Ngày kia là Xá tội vong nhân và Vu lan (15 tháng 7 âm lịch). Dù bận rộn đến đâu, xin hãy nhớ tránh 5 điều kiêng kỵ này! 5 điều đó là gì?

Có câu nói cổ: "Ngày 15 tháng 7 âm lịch, cửa địa ngục mở ra; ngày 15 tháng 7 âm lịch là ngày Xá tội vong nhân (cúng cô hồn) và cũng là ngày Vu lan, nhà nào cũng đốt tiền giấy".

Thời gian trôi nhanh, chỉ trong nháy mắt đã đến ngày 15 tháng 7 âm lịch, hay còn gọi là lễ hội ma hoặc Xá tội vong nhân. Ngày này có ý nghĩa rất lớn đối với nhiều người, vì đây vừa là ngày tưởng nhớ tổ tiên - Vu lan báo hiếu, vừa là ngày được cho là nặng âm và nhiều điều cấm kỵ nhất.

Người lớn tuổi thường nhắc nhở chúng ta: dù bận rộn đến đâu, vẫn có những phong tục cổ xưa không thể quên và những điều cấm kỵ không nên vi phạm. Điều này không hẳn là mê tín dị đoan; mà chủ yếu là để tỏ lòng kính trọng tổ tiên, tôn trọng trật tự tự nhiên, và lưu giữ những kinh nghiệm sống cùng lời nhắc nhở về an toàn được truyền lại từ cha ông. Hôm nay, chúng ta hãy cùng tìm hiểu năm điều nên tránh làm trong ngày Xá tội vong nhân. Hãy nhớ nhắc nhở các thành viên trong gia đình sau khi đọc xong bài viết này nhé.

Nguồn gốc và phong tục dân gian của Xá tội vong nhân

Xá tội vong nhân không phải là một "lễ hội ma" tự nhiên xuất hiện; nó dựa trên sự kết hợp của ba yếu tố văn hóa.

Trong Đạo giáo, ngày 15 tháng 7 âm lịch được gọi là "Lễ hội Trung Nguyên". Đạo giáo tin rằng Tam Quan Trời, Đất và Nước cai quản vận mệnh của con người. Lễ hội đèn lồng vào ngày 15 tháng 1 âm lịch là khi Thiên Quan ban phước lành; Lễ hội Trung Nguyên vào ngày 15 tháng 7 âm lịch là khi Địa Quan tha tội; và Lễ hội Hạ Nguyên vào ngày 15 tháng 10 âm lịch là khi Thủy Quan giải trừ tai ương. Vào ngày Trung Nguyên, Địa Quan mở cửa địa ngục và tha tội cho người đã khuất.

Trong Phật giáo, ngày này được gọi là "Lễ hội Ullambana". Truyền thuyết kể rằng mẹ của Maudgalyayana, một đệ tử của Đức Phật, đã phạm nhiều tội ác trong đời và đầu thai xuống cõi ngạ quỷ, chịu nhiều đau khổ. Maudgalyayana đã dùng năng lực siêu nhiên của mình để nhìn thấy nỗi đau khổ của mẹ và, với sự giúp đỡ của công đức các vị sư, đã cứu bà khỏi khổ đau. .

Theo truyền thống dân gian, Xá tội vong nhân (Lễ hội Trung Nguyên) mang tính chất bình dị hơn, được gọi là "Lễ hội thờ tổ tiên ngày 15 tháng 7". Người dân chuẩn bị tiền giấy, hương và lễ vật để tỏ lòng kính trọng tổ tiên tại các khu mộ hoặc ngã tư đường. Ở một số nơi, người ta thả đèn lồng sông, đốt đồ cúng bằng giấy, làm bánh cà tím và nặn tượng bột. Ở những nơi khác, họ biểu diễn opera Mulian và tổ chức lễ Pudu để cúng dường cho các linh hồn lang thang. Có thể nói rằng cốt lõi của Lễ hội Ma không phải là "sợ ma", mà là "kính trọng tổ tiên và hiếu thảo, tưởng nhớ người đã khuất". Đây là một trong bốn lễ hội truyền thống để thờ cúng tổ tiên, cùng với Tết Nguyên đán, Lễ hội Thanh Minh và Trùng Cửu.

Vì Xá tội vong nhân được coi là ngày "cổng địa ngục mở rộng", nên nhiều điều cấm kỵ đã bị bỏ lại trong các phong tục dân gian.

Năm điều cần tránh trong Xá tội vong nhân:

Thứ nhất, đi bộ vào ban đêm là điều cấm kỵ.

