Tại sao Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh có hàng trăm cung điện khác nhau lại không có nhà vệ sinh? Các hoàng đế và phi tần thời xưa đã đi vệ sinh như thế nào?

Những ai từng đến thăm Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh có thể nhận thấy một chi tiết đặc biệt kỳ lạ, Tử Cấm Thành hầu như không có nhà vệ sinh. Hãy tưởng tượng, từ thời Minh và Thanh đến nay, trong hàng trăm năm, rất nhiều hoàng đế và một lượng lớn phi tần, cung nữ, thái giám, quân lính và đã sống trong cung điện khổng lồ này, vậy họ đã giải quyết vấn đề vệ sinh của mình như thế nào?

Vào thời nhà Minh và nhà Thanh, cung điện hoàng gia khổng lồ này không có những nhà vệ sinh được xây dựng đồng nhất như ngày nay và có những lý do đặc biệt đằng sau điều này.

Thứ nhất, đó là những cân nhắc về môi trường như mùi hôi, đặc biệt là vào những tháng hè nóng bức. Một mùi hôi khó chịu trong cung điện chắc chắn sẽ làm tổn hại đến hình ảnh trang nhã của hoàng tộc.

Thứ hai, cung điện hoàng gia này trải rộng trên một diện tích lớn, nếu mọi người đều phải sử dụng một nhà vệ sinh cố định, số lượng nhà vệ sinh sẽ rất lớn và việc quản lý sẽ vô cùng bất tiện.

Theo các nghiên cứu, người xưa trong Tử Cấm Thành đã dùng những thùng gỗ được đặt ở những nơi kín đáo, để cho thái giám và cung nữ "sử dụng" mỗi khi cần. Khác với tầng lớp nô tì, thái giám, vua chúa sẽ sử dụng những chiếc thùng cao cấp hơn được gọi là quan phòng.

Nhưng đối với những nhân vật có địa vị cao như hoàng đế và các phi tần, từ "phiền toái" chưa bao giờ là vấn đề đáng quan tâm. Họ luôn được phục vụ bởi rất nhiều thị nữ và thái giám trong cung. Khi hoàng đế hoặc hoàng hậu cần đi vệ sinh, chỉ cần một tín hiệu nhỏ là thị nữ hoặc thái giám sẽ mang các dụng cụ cần thiết đến phòng tắm. Sau khi chủ nhân xong việc, thái giám sẽ dọn dẹp chất thải ra khỏi cung để xử lý đúng cách. 

Đến thời Thái hậu Từ Hi, những quy tắc này càng trở nên khắt khe hơn. Trong cung, giữ gìn sự kín đáo là một yêu cầu cơ bản. Vậy Thái hậu Từ Hi đã truyền đạt nhu cầu đi vệ sinh của mình như thế nào? Các thị nữ đã nghĩ ra một hệ thống cử chỉ, khéo léo truyền đạt thông tin thông qua giao tiếp bằng mắt và chuyển động để đảm bảo nhu cầu của Thái hậu Từ Hi được đáp ứng nhanh chóng mà không khiến người khác chú ý. Các dụng cụ vệ sinh cá nhân của Thái hậu Từ Hi do các thái giám đặc biệt giữ và thường không được để trong phòng ngủ của bà.

Quan phòng của vua chúa Trung Quốc thời xưa.

Những quan phòng được chế tác tinh xảo, chạm khắc từ gỗ đàn hương và có hình dạng như một con tắc kè sống động. Giấy vệ sinh được đặt khéo léo trong miệng con tắc kè, thể hiện sự tinh tế. Những chiếc quan phòng thậm chí còn được khảm đá quý và chứa đầy bột gỗ thơm. Nhiều chiếc quan phòng còn được thiết kế đệm gấm, có chỗ gác tay hai bên để giúp cho người dùng có thể ngồi một cách êm ái, thoải mái nhất. 

Sau mỗi lần sử dụng, các thái giám sẽ gói chất thải bên trong vào vải, sau đó lau sạch thùng đựng và đổ đầy bột gỗ thơm cho lần sử dụng tiếp theo. Điều này đảm bảo cả vệ sinh môi trường và phản ánh lối sống xa hoa và tinh tế của hoàng gia.