Thời phong kiến xử lý gian lận thi cử ra sao? Con trai Lê Quý Đôn bị tước học vị, Cao Bá Quát từng suýt bị xử tử vì sửa bài thi
Trong các triều đại phong kiến Việt Nam, thi cử được xem là con đường quan trọng nhất để tuyển chọn nhân tài và bổ nhiệm quan lại. Vì vậy, mọi hành vi gian lận trong các kỳ thi đều bị coi là xâm phạm kỷ cương quốc gia và phải chịu những hình phạt rất nghiêm khắc.
Tùy theo mức độ vi phạm, người phạm tội có thể bị tước học vị, cách chức, lưu đày, bắt làm nô lệ, thậm chí bị tuyên án tử hình.

Trường thi Nam Định năm 1912
Quan nhận hối lộ, đưa tài liệu vào trường thi bị bắt làm nô lệ
Theo sử sách, năm 1673 dưới triều vua Lê Gia Tông, kỳ thi Hương xảy ra vụ gian lận nghiêm trọng. Tham chính Thanh Hóa Vũ Cầu Hối nhận tiền bạc, gửi gắm học trò làm kỳ đệ tử. Phủ doãn phủ Phụng Thiên Ngô Sách Dụ làm việc trong trường thi ngầm mang sách vở vào trường, sai gia nhân làm quyển thi đưa lẫn vào chấm lấy đỗ, xoay tiền của.
Sau khi sự việc bị phát giác, cả hai đều bị xử tội đồ - hình phạt buộc người phạm tội trở thành nô lệ phục dịch cho triều đình.
Can thiệp kết quả thi, quan coi thi bị xử thắt cổ
Kỳ thi cuối năm 1696, Tham tụng (người đứng đầu chính quyền trong phủ chúa Định Nam vương Trịnh Căn) là Lê Hi gửi gắm con mình trong kì thi Hương cho Sách Tuân, nhưng cuối cùng quyển thi của con Lê Hi vẫn bị đánh trượt. Sách Tuân ngầm đưa quyển thi của con Lê Hi cho các khảo quan duyệt lại lần nữa, sửa từ bị đánh trượt sang lấy đỗ.
Phó đô ngự sử Ngô Hải biết rõ sự việc nhưng không báo cáo lên triều đình.
Khi vụ việc bị điều tra, Sách Tuân bị kết án giảo (thắt cổ đến chết), Ngô Hải bị bãi chức, các quan phúc khảo và giám khảo liên quan đều bị xử phạt. Riêng Lê Hi là chủ mưu nhưng là quan to thì lại thoát tội.

(Ảnh minh họa)
Con trai Lê Quý Đôn bị tước học vị vì đổi bài thi
Lê Quý Đôn (1726-1784) là quan thời Lê Trung hưng, được mệnh danh là nhà bác học lớn của Việt Nam trong thời phong kiến. Ông có những cống hiến trong nhiều lĩnh vực khoa học như Triết học, luật học, sử học, nông học, dân tộc học, xã hội học, thiên văn học, từ điển học…
Năm 1775, trong kỳ đệ tứ khoa thi Hội dưới thời vua Lê Hiển Tông, con trai nhà bác học nổi tiếng Lê Quý Đôn là Lê Quý Kiệt, đã đổi quyển thi cho một thí sinh khác tên Đinh Thì Trung. Sự việc bị phát giác, Thì Trung bị đày ra Yên Quảng, Quý Kiệt bị tước bỏ học vị cho về làm thứ dân, rồi bắt giam vào ngục cửa Đông.
Giám khảo vi phạm quy chế cũng bị tước học vị
Không chỉ thí sinh, các quan làm nhiệm vụ coi và chấm thi cũng chịu chế tài rất nghiêm khắc nếu vi phạm quy định.
Trong kỳ thi Hương năm Minh Mạng thứ 15 (1834), tiến sĩ Ngô Thế Vinh được triều đình điều về trường thi Hà Nội làm giám khảo. Do vi phạm trường quy nên ông bị cách chức, tước học vị phải về nhà dạy học.
Đến đời vua Tự Đức, năm Tự Đức thứ 9 (1856), nhờ Tổng đốc Định An là Nguyễn Đình Tân dâng sớ cho phục chức hàm cho những người có tài năng từng bị cách chức, Ngô Thế Vinh mới được khôi phục học vị tiến sĩ.