Có câu nói cổ rằng, "Vào ngày 15 tháng 7 âm lịch, ma quỷ lang thang tự do; đừng đi ra ngoài nếu không cần thiết". Đêm Xá tội vong nhân được nhiều người cho là thời điểm năng lượng âm đạt đỉnh điểm, đặc biệt là ở các ngã tư đường, nơi hoang vắng, dưới cầu ven sông và trong những con hẻm sâu của những ngôi nhà cổ, tất cả đều được coi là những nơi có năng lượng âm mạnh. Người xưa thường nói rằng vào đêm này, ma quỷ lang thang ra nhận lễ vật và tìm đường về nhà; do đó, người yếu, trẻ em, phụ nữ mang thai, người già hoặc những người được coi là có "thể chất yếu" nên tránh ra ngoài vào đêm khuya.

Từ góc độ thực tế, vào khoảng ngày 15 tháng 7 âm lịch, nhiều người đốt tiền giấy ven đường. Tro bay mù mịt, khói cuộn xoáy, và ánh sáng lờ mờ vào ban đêm làm giảm tầm nhìn. Kết hợp với tâm trạng uể oải và đầu óc mơ hồ của một số người, điều này làm tăng nguy cơ té ngã, hoảng sợ và tai nạn giao thông. Tháng 7 âm lịch đã bắt đầu vào mùa thu, với sự chênh lệch nhiệt độ đáng kể giữa ngày và đêm, khiến việc đi bộ vào ban đêm dễ bị cảm lạnh. Vì vậy, dù bận rộn đến đâu, hãy cố gắng về nhà sớm vào ngày này và đừng để trẻ em đi bộ một mình vào ban đêm. Nếu phải về muộn, tốt nhất nên đi theo nhóm, tránh nán lại ở các giao lộ, không huýt sáo và không gọi tên người khác. Về đến nhà, hãy tắm nước nóng, thay quần áo sạch và giữ tâm trạng thoải mái.

Thứ hai, giẫm lên tiền giấy là điều cấm kỵ.

Vào dịp Xá tội vong nhân, chúng ta thường thấy những vòng tròn được vẽ bằng phấn trên vệ đường, bên trong có tiền giấy và thỏi giấy đang cháy, đôi khi có tro và đồ cúng rải rác xung quanh. Người lớn tuổi liên tục cảnh báo: khi thấy những vòng tròn tiền giấy và tro này, bạn phải đi vòng qua, tuyệt đối không được giẫm lên, và nhất định không được cố ý đá hoặc bước qua. Tiền giấy là "tiền" cúng cho người đã khuất; giẫm lên nó giống như ăn cắp tiền của tổ tiên, đó là hành vi bất kính. Theo quan điểm phong tục dân gian, đây cũng là cách thể hiện sự tôn trọng cơ bản đối với các nghi lễ cúng tế.

Về mặt thực tế, tiền giấy chưa cháy hết vẫn có thể chứa tàn lửa, dễ dàng làm cháy giày dép, tất cả hoặc thậm chí làm bắt lửa quần áo. Tro dính trên da cũng không vệ sinh và có thể bay vào mắt nếu gió thổi. Vì vậy, trong Xá tội vong nhân, hãy cẩn thận khi bước đi, đặc biệt là khi đi cùng trẻ em. Hãy nhớ dặn con: không được đi vào vòng tròn nơi đốt tiền giấy, không được giẫm lên tro, và không được nhặt đồ cúng dưới đất. Nếu vô tình giẫm phải, đừng hoảng sợ. Chỉ cần nói nhẹ nhàng "Xin lỗi, làm ơn cho tôi qua". Một tâm trạng bình tĩnh và thanh thản quan trọng hơn bất cứ điều gì khác.

Thứ ba, việc xuống nước chơi đùa là điều cấm kỵ.

Có câu nói cổ rằng: "Vào ngày 15 tháng 7 âm lịch, ma quỷ lên bờ". "Không phải ma quỷ của ngày 15 tháng 7 âm lịch đáng sợ, mà là nước". Theo tín ngưỡng dân gian, năng lượng âm gần nước đặc biệt nặng nề vào ngày 15 tháng 7 âm lịch, và có thể có "ma nước tìm thế thân" trong nước. Vì vậy, không nên bơi lội hay vui chơi ở sông, ao, hồ chứa nước vào ngày này, đặc biệt là ở những con sông, hồ và ao sâu.

