Bầu Đức 4 lần trượt Đại học và hành trình từ cậu bé chăn bò đưa HAGL ra biển lớn: "Đừng bao giờ ngộ nhận học Đại học là có tất cả!"

Trên thế giới, không ít tỷ phú như Bill Gates, Mark Zuckerberg hay Steve Jobs từng từ bỏ con đường đại học để theo đuổi khởi nghiệp và gặt hái thành công vang dội. Tại Việt Nam, ông Đoàn Nguyên Đức (bầu Đức) - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Hoàng Anh Gia Lai - cũng có một hành trình đặc biệt khi chưa từng đặt chân vào giảng đường đại học dù đã kiên trì thi tới bốn lần.

Không sở hữu tấm bằng đại học, nhưng bằng kinh nghiệm tích lũy từ thực tiễn, bầu Đức đã gây dựng nên một tập đoàn lớn, đồng thời trở thành nhân vật có tầm ảnh hưởng trong làng bóng đá Việt Nam. Năm 2011, ông còn được Wall Street Journal bình chọn là một trong 30 doanh nhân quyền lực nhất Đông Nam Á.

Doanh nhân Đoàn Nguyên Đức (bầu Đức)

Từ cậu bé chăn bò đến hành trình tìm lối đi khác

Sinh năm 1963 tại xã Nhơn Mỹ, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định, tuổi thơ của bầu Đức gắn với những năm tháng thiếu thốn. Gia đình đông con khiến từ khi mới 3 tuổi, ông đã phải theo người lớn đi chăn bò tại khu vực gần sân bay để phụ giúp cuộc sống.

Lớn lên trong hoàn cảnh nghèo khó, ông luôn tin rằng học đại học là con đường giúp mình đổi đời. Năm 1982, sau khi tốt nghiệp cấp 3 hệ 10 năm, ông vào TP.HCM dự thi đại học với nhiều kỳ vọng. Tuy nhiên, kết quả không như mong muốn khi ông trượt ngay lần thi đầu tiên.

Không bỏ cuộc, ông tiếp tục thi thêm ba lần nữa nhưng vẫn không thành công. Sau bốn lần thất bại liên tiếp, bầu Đức quyết định khép lại giấc mơ đại học và lựa chọn một hướng đi hoàn toàn khác cho cuộc đời.

Ông từng chia sẻ rằng chính những lần thi trượt khiến bản thân nhận ra mình cần thay đổi. Theo ông: "Mọi con sông đều dẫn ra biển lớn, mọi con đường đều chia ra những lối rẽ riêng."

Từ quyết định ấy, chàng trai trẻ trở về Gia Lai làm thuê để kiếm sống và phụ giúp gia đình.

Khởi nghiệp từ xưởng mộc nhỏ

Sau thời gian làm thuê, bầu Đức bắt đầu khởi nghiệp với một xưởng mộc chuyên sản xuất bàn ghế học sinh. Từ quy mô nhỏ ban đầu, cơ sở này dần mở rộng sang lĩnh vực nội thất rồi phát triển sang nhiều ngành nghề khác.

Năm 1993, khi tròn 30 tuổi, ông thành lập Xí nghiệp tư doanh Hoàng Anh Pleiku. Trải qua nhiều năm phát triển, doanh nghiệp này chính thức chuyển đổi thành Công ty Cổ phần Hoàng Anh Gia Lai vào năm 2006.

Hoàng Anh Gia Lai nhanh chóng mở rộng hoạt động sang nhiều lĩnh vực như khai khoáng, chế biến gỗ, cao su, thủy điện, bất động sản và bóng đá. Đến năm 2008, cổ phiếu HAG chính thức niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE).

Đây cũng là giai đoạn đỉnh cao trong sự nghiệp của bầu Đức khi ông trở thành người giàu nhất sàn chứng khoán Việt Nam thời điểm đó. Ông còn hiện thực hóa ước mơ thời thơ ấu bằng việc sở hữu một chiếc máy bay riêng.

Tuy nhiên, sau thời kỳ phát triển mạnh, Hoàng Anh Gia Lai phải đối mặt với hàng loạt khó khăn khi nhiều biến động xảy ra cùng lúc. Dù vậy, thay vì bỏ cuộc, bầu Đức tái cấu trúc doanh nghiệp, chuyển hướng đầu tư và từng bước đưa tập đoàn phục hồi, đạt nhiều kết quả tích cực trong những năm gần đây.

"Không có bằng đại học không có nghĩa là không học"

Vài năm trước, việc nhiều doanh nhân Việt Nam như ông Đoàn Nguyên Đức (Hoàng Anh Gia Lai), ông Lê Phước Vũ (Tập đoàn Hoa Sen) hay ông Dương Ngọc Minh (Thủy sản Hùng Vương) điều hành những doanh nghiệp quy mô lớn dù không có bằng đại học từng gây nhiều chú ý.

Nói về điều này, bầu Đức cho rằng đây không phải chuyện hiếm.

Ông chia sẻ: "Rất nhiều người trên thế giới như thế chứ không riêng gì ở Việt Nam. Thậm chí, ở Việt Nam không chỉ có ba người quản lý công ty lên sàn chứng khoán đâu mà tôi tin có không dưới 100 người thành đạt mà không bằng đại học."

Thực tế, trên thế giới cũng có nhiều tỷ phú chưa từng hoàn thành chương trình đại học. Steve Jobs rời Đại học Reed vì gia đình không đủ khả năng tài chính. Michael Dell, Bill Gates hay Mark Zuckerberg cũng lựa chọn dừng việc học để tập trung phát triển sự nghiệp kinh doanh.

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2012, Chủ tịch Hoàng Anh Gia Lai từng nhấn mạnh rằng việc ông không có bằng đại học không đồng nghĩa với việc không học.

Ông nói: "Tôi không có bằng đại học là đúng nhưng người ta tưởng tôi không học là hiểu lầm. Ở trường đại học, các bạn chỉ học có 5 năm còn tôi học trường đời tới 35 năm rồi."

Theo ông, dù là kiến thức được học trong nhà trường hay những trải nghiệm tích lũy ngoài thực tế thì đều chỉ phát huy giá trị khi biết vận dụng hiệu quả. Nếu không biết khai thác thì mọi kiến thức cũng trở nên vô nghĩa.

Bầu Đức cũng cho rằng không nên xem tấm bằng đại học là thước đo duy nhất của thành công.

Ông từng bày tỏ quan điểm: "Đừng bao giờ ngộ nhận học đại học là có tất cả. Đại học không phải là tất cả, không phải có bằng đại học mới làm được việc lớn. Đại học chỉ là kiến thức nền, kiến thức cơ bản, nó có ý nghĩa với thầy giáo, giáo sư, nhà khoa học, bác sỹ,… còn trong kinh doanh thì hoàn toàn không lệ thuộc."

Theo ông, nhiều bạn trẻ sau khi tốt nghiệp thường cho rằng mình vượt trội hơn người khác chỉ vì có bằng cấp, nhưng đó là suy nghĩ sai lầm. Bởi khi bước vào thực tế, thành công còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác ngoài kiến thức trên giảng đường.

Nhìn lại hành trình của chính mình, bầu Đức từng khẳng định: "Chính vì thi rớt đại học, tôi lại thành đạt như bây giờ."