Tại sao lại gọi là Cầu Giấy?

Ngày nay, Cầu Giấy là tên một phường của Hà Nội. Trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, đây từng là một trong những quận phát triển và đông dân nhất của Thủ đô. Ít ai biết rằng, tên gọi Cầu Giấy bắt nguồn từ một cây cầu cổ bắc qua sông Tô Lịch trên tuyến đường từ cửa Tây thành Thăng Long đi lên vùng xứ Đoài (Sơn Tây) xưa.

Nguồn gốc tên gọi Cầu Giấy

Cây cầu này đã xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử và được ghi chép trong văn bia "Trùng tu Tô Giang kiều bi ký" do Bùi Văn Trinh soạn năm 1679. Văn bia mô tả cây cầu dài 15 gian, bắc qua sông Tô Lịch với quy mô bề thế, là cửa ngõ quan trọng nối kinh thành Thăng Long với các vùng phía tây.

Cầu Giấy năm 1885

Thời bấy giờ, khu vực hai bên cầu tập trung nhiều làng nghề làm giấy nổi tiếng của vùng Bưởi như Yên Hòa, An Thái và Nghĩa Đô. Chính vì vậy, người dân quen gọi cây cầu là Cầu Giấy. Theo thời gian, tên gọi này không chỉ dùng để chỉ cây cầu mà còn trở thành tên của cả vùng đất.

Ngoài nghề làm giấy, khu vực Cầu Giấy còn nổi tiếng với nhiều làng nghề truyền thống