Cao Bá Quát từng suýt bị xử tử vì sửa bài thi
Năm 1841 dưới thời vua Thiệu Trị, Cao Bá Quát được cử làm Sơ khảo trường thi Thừa Thiên.
Trong lúc chấm thi, ông thấy một số bài văn hay nhưng phạm húy. Không muốn vì lỗi nhỏ mà đánh trượt người có tài, Cao Bá Quát cùng Phan Thời Nhạ ngầm lấy muội đèn làm mực chữa 24 bài. Trong 24 người có bài được chữa này, 5 thí sinh đỗ cử nhân.
Đến khi tra bảng, các sĩ phu xôn xao. Khi bị Bộ Lễ và Viện Đô sát điều tra, Cao Bá Quát nhận tất cả, nói: "Tôi thấy các bài hay sính bút làm vậy chứ không ai gửi gắm, dặn dò gì cả". Án được dâng lên vua, Cao Bá Quát và Phan Thời Nhạ bị tội tử hình. Chủ khảo Bùi Quỹ và giám khảo Phan Văn Nhã, Trương Hảo Hợp bị giáng chức.
Châu bản triều Nguyễn viết sau đó, Cao Bá Quát được giảm án từ "trảm quyết" (chém ngay) thành án "giảo giam hậu" (giam lại, đợi thắt cổ sau). Cuối cùng, án Cao Bá Quát được đổi sang tống ngục. Năm 1843, ông được cho đi "dương trình hiệu lực", nghĩa là được phép lập công chuộc tội.

(Ảnh minh họa)
Thi cử được xem là nền tảng tuyển chọn nhân tài
Theo quan niệm của các triều đại phong kiến, giáo dục là "bách niên chi kế", còn thi cử là con đường quan trọng nhất để lựa chọn người có năng lực phục vụ đất nước.
Vì vậy, mọi hành vi gian lận trong trường thi đều bị coi là làm tổn hại đến nền tảng tuyển chọn quan lại và đe dọa sự hưng thịnh của quốc gia. Những người từng dính án gian lận, dù là thí sinh hay quan coi thi, gần như mất hoàn toàn cơ hội tiến thân trên con đường khoa cử và quan trường.
Chính vì ý nghĩa đặc biệt đó, các vụ án liên quan đến trường thi luôn được các triều đình xem là "án điểm", được điều tra kỹ lưỡng và xử lý nghiêm minh nhằm răn đe, giữ gìn sự công bằng và uy tín của nền khoa cử.
Astor đệ tứ, người giàu nhất thế giới lúc đó, tài sản đủ mua 10 tàu Titanic, nhưng khi tàu chìm ông nhường chỗ cho vợ con và người hầu gái, còn mình thì chìm vào biển cả
Đã hơn 110 năm kể từ ngày thảm họa chìm tàu Titanic nổi tiếng bậc nhất lịch sử thế giới xảy ra nhưng những câu chuyện liên quan đến nó luôn khiến người ta thương cảm.
Lý Lệ Hà từng làm công việc gì mà nổi tiếng khắp Hà Nội, trước khi trở thành nhân tình vua Bảo Đại?
Trong số những người phụ nữ gắn với cuộc đời vua Bảo Đại, Lý Lệ Hà là cái tên luôn thu hút sự chú ý. Không chỉ nổi tiếng bởi mối tình với vị hoàng đế cuối cùng của triều Nguyễn, bà còn gắn liền với bức thư đánh ghen dài 66 chữ của Nam Phương Hoàng hậu.
Công chúa Phương Mai - hoàng nữ của vua Bảo Đại: Hai cuộc hôn nhân đầy nước mắt và bến đỗ quý tộc hạnh phúc
Sinh ra trong nhung lụa nhưng hành trình tình yêu của Công chúa Nguyễn Phúc Phương Mai lại không hề bằng phẳng. Bà từng trải qua những mối tình dang dở, đối mặt với sự dối lừa và cả những ghen tuông khiến hạnh phúc nhiều lần đổ vỡ.
Tại sao lại gọi là Cầu Giấy?
Từ ngày 1/7/2025, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, Cầu Giấy sẽ chính thức chuyển từ tên một quận thành tên một phường của Hà Nội. Sự thay đổi này là một cột mốc mới trong hành trình lịch sử của một tên gọi vốn mang đậm dấu ấn văn hóa và truyền thống của đất Thăng Long xưa.
