Một hiện tượng kỳ lạ gọi là "thác nước máu" vừa được phát hiện ở Nam Cực, và các nhà khoa học đang giải mã một bí ẩn kéo dài cả thế kỷ

Kỳ quan thiên nhiên này, được gọi là "Thác Máu", được phát hiện bởi một đoàn thám hiểm vào năm 1911. Do dòng nước đỏ như máu, giống như máu chảy ra từ sông băng, ban đầu người ta cho rằng nó được gây ra bởi sự phát triển mạnh mẽ của tảo đỏ.

Sau hơn một thế kỷ nghiên cứu, các nhà khoa học cuối cùng đã kết hợp những kết quả quan sát mới nhất với công nghệ thăm dò địa vật lý để làm sáng tỏ hoàn toàn nguyên nhân của Thác Máu. Họ cũng bất ngờ phát hiện ra rằng bên dưới lớp băng là một hồ nước mặn cổ đại đã tồn tại khoảng 1,5 triệu năm, cũng như một thế giới sự sống bí ẩn có khả năng sinh sản mà không cần ánh sáng mặt trời.

Theo NDTV và ScienceAlert, thác Blood Falls nằm trên sông băng Taylor thuộc thung lũng khô McMurdo ở Nam Cực. Nguồn của thác không phải là một con sông trên mặt đất, mà là một hồ nước ngầm có độ mặn rất cao nằm cách mặt băng khoảng 400 mét.

Nghiên cứu chỉ ra rằng khoảng 1,5 triệu năm trước, khu vực này vẫn còn thông với đại dương. Khi các sông băng dần dần tiến về phía trước, chúng đã giữ lại một lượng nước biển bên dưới các lớp băng dày, tạo thành một hồ nước có độ mặn rất cao, hoàn toàn bị cô lập với thế giới bên ngoài. Do nồng độ muối cao hơn nhiều so với nước biển thông thường, nước hồ vẫn ở dạng lỏng ngay cả trong môi trường khắc nghiệt với nhiệt độ âm hàng chục độ trong nhiều năm, và từ từ rò rỉ ra ngoài qua các vết nứt ở đáy sông băng.

Về màu đỏ như máu rợn người, nghiên cứu mới nhất xác nhận rằng đó không phải là máu, cũng không phải là tảo đỏ như suy đoán trước đây. Thay vào đó, nó được gây ra bởi phản ứng oxy hóa của dung dịch nước muối giàu sắt đậm đặc khi tiếp xúc với oxy trong không khí, tương tự như sự hình thành gỉ sét, dần dần làm cho nước chuyển sang màu đỏ sẫm. Phân tích độ phân giải cao hơn nữa cho thấy màu đỏ tươi này thực chất không phải do gỉ sét, mà là do một lượng lớn các hạt nano chứa các nguyên tố như sắt, silic, canxi, nhôm và natri. Phát hiện này cũng giải thích tại sao cộng đồng khoa học trước đây không thể giải thích đầy đủ màu sắc độc đáo của Thác Máu.

Bên cạnh việc giải mã nguồn gốc của màu đỏ, các nhà khoa học từ lâu đã muốn biết làm thế nào dung dịch muối nằm sâu dưới lớp băng lại có thể xuyên qua hàng trăm mét băng để trồi lên bề mặt. Ngay từ năm 2017, nhóm nghiên cứu đã sử dụng công nghệ đo độ sâu bằng sóng âm (Remote Echo Sounding - RES) để lần đầu tiên lập bản đồ mạng lưới phức tạp các kênh dẫn dung dịch muối ngầm bên dưới sông băng Taylor, xác nhận rằng dung dịch muối đậm đặc di chuyển lên trên dọc theo các vết nứt băng.

Một nghiên cứu gần đây được công bố trên tạp chí *Antarctic Science* chỉ ra thêm rằng khi sông băng tiếp tục tiến về phía trước, trọng lượng của lớp băng liên tục nén nước mặn ngầm, làm tăng dần áp suất bên trong. Khi áp suất vượt quá giới hạn chịu đựng của lớp băng, các vết nứt đột ngột xuất hiện, và nước mặn áp suất cao phun trào lên bề mặt băng, tạo thành thác máu nổi tiếng. Các nhà nghiên cứu, sử dụng định vị GPS, cảm biến nhiệt, chụp ảnh tua nhanh thời gian và dữ liệu giám sát trong nhiều năm, cũng phát hiện ra rằng chiều cao bề mặt của sông băng Taylor đã giảm khoảng 0,6 inch (khoảng 1,5 cm), và tốc độ dòng chảy đã chậm lại khoảng 10% so với trước đây, càng khẳng định mối quan hệ mật thiết giữa dòng chảy nước ngầm và sự thay đổi của sông băng.

Điều đáng ngạc nhiên hơn nữa là, hồ nước mặn ngầm này, bị đóng băng hơn một triệu năm, đã nuôi dưỡng một cộng đồng vi sinh vật độc đáo. Bởi vì lớp băng ngăn chặn ánh sáng mặt trời và oxy, các vi sinh vật này không tồn tại nhờ quá trình quang hợp, mà thu được năng lượng thông qua các phản ứng hóa học sử dụng các khoáng chất như sắt và lưu huỳnh, duy trì các hoạt động sống của chúng trong môi trường khắc nghiệt này. Nhóm nghiên cứu tin rằng phương thức sinh tồn này đã đảo ngược hiểu biết của con người về các điều kiện để sự sống tồn tại, và cũng cho thấy khả năng sự sống vẫn có thể tồn tại trên các hành tinh khác ngay cả khi không có ánh sáng mặt trời và oxy.