Tại sao Tào Tháo keo kiệt mà vẫn có người muốn đào trộm mộ của ông?

Nhắc đến Tào Tháo, người ta thường nhớ ngay đến một gian hùng quyền khuynh thiên hạ, một bậc anh hùng kiệt xuất của thời Tam Quốc từng ngâm thơ bên dòng Trường Giang, hay tác giả của câu nói nổi tiếng: “Thà ta phụ người, chứ không để người phụ ta”. Tuy nhiên, những hiện vật khai quật từ mộ Tào Tháo được công bố những năm gần đây đã hé lộ một khía cạnh hoàn toàn khác, ít được biết đến của nhân vật đa diện này: Đời sống thường ngày vô cùng giản dị.

Nhân vật Tào Tháo trong phim

Bản di chúc "lạ lùng" của bậc bá chủ thiên hạ

Vào một đêm năm Kiến An thứ 25 (220), Tào Tháo ở tuổi 66 cảm thấy sức khỏe suy yếu, linh cảm không còn sống được bao lâu nên đã để lại bản di chúc cuối cùng mang tên “Di lệnh”.

Điều khiến hậu thế đặc biệt bất ngờ là trong bản di chúc để lại, vị Ngụy Vương từng chinh chiến gần như cả cuộc đời, nắm giữ thực quyền triều Đông Hán, lại hầu như không nhắc đến đại nghiệp thống nhất thiên hạ, việc truyền ngôi hay tương lai của dòng tộc. Thay vào đó, những điều ông căn dặn đều là các công việc hết sức giản dị và thiết thực.

Ông yêu cầu sau khi qua đời chỉ cần dùng quần áo thường ngày để khâm liệm, tuyệt đối không chôn theo vàng bạc, châu báu hay những vật phẩm quý giá. Đối với các quan viên đến viếng, ông cũng không muốn tổ chức tang lễ linh đình mà chỉ cần khóc viếng tượng trưng. Sau khi an táng xong, con cháu không cần phải để tang trong thời gian dài.

Không chỉ lo liệu hậu sự của bản thân, vị Ngụy Vương còn nghĩ đến cuộc sống của những người từng theo hầu mình. Ông dặn các tỳ thiếp và ca kỹ đã gắn bó nhiều năm được sắp xếp tiếp tục sinh sống tại Đồng Tước Đài, đồng thời phải được đối đãi chu đáo.

Đặc biệt, trong di chúc còn có những lời căn dặn rất đời thường. Ông yêu cầu số hương liệu còn lại không cần dùng cho việc tế lễ mà hãy chia cho các phu nhân sử dụng. Nếu rảnh rỗi, họ có thể học dệt dây lụa, làm giày dép để bán, tự tạo nguồn sinh kế. Ngay cả những bộ quan phục, áo da hay dây thao còn để lại, ông cũng căn dặn con cháu chia nhau dùng, tránh lãng phí.

Đọc “Di lệnh”, thật khó tưởng tượng một nhà quân sự lẫy lừng lại khuyên người thân đi dệt lụa, làm giày bán kiếm tiền. Nhưng đó chính là con người thật của Tào Tháo.

Lối sống chắt chiu từ màn trướng vá chằng đụp

Sự tiết kiệm của Tào Tháo không phải là hành động mang tính phô trương ở những năm cuối đời, mà là lối sống đã theo ông suốt nhiều thập kỷ và được sử sách ghi nhận. Ngụy Thư chép rằng Tào Tháo vốn có tính tiết kiệm, không chuộng xa hoa. Trong hậu cung, các phi tần không được mặc gấm vóc lộng lẫy, thị vệ cũng không sử dụng giày dép sặc sỡ. Những vật dụng như màn trướng, bình phong khi hư hỏng chỉ được vá lại để tiếp tục sử dụng, còn chăn đệm chỉ cần đủ giữ ấm, không cần thêu thùa hay trang trí cầu kỳ.

Quan niệm sống ấy còn được thể hiện rõ trong bản di huấn nổi tiếng "Nội giới lệnh". Tào Tháo nhiều lần căn dặn người thân và thuộc hạ phải duy trì nếp sống giản dị, tránh phô trương và lãng phí. Ông cho biết bản thân không hề yêu thích những chiếc hòm được chạm khắc tinh xảo hay trang trí xa hoa, mà chỉ dùng loại hòm tre vuông mộc mạc, bên ngoài bọc vải đen, bên trong lót vải thô. Theo ông, giá trị của một món đồ nằm ở sự bền chắc và hữu dụng, chứ không phải vẻ hào nhoáng bên ngoài.

