đó, ông thi đỗ Đại học Y Dược, tiền thân của Đại học Y Hà Nội ngày nay. Tốt nghiệp năm 1965 với thành tích nổi bật, Vũ Quần Phương là người duy nhất trong số 350 bác sĩ của khóa được lựa chọn về công tác tại Bộ Y tế.

Tuy nhiên, sau khoảng 5 năm làm việc, ông nhận thấy bản thân ngày càng xa rời chuyên môn y khoa. Được nhà thơ Chế Lan Viên khuyên nhủ, ông dành hai năm cân nhắc trước khi đưa ra quyết định rẽ hướng, từ bỏ nghề y để theo đuổi con đường văn chương chuyên nghiệp.

Bước ngoặt ấy mở ra một hành trình mới trong sự nghiệp của Vũ Quần Phương. Ông nhanh chóng khẳng định tên tuổi trong đời sống văn học nghệ thuật và đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng như Trưởng ban biên tập chương trình “Tiếng thơ” của Đài Tiếng nói Việt Nam, Trưởng ban Biên tập văn học hiện đại của Nhà xuất bản Văn học, Tổng Biên tập báo Người Hà Nội, Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội, Chủ tịch Hội đồng thơ Hội Nhà văn Việt Nam và Đại biểu Quốc hội khóa IX.

Không chỉ nổi bật với thơ ca, ông còn được đánh giá cao ở lĩnh vực nghiên cứu và phê bình văn học. Những đóng góp bền bỉ ấy đã được ghi nhận bằng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2007.

Trong suốt quá trình sáng tác, Vũ Quần Phương đã để lại nhiều tập thơ giá trị như Cỏ mùa xuân (1966), Hoa trong cây (1977), Những điều cùng đến (1983), Đợi (1988), Vầng trăng trong xe bò (1988), Vết thời gian (1996), Quên chữ... quên câu (2000), Giấy mênh mông trắng (2003) và Chỗ ấy sóng... (2008). Thơ ông mang âm hưởng nhẹ nhàng, giàu suy ngẫm về con người, cuộc sống và dòng chảy thời gian.

Vợ chồng Vũ Quần Phương bên 2 con trai giỏi giang, thành đạt

Hai người con thành đạt

Bên cạnh sự nghiệp đáng nể, Vũ Quần Phương còn có tổ ấm hạnh phúc bên người vợ là dược sĩ Đào Thị Hường. Hai con trai của ông đều đạt nhiều thành tựu nổi bật trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Người con cả, Vũ Hà Văn, là một nhà toán học có uy tín quốc tế. Thời phổ thông, ông từng đoạt giải Nhì học sinh giỏi Toán quốc gia. Sau khi học tại Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam, ông trúng tuyển khoa Điện tử - Tin học của Đại học Bách khoa Hà Nội với điểm số cao, rồi nhận học bổng sang Hungary theo học tại Đại học Bách khoa Budapest.

Trong quá trình học tập tại Hungary, niềm đam mê với Toán học đã khiến ông chuyển hướng từ ngành kỹ thuật sang chuyên ngành Toán. Giai đoạn 1991 - 1993, ông liên tiếp đạt thành tích cao tại cuộc thi Toán sinh viên Schweitzer Miklos và được nhà toán học danh tiếng László Lovász định hướng theo đuổi nghiên cứu chuyên sâu. Năm 1994, ông tốt nghiệp xuất sắc và nhận giải thưởng của Hội Toán học Hungary.

Tiếp đó, Vũ Hà Văn hoàn thành chương trình Tiến sĩ tại Đại học Yale dưới sự hướng dẫn của Giáo sư László Lovász. Ông từng làm việc tại Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton, cộng tác với Microsoft và giảng dạy tại nhiều trường đại học danh tiếng như Đại học California San Diego hay Đại học Rutgers. Tại Yale, ông giữ vị trí Giáo sư và đảm nhiệm ghế Giáo sư danh dự Percey F. Smith.

Trong lĩnh vực nghiên cứu, ông nhận nhiều giải thưởng quốc tế uy tín như Sloan Fellowship (2001), CAREER Award của Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (2002), giải Polya của SIAM (2008) và giải Fulkerson năm 2012 của Hội Toán học Hoa Kỳ nhờ những đóng góp quan trọng cho toán tổ hợp và xác suất.

Đại gia đình nhà thơ Vũ Quần Phương

Không chỉ hoạt động ở môi trường học thuật quốc tế, Vũ Hà Văn còn tham gia thúc đẩy khoa học công nghệ tại Việt Nam. Năm 2018, ông là một trong những người sáng lập Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn VinBigData thuộc Vingroup, đảm nhận vai trò Giám đốc Khoa học.

Đến nay, Giáo sư Vũ Hà Văn đã công bố hơn 70 công trình khoa học quốc tế và là đồng tác giả cuốn chuyên khảo Additive Combinatorics do Nhà xuất bản Đại học Cambridge phát hành. Đầu năm 2026, ông chính thức gia nhập Đại học Hong Kong để tiếp tục nghiên cứu trong các lĩnh vực tổ hợp, xác suất và lý thuyết ma trận ngẫu nhiên.

Trong khi đó, người con thứ hai của nhà thơ là Vũ Thanh Điềm cũng sớm bộc lộ năng lực học tập nổi bật. Trong kỳ thi đại học, ông dự thi bốn trường và đều đạt kết quả xuất sắc. Đáng chú ý, ông trở thành thủ khoa Đại học Bách khoa Hà Nội và á khoa Đại học Mỏ - Địa chất.

Sau này, Vũ Thanh Điềm tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu, hoàn thành học vị Tiến sĩ và làm việc trong lĩnh vực công nghệ cao. Hiện ông đang là chuyên gia của Google, khẳng định vị thế của một trí thức Việt Nam trong môi trường công nghệ toàn cầu.