'Thứ phi phương Bắc' khiến vua Bảo Đại mê đắm, vội quên lời hứa 'một vợ một chồng' với Nam Phương Hoàng hậu là ai?
Không chỉ sở hữu nhan sắc nổi bật, bà Mộng Điệp còn được biết đến là người thông minh, khéo léo và rất năng động. Chính những điều đó đã khiến bà trở thành một trong những người phụ nữ gắn bó sâu sắc và có ảnh hưởng lớn nhất trong cuộc đời cựu hoàng Bảo Đại.
'Nữ hoàng sân khấu' là một trong tứ đại mỹ nhân Sài Gòn: Tài sắc vẹn toàn nhưng ra đi thương tâm khi mới 36 tuổi
NSƯT Thanh Nga là biểu tượng hiếm có của sân khấu cải lương Việt Nam, hội tụ cả tài năng, nhan sắc và sức hút đặc biệt. Bà là nữ nghệ sĩ đầu tiên dù đã qua đời nhưng vẫn được truy tặng danh hiệu nghệ sĩ ưu tú.
Liên kết hữu ích
Tại sao lại gọi là Cầu Giấy?
Từ ngày 1/7/2025, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, Cầu Giấy sẽ chính thức chuyển từ tên một quận thành tên một phường của Hà Nội. Sự thay đổi này là một cột mốc mới trong hành trình lịch sử của một tên gọi vốn mang đậm dấu ấn văn hóa và truyền thống của đất Thăng Long xưa.
'Thứ phi phương Bắc' khiến vua Bảo Đại mê đắm, vội quên lời hứa 'một vợ một chồng' với Nam Phương Hoàng hậu là ai?
Không chỉ sở hữu nhan sắc nổi bật, bà Mộng Điệp còn được biết đến là người thông minh, khéo léo và rất năng động. Chính những điều đó đã khiến bà trở thành một trong những người phụ nữ gắn bó sâu sắc và có ảnh hưởng lớn nhất trong cuộc đời cựu hoàng Bảo Đại.
'Nữ hoàng sân khấu' là một trong tứ đại mỹ nhân Sài Gòn: Tài sắc vẹn toàn nhưng ra đi thương tâm khi mới 36 tuổi
NSƯT Thanh Nga là biểu tượng hiếm có của sân khấu cải lương Việt Nam, hội tụ cả tài năng, nhan sắc và sức hút đặc biệt. Bà là nữ nghệ sĩ đầu tiên dù đã qua đời nhưng vẫn được truy tặng danh hiệu nghệ sĩ ưu tú.
Chuyện mẹ chồng - nàng dâu của Nam Phương Hoàng hậu: Cũng mâu thuẫn như người thường và nguyên nhân những bất hòa ít ai biết
Sở hữu nhan sắc, học vấn cùng cách cư xử khéo léo, Nam Phương Hoàng hậu vẫn không tránh khỏi những mâu thuẫn với mẹ chồng. Trong khi đó, nhiều người cho rằng, mối quan hệ giữa Đức Từ Cung và 'thứ phi' Mộng Điệp lại khá khăng khít.
'Mỹ nữ đẹp nhất phố Hàng Ngang': Nhan sắc khiến cả Hà Thành si mê và cuộc đời đầy bi kịch, đám tang không người than khóc
Sở hữu nhan sắc khuynh thành nhưng cuộc đời của giai nhân này lại có cái kết vô cùng bi thảm.
Tiền giấy xuất hiện ở Việt Nam từ khi nào, ai là người nghĩ ra?
Nhiều người không hề biết rằng, những tờ tiền giấy mà chúng ta đang để trong ví, đang tiêu hằng ngày có một lịch sử hết sức thú vị. Trong lịch sử Việt Nam, việc tiền giấy xuất hiện lần đầu tiên vào cuối thế kỷ 14 đã đánh dấu bước thử nghiệm quan trọng trong quản lý tài chính - tiền tệ.
Bà Lê Hoàng Diệp Thảo: 'Khi tôi quen anh Vũ, ba anh ốm không có tiền đi bệnh viện. Còn tôi là hoa khôi của thành phố Pleiku, con nhà giàu, ba mẹ kinh doanh vàng bạc nên được rất nhiều người đàn ông theo đuổi'
'Khi tôi quen anh Vũ, cả gia đình anh ấy làm công nhân trong xí nghiệp gạch ở một huyện rất nhỏ ở Buôn Mê Thuột là M’Drak. Ba anh Vũ ốm không có tiền đi bệnh viện', bà Lê Hoàng Diệp Thảo hồi tưởng lại.