Không chỉ khuyên người khác, ông còn là người thực hành lối sống tiết kiệm trong suốt cuộc đời. Ông cho biết quần áo, chăn màn của mình đã được sử dụng hơn mười năm. Mỗi năm, những vật dụng này chỉ được tháo ra để giặt sạch, sau đó vá lại rồi tiếp tục dùng, tuyệt đối không thay mới khi vẫn còn sử dụng được. Quan niệm sống mộc mạc ấy phản ánh rõ tính cách đề cao sự cần kiệm và phản đối lối sống xa xỉ, ngay cả khi ông đang nắm trong tay quyền lực bậc nhất thiên hạ.

Có lần thu được một số đôi giày lụa đẹp ở Giang Lăng, ông chia cho người nhà rồi dặn: “Dùng hết số giày này thì không được đặt làm thêm nữa”. Đến thời Ngụy Minh Đế, đại thần Vệ Ký từng kể lại rằng trong hậu cung của Tào Tháo, bữa ăn thường chỉ có một món mặn, quần áo không dùng gấm vóc xa xỉ, còn đồ dùng sinh hoạt cũng tránh sơn son thếp vàng hay trang trí cầu kỳ. Những chi tiết này cho thấy, dù nắm trong tay quyền lực và của cải bậc nhất thời bấy giờ, Tào Tháo vẫn chủ trương hạn chế xa hoa, đề cao sự tiết kiệm trong cuộc sống hằng ngày.

Vì sao Tào Tháo lại "keo kiệt"?

Đông Hán vốn là thời đại thịnh hành lối sống xa hoa, đặc biệt là phong tục mai táng tốn kém đến mức nhiều gia đình phải bán hết gia sản. Nhà tư tưởng Vương Phù từng phê phán: “Người đời đua nhau ăn ngon mặc đẹp, xa hoa lãng phí, dùng mưu mẹo để lừa gạt lẫn nhau”. Những ghi chép ấy cũng được các phát hiện khảo cổ xác thực. Điển hình là lăng mộ của Lưu Hạ (Hải Hôn hầu), nơi các nhà khảo cổ tìm thấy hơn 10 tấn tiền đồng cùng số lượng lớn vàng, bạc, ngọc khí và nhiều báu vật quý giá.

Sống trong bối cảnh cuối Đông Hán chiến tranh liên miên, dân chúng đói khổ, "mười nhà thì chín nhà trống", Tào Tháo nhận thức rõ căn bệnh của xã hội. Vì vậy, sau khi bình định Ký Châu năm 204, ông lập tức ban hành lệnh cấm mai táng xa hoa.

Ngôi mộ "nghèo" và góc nhìn khác về gian hùng

Kết quả khảo cổ mộ Tào Tháo đã chứng minh ông thực sự làm đúng những gì căn dặn. Phần lớn hiện vật được phát hiện chỉ là vật dụng thường ngày như: áo giáp, vũ khí, ngọc bội, nghiên mực, bàn viết, quân cờ... Đáng chú ý, theo một số ghi chép của học giả Lục Vân thời Tây Tấn, trong số di vật còn có cả những vật dụng rất đời thường như tăm xỉa răng. Hoàn toàn không có hình bóng của một "đại mộ" chất đầy vàng ngọc như người đời hay giới mộ tặc lầm tưởng.

Khoảng 70-80 năm sau khi Tào Tháo qua đời, nhà văn Lục Cơ khi đọc hồ sơ triều đình đã vô cùng xúc động viết nên tác phẩm “Điếu Ngụy Vũ Đế văn”. Lục Cơ thấy khó hiểu khi một anh hùng thay đổi vận mệnh thiên hạ, lúc lâm chung lại chỉ lo những chuyện vụn vặt như quần áo, hương liệu. Nhưng đằng sau hình tượng bá chủ đó, lại là một người đàn ông đi hết cuộc đời, luôn lo lắng cho người bên cạnh và mong hậu thế sống thực tế, tránh lãng phí.

Đã gần 1.800 năm trôi qua, lăng mộ của Tào Tháo vẫn luôn khiến người đời tò mò. Nhưng điều trớ trêu nhất chính là: Kẻ luôn bị nhòm ngó để đào trộm mộ vì tưởng có chứa đầy vàng bạc châu báu, thực chất lại là vị quân chủ có lối sống và cái chết giản dị bậc nhất lịch sử.