Có 1.600 tấn vàng rơi xuống dưới đáy hồ Baikal, ai cũng biết nhưng tại sao không ai dám xuống vớt?

Câu chuyện được cho là vào năm 1919, cuộc nội chiến Nga đang diễn ra ác liệt và đổ máu khắp nơi. Lãnh đạo quân Bạch vệ Alexander Kolchak đã gom nốt số dự trữ cuối cùng của kho bạc Sa hoàng được cho là 1.600 tấn vàng vào 28 toa tàu bọc thép, với ý định tiến về phía đông để đổi lấy súng và đại bác từ phía Nhật Bản.

Đoàn người di cư rất đông, chở theo hàng triệu người tị nạn. Cái lạnh khắc nghiệt mùa đông của Siberia có thể đóng băng tất cả. Những gì họ muốn vào thời điểm đó là chạy trốn. Để tránh phải đi đường vòng xa hơn, ai đó đã nảy ra ý tưởng băng qua hồ Baikal khi nó vẫn còn đóng băng kín hoàn toàn với lớp băng trông khá dày. Ngay khi đoàn tàu đi vào, không ai ngờ thảm họa lại ập đến bất ngờ với một tiếng "rắc", lớp băng vỡ tan, và một số toa tàu chở người và vàng đều rơi xuống đáy hồ sâu. Khi mùa xuân đến và hồ tan băng, không còn dấu vết nào nữa.

Mặt hồ Baikal đóng băng vào mùa đông.

Một thế kỷ đã trôi qua trong nháy mắt. Dựa trên giá vàng thị trường hiện tại, lô vàng này có thể có trị giá ước tính hàng tỷ USD. Tuy nhiên, đến nay không ai dám hành động trục vớt khối tài sản lớn này. 

Nguyên nhân có thể bắt nguồn từ đáy hồ.

Hồ Baikal là hồ nước ngọt sâu nhất thế giới. Điểm sâu nhất của hồ được các nhà khoa học xác định lên tới 1.642 m. Nơi đây không chỉ giữ kỷ lục về chiều sâu mà còn là hồ chứa lượng nước ngọt lớn nhất hành tinh, chiếm khoảng 20% lượng nước ngọt không đóng băng trên toàn cầu. Áp suất nước ở đó đủ mạnh để nghiền nát thép thành giấy. Đáy hồ đầy phù sa và đá, nơi từ lâu đã chôn vùi vàng. 

Nhiều người tin rằng dưới đáy hồ Baikal vẫn tồn tại kho báu với hơn 1.600 tấn vàng.

Cũng có báo cáo rằng vào năm 2010, tàu ngầm mini-subamerable Mir‑2 đã phát hiện “nhiều vật thể kim loại sáng” dưới hồ, có thể là khối vàng hoặc thỏi vàng. Tuy nhiên, các bài báo đều nhấn mạnh tất cả vẫn chỉ ở mức giả thuyết, chưa khẳng định. Nhiều nhà thám hiểm và sử gia Nga từng thực hiện các cuộc dò tìm bằng công nghệ sonar, định vị từ tính, thậm chí cả tàu lặn. Một số mảnh tàu gỗ, xe chở hàng và thùng kim loại được phát hiện gần khu vực đáy hồ sâu hơn 1.200m – nơi có địa hình hiểm trở, nước lạnh và áp suất cực lớn. Dù vậy, chưa ai dám khẳng định đó chính là dấu tích của kho báu lớn này.

Vàng đã đi đâu? Không ai biết chắc chắn.

Để tìm được kho báu phải cần đến máy móc công nghệ phức tạp và hiện đại, nhưng còn một điều quan trọng hơn nữa.

Hồ Baikal, một Di sản Thế giới được UNESCO công nhận, chứa một phần năm lượng nước ngọt của Trái đất. Nước hồ trong đến mức có thể đóng chai và bán trực tiếp, và là nơi sinh sống của hơn hai nghìn loài động thực vật độc đáo, trong đó có loài hải cẩu Baikal vô cùng đáng yêu.

Hồ Baikal không chỉ được biết đến là hồ nước ngọt sâu nhất và lớn nhất thế giới mà còn gắn liền với huyền thoại kỳ bí về kho vàng khổng lồ lên tới 1.600 tấn đã thu hút sự tò mò của không ít người.

Nga có "Luật bảo vệ hồ Baikal" riêng. Nếu ai đó dám phê duyệt hoạt động trục vớt quy mô lớn, có thể làm khuấy động các chất ô nhiễm đã lắng đọng dưới đáy hồ hàng thế kỷ? Toàn bộ hệ sinh thái có thể sụp đổ. 

Nếu lô vàng này được trục vớt thành công, hàng loạt vấn đề nghiêm trọng sẽ thực sự nổi lên. Nhiều nhà sử học đã đặt câu hỏi: liệu con số 1.600 tấn vàng có thể đã bị phóng đại ngay từ đầu hay không?

Trong những năm chiến tranh tàn phá đó, vàng đã bị mất, bị cướp bóc hoặc bị đem mang đi nhiều nơi. Việc Alexander Kolchak có thực sự đi theo con đường đến hồ Baikal hay không vẫn còn là vấn đề gây tranh cãi. Ngay cả những sổ sách cũ của kho bạc Sa hoàng cũng không khớp - liệu có thật sự là 1.600 tấn vàng đã chìm xuống đáy hồ? Chẳng ai tin điều đó cả.

Số lượng những chiếc kho có đựng vàng thực sự bị chìm có lẽ chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số. Điều này dẫn đến tình huống kỳ lạ sau: bạn càng cần tiền, bạn càng không nên đụng đến nó.

Các cơ quan chính phủ Nga ở mọi cấp độ đều liên tục từ chối công bố các văn bản chính thức xác nhận sự tồn tại của một mỏ vàng khổng lồ dưới lòng hồ Baikal. Sự im lặng này che giấu một tính toán khôn ngoan - huyền thoại về sự tồn tại của kho báu mang lại niềm tự hào dân tộc, tạo ra sức hút du lịch và tránh mọi rủi ro bị khai thác quá mức.

Cố gắng khai thác tìm kho báu nhưng sự thật nếu chẳng có gì ở đó thì sao? Đó sẽ là một tổn thất kép, phá vỡ cả những dấu vết cuối cùng của huyền thoại. Những rủi ro đang đặt ra là sự tàn phá môi trường, uy tín quốc tế, rắc rối pháp lý, cộng thêm một sự thật có thể không hề tồn tại. Giá trị của một số báu vật nằm chính ở chỗ chúng nằm ở đó mãi mãi, không bị xáo trộn.