Công chúa Phương Mai - hoàng nữ của vua Bảo Đại: Hai cuộc hôn nhân đầy nước mắt và bến đỗ quý tộc hạnh phúc
Sinh ra trong nhung lụa nhưng hành trình tình yêu của Công chúa Nguyễn Phúc Phương Mai lại không hề bằng phẳng. Bà từng trải qua những mối tình dang dở, đối mặt với sự dối lừa và cả những ghen tuông khiến hạnh phúc nhiều lần đổ vỡ.
Jonathan Hạnh Nguyễn - Người cha tỷ phú dạy 8 đứa con không ai "sinh ra từ vạch đích" những triết lý "nhiều hướng đi" khiến hàng triệu phụ huynh phải thán phục
Câu chuyện nuôi dạy con của doanh nhân Jonathan Hạnh Nguyễn - Chủ tịch tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) lại gợi mở một góc nhìn khác về cách định hình giá trị nhân cách và trách nhiệm xã hội, vượt lên trên những giá trị vật chất đơn thuần.
Nữ diễn viên rời Việt Nam sang Phần Lan sau khi ly hôn diễn viên Huy Khánh: 'Ngày nào hai mẹ con Thư cũng ôm nhau khóc'
Mạc Anh Thư chia sẻ về những ngày đầu cùng con gái sang Phần Lan sinh sống. Nữ diễn viên cho biết hai mẹ con từng trải qua quãng thời gian cô đơn, thiếu thốn và gần như ngày nào cũng ôm nhau khóc vì chưa kịp thích nghi với cuộc sống mới.
Tử vi 12 con giáp ngày 9/7/2026: Tuổi Mùi được quý nhân giúp đỡ, Thân kém may mắn
Cùng xem tử vi dự đoán gì về vận mệnh, tình duyên, cuộc sống,... của 12 con giáp trong ngày 9/7/2026.
Sao Việt 8/7: Nguyên nhân NSƯT Thanh Hùng đột ngột qua đời; NSND Tạ Minh Tâm khóc nghẹn trong đám tang vợ
Tin sao Việt 8/7: Nghệ sĩ Mai Anh tiết lộ nguyên nhân khiến NSƯT Thanh Hùng đột ngột qua đời ở tuổi 46. NSND Tạ Minh Tâm và 2 con gái túc trực bên linh cữu nghệ sĩ Bạch Vân, ông bật khóc khi nghe nhà sư đọc kinh cầu siêu cho vợ.
Giá vàng hôm nay 8/7 mới nhất: Vàng miếng sụt giảm mạnh, mua một chỉ lỗ một triệu đồng
Thị trường vàng trong nước sáng sớm hôm nay chứng kiến bầu không khí tương đối ảm đạm khi sắc đỏ bao trùm diện rộng.
Nhà chồng tỷ phú phản ứng thế nào khi Tăng Thanh Hà đóng phim trở lại sau 13 năm?
Đến thời điểm hiện tại, các thành viên trong gia đình doanh nhân Johnathan Hạnh Nguyễn đã có những động thái đầu tiên về dự án điện ảnh 'Hoàng Hậu Cuối Cùng' mà Tăng Thanh Hà tham gia.
Lý Lệ Hà từng làm công việc gì mà nổi tiếng khắp Hà Nội, trước khi trở thành nhân tình vua Bảo Đại?
Trong số những người phụ nữ gắn với cuộc đời vua Bảo Đại, Lý Lệ Hà là cái tên luôn thu hút sự chú ý. Không chỉ nổi tiếng bởi mối tình với vị hoàng đế cuối cùng của triều Nguyễn, bà còn gắn liền với bức thư đánh ghen dài 66 chữ của Nam Phương Hoàng hậu.
Tử vi 12 con giáp ngày 8/7/2026: Tuổi Mão vận trình khởi sắc, Mùi nên cẩn trọng trong mọi việc
Cùng xem tử vi dự đoán gì về vận mệnh, tình duyên, cuộc sống,... của 12 con giáp trong ngày 8/7/2026.