Từ góc độ an toàn thực tế, điều cấm kỵ này hoàn toàn hợp lý. Tháng 7 âm lịch trùng với mùa lũ chính, với lượng mưa lớn ở nhiều khu vực, dẫn đến dòng chảy sông phức tạp. Bên dưới bề mặt tưởng chừng như yên tĩnh có thể ẩn chứa dòng chảy ngầm, xoáy nước, rong rêu và phù sa. Nhiệt độ nước thay đổi đáng kể, khiến chuột rút chân trở thành vấn đề thường gặp. Vào ban đêm, nhiệt độ nước thậm chí còn thấp hơn, tầm nhìn cực kỳ kém, và việc cứu hộ trở nên vô cùng khó khăn trong trường hợp khẩn cấp. Thời gian xung quanh Xá tội vong nhân cũng là thời điểm xảy ra nhiều tai nạn đuối nước nhất. Do đó, bất kể thời tiết nóng đến đâu, trẻ em không nên được phép bơi ở những khu vực không có người giám sát, và người lớn không nên tùy tiện xuống nước để giải tỏa căng thẳng. Nếu muốn tham gia các hoạt động dưới nước, hãy đến những bể bơi uy tín có nhân viên cứu hộ và các biện pháp an toàn được áp dụng để yên tâm.

Thứ tư, việc phơi quần áo ngoài trời vào giữa đêm là điều cấm kỵ.

Theo truyền thuyết dân gian, vào đêm Lễ hội Ma, cánh cổng địa ngục mở rộng, và những hồn ma lang thang tự do. Quần áo phơi ngoài sân hoặc ban công lúc nửa đêm sẽ đung đưa trong gió và, từ xa, trông giống như hình người, khiến chúng dễ bị "mượn" hoặc bị ô uế bởi các linh hồn ô uế. Vì vậy, người lớn tuổi nhấn mạnh rằng quần áo phải được mang vào nhà trước khi trời tối, đặc biệt là quần áo trẻ em và đồ lót, không bao giờ được để ngoài trời qua đêm.

Từ góc độ thực tiễn, điều kiêng kỵ này cũng chứa đựng những bài học quý giá cho cuộc sống thường nhật. Tháng bảy âm lịch đánh dấu sự bắt đầu của mùa thu, với sương đêm dày đặc và độ ẩm cao. Quần áo phơi ngoài trời dễ bị ẩm mốc và thu hút bụi bẩn, côn trùng và tro giấy. Đặc biệt là vào dịp cúng cô hồn, nhiều người đốt tiền giấy ven đường, khiến không khí đầy tro bụi, làm mất vệ sinh khi phơi quần áo ngoài trời. Mặc đồ lót ẩm ướt dễ gây dị ứng da và chàm, người già và trẻ em có thể bị cảm lạnh và đau nhức khớp. Vì vậy, dù bận rộn đến đâu, hãy nhớ thu quần áo vào nhà vào buổi tối, đừng đợi đến nửa đêm, và tuyệt đối không được phơi quần áo ẩm ướt gần giường.

Thứ năm, việc ăn cắp hoặc ăn các vật phẩm cúng tế là điều cấm kỵ.

Vào ngày Xá tội vong nhân (cúng cô hồn), mỗi gia đình đều lập bàn thờ và dâng lễ vật để thờ cúng tổ tiên và các linh hồn lang thang. Thức ăn, trái cây và bánh ngọt trên bàn là để tổ tiên thưởng thức, và không ai được phép ăn chúng trước khi nghi lễ kết thúc. Có câu tục ngữ cổ: "Ăn vụng đồ cúng sẽ làm hỏng miệng", và "Đừng dùng đũa cho đến khi đồ cúng được dọn đi". Đặc biệt, các gia đình có trẻ nhỏ phải trông chừng chúng cẩn thận và ngăn chúng với tay lấy đồ cúng trên bàn.

Xét về khía cạnh nghi lễ, lễ vật cúng dường thể hiện sự tôn kính và tưởng nhớ người đã khuất. Ăn chúng trước khi cúng dường là thiếu tôn trọng tổ tiên và phá vỡ không khí trang nghiêm của buổi lễ. Xét về khía cạnh vệ sinh, lễ vật để gần hương và nến trong thời gian dài, đặc biệt là khi đốt tiền giấy và hương ngoài trời, chắc chắn sẽ tích tụ tro, khói và thậm chí có thể thu hút côn trùng, khiến việc ăn trực tiếp trở nên mất vệ sinh. Cách làm đúng là thu gom lễ vật sau khi buổi lễ kết thúc và khi hương và nến đã cháy hết, sau đó hâm nóng lại hoặc rửa sạch trước khi ăn. Ở một số nơi, người ta thường chia sẻ lễ vật với gia đình và hàng xóm, một phong tục gọi là "lan tỏa phước lành", nghĩa là chia sẻ sự che chở của tổ tiên với mọi người - một cử chỉ vừa tôn kính vừa nhân ái.

Tóm lại, ngày kia là Lễ hội ma, ngày 15 tháng 7 âm lịch. Năm điều này—không đi lại vào ban đêm, không giẫm lên tiền giấy, không chơi đùa dưới nước, không phơi quần áo ngoài trời lúc nửa đêm và không trộm đồ cúng—thực chất không phải là sợ ma, mà là để tôn kính tổ tiên, hiếu thảo với cha mẹ và tưởng nhớ người đã khuất.