Tại sao Tử Cấm Thành rất tráng lệ và rộng lớn, nhưng các hoàng đế nhà Thanh lại không muốn ở?

Tử Cấm Thành có diện tích 720.000 mét vuông và hàng trăm cung điện với nhiều kích cỡ khác nhau. Tương truyền nơi đây có 9.999 phòng, biến nó trở thành một trong những quần thể kiến trúc xa hoa và tráng lệ nhất thế giới. 

Năm 1973, Bảo tàng Cố Cung đã tổ chức cho các chuyên gia đi khảo sát thực tế, thống kê và xác nhận trong Tử Cấm Thành còn có hơn 90 sân, 980 dãy nhà, 8.704 phòng. Quy mô rộng lớn bậc nhất trên thế giới.

Theo ghi chép, Điện Dưỡng Tâm là nơi hoạt động chính của các hoàng đế nhà Thanh. Từ Hoàng đế Ung Chính trở đi, tất cả các hoàng đế đều sống và giải quyết công việc triều chính tại đây.

Trên thực tế, các hoàng đế nhà Thanh dành phần lớn thời gian trong năm ở ngoài Tử Cấm Thành; nói cách khác, họ dành khoảng một nửa đến hai phần ba thời gian ở ngoài cung điện.

Khi không ở trong cung điện của Tử Cấm Thành, các hoàng đế ở đâu?

Họ chuyển đến sống và làm việc tại các khu vườn và cung điện hoàng gia ở vùng ngoại ô phía tây Bắc Kinh, chẳng hạn như Sướng Xuân Viên, Viên Minh Viên, Di Hoà Viên, Tịnh Nghi Viên... ngoài ra còn có Nam Nguyên Viên và khu nghỉ dưỡng núi Thừa Đức hay Nhiệt Hà Hành Cung.

Hoàng đế Khang Hy thường xuyên đến Sướng Xuân Viên, trong khi Hoàng đế Ung Chính thường ở lại Viên Minh Viên. Các hoàng đế Càn Long, Gia Khánh, Đạo Quang và Hiến Phong cũng dành phần lớn thời gian làm việc và sinh sống tại Viên Minh Viên.

Viên Minh Viên, hay còn gọi là Cung điện Mùa Hè Cũ được xây dựng từ năm 1707 và hoàn thiện qua hơn 150 năm. Nhiều vị hoàng đế nhà Thanh bao gồm cả Thái hậu Từ Hi, Đồng Trị và Quang Tự từng dùng nơi này để nghỉ ngơi, và xử lý triều chính, biến Viên Minh Viên thành một biểu tượng quyền lực và văn hóa.

Hoàng đế Ung Chính từng nói với các quan lại rằng: "Ta ở trong cung điện cũng chẳng khác gì ở trong Viên Minh Viên; mọi việc cần giải quyết đều sẽ được tiến hành như thường lệ". Điều này báo trước rằng, so với Tử Cấm Thành, các khu vườn và cung điện hoàng gia phía tây Bắc Kinh cũng là trung tâm chính trị quan trọng. Tử Cấm Thành chủ yếu đóng vai trò là biểu tượng của quyền lực hoàng gia.

Bản phục dựng Viên Minh Viên.

Tại sao các hoàng đế nhà Thanh lại không thích ở trong Tử Cấm Thành?

Tử Cấm Thành rất tráng lệ và toát lên vẻ uy nghiêm. Những ai đã từng đến thăm nơi này đều có thể hình dung liệu việc sống ở đó có thực sự thoải mái hay không.

Khu vực trung tâm Tử Cấm Thành không có cây xanh khiến môi trường sống như vậy đương nhiên không thoải mái. Hơn nữa, Điện Dưỡng Điện, nơi các hoàng đế cư ngụ, được bao quanh bởi những bức tường cao, không gian chật hẹp, tạo cảm giác ngột ngạt.

Để theo đuổi một cuộc sống dễ chịu hơn và điều kiện làm việc thoải mái hơn, các hoàng đế Khang Hy, Ung Chính và Càn Long đều đã chi những khoản tiền khổng lồ để xây dựng các cung điện kiểu vườn ở vùng ngoại ô phía tây. Những nơi này cây cối tươi tốt với hoa lá, nằm giữa núi non sông suối, với các đình và sân thượng liên kết với nhau, là nơi sinh sống của các loài chim và thú quý hiếm. Được ở đó là một trải nghiệm thực sự thoải mái, các hoàng đế đương nhiên không muốn quay trở lại Tử Cấm Thành.

Bản phục dựng Viên Minh Viên cũ.

Trong khi hoàng đế hưởng thụ sự thoải mái ở vùng ngoại ô phía tây, các hoàng tử và quan lại lại phải chịu đựng rất nhiều. Khoảng cách từ kinh đô đến các khu vườn ngoại ô phía tây là hai mươi hoặc ba mươi dặm (khoảng 10-15 km). Để dâng biểu tấu sớ hoặc bàn luận việc triều chính, các quan lại phải dậy sớm hơn và đi bộ xa hơn. Các quan lại phải dậy trước nửa đêm mỗi đêm, khiến họ kiệt sức. Nếu gặp thời tiết gió to hoặc mưa, họ càng khổ sở hơn.

Hoàng đế Khang Hy cũng nhận ra vấn đề này, và để tỏ lòng quan tâm đến các quan lại, ông đã chiếu chỉ hoãn phiên nghị triều buổi sáng lại một tiếng, từ 6 giờ sáng vào mùa xuân và mùa hè và 7 giờ sáng vào mùa thu và mùa đông. Tuy vậy, việc đi lại vẫn rất phiền phức đối với các hoàng tử và quan lại.

Có thể một số quan lại đã trì hoãn công việc vì sự bất tiện khi đi lại. Do đó, Hoàng đế Ung Chính nhấn mạnh: "Những ai có việc cần báo cáo thì không nên trì hoãn. Nếu không có việc gì cần báo cáo, các khanh có thể giải quyết công việc tại nha môn và không cần đến đây".