Thời phong kiến xử lý gian lận thi cử ra sao? Con trai Lê Quý Đôn bị tước học vị, Cao Bá Quát từng suýt bị xử tử vì sửa bài thi
Trong các triều đại phong kiến Việt Nam, thi cử được xem là con đường quan trọng nhất để tuyển chọn nhân tài và bổ nhiệm quan lại. Vì vậy, mọi hành vi gian lận trong các kỳ thi đều bị coi là xâm phạm kỷ cương quốc gia và phải chịu những hình phạt rất nghiêm khắc.
Cậu ấm ăn chơi bậc nhất Trung Quốc: 'Hạ gục' Trương Mẫn, dám tát Triệu Vy nơi công cộng, cả đời si mê người đẹp đã mất
Uông Vũ không chỉ có xuất thân danh giá, khối tài sản đáng mơ ước mà còn nổi tiếng với đời sống tình cảm ồn ào khi liên tục vướng tin hẹn hò với nhiều mỹ nhân hàng đầu làng giải trí Hoa ngữ. Tuy nhiên, biến cố lớn trong cuộc sống đã khiến vị thiếu gia này thay đổi hoàn toàn.
Ngôi nhà tại Bắc Ninh bỗng đổ sập trong chớp mắt, nguyên nhân được xác định là gì?
Ngay sau khi nhận tin báo, chính quyền địa phương cùng các lực lượng chức năng nhanh chóng có mặt, phong tỏa khu vực để bảo đảm an toàn, kiểm tra hiện trạng công trình và triển khai các biện pháp khắc phục hậu quả.
Nóng: Đề xuất tổ chức thi lại môn Toán ở trường chuyên Tuyên Quang
Sau vụ giáo viên trực tiếp vào phòng thi hướng dẫn học sinh làm bài Toán tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, Sở Giáo dục đề xuất tổ chức thi lại dưới sự giám sát của camera. Phương án này nhận được sự đồng tình của 100% phụ huynh.
Vụ 146 điểm 10 Toán tại Tuyên Quang: Khởi tố thêm nữ hiệu phó cùng 2 người khác
Chiều 9/7, tại buổi họp báo cung cấp thông tin liên quan đến vụ điểm thi toán bất thường tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, Đại tá Trần Anh Tuấn - Trưởng phòng Tham mưu Công an tỉnh Tuyên Quang cho biết, cơ quan chức năng đã khởi tố 4 bị can.
Xem trước tử vi thứ Sáu, ngày 10 tháng 7: Con giáp nào cần thận trọng? Xem giờ tốt, giờ xấu trong ngày
Thứ Sáu, ngày 10 tháng 7, tức ngày 26 tháng 5 âm lịch, năm Bính Ngọ, tháng Giáp Ngọ, ngày Ất Dậu.
Nóng: Tuyên Quang họp báo thông tin vụ 146 điểm 10 Toán
Chiều hôm nay 9/7, Cơ quan chức năng sẽ cung cấp các thông tin liên quan Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.
Chỉ một thay đổi đơn giản khi nấu cơm có thể giúp ổn định lượng mỡ máu và đường huyết cho cả gia đình! Hãy lưu lại mẹo này!
Đa số người trung niên và người cao tuổi đều mắc phải sai lầm này: họ dành cả đời tránh đồ ăn nhiều dầu mỡ và từ bỏ đồ ngọt, nhưng lại bỏ qua những thực phẩm thiết yếu, vốn là mối nguy hại sức khỏe tiềm ẩn lớn nhất.
'Em gái Tăng Thanh Hà' sau 2 lần ly hôn: Sống kín tiếng ở Mỹ, 44 tuổi vẫn trẻ đẹp bất ngờ
Từng là gương mặt quen thuộc của màn ảnh Việt những năm 2000, diễn viên Kim Hiền hiện có cuộc sống bình lặng tại Mỹ sau khi rút khỏi làng giải trí. Bên cạnh sự nghiệp diễn xuất, cuộc sống riêng với hai lần hôn nhân dang dở cũng nhận được nhiều sự quan tâm của khán giả.
Giá vàng trượt xa mốc 150 triệu đồng/lượng, người mua lỗ bao nhiêu từ đỉnh đầu tháng 7?
Sau khi neo cao vào giai đoạn đầu tháng 7, áp lực chốt lời gia tăng cùng với đà hạ nhiệt của giá vàng thế giới đã kéo giá vàng miếng SJC và vàng nhẫn trong nước rời xa mốc 150 triệu đồng/lượng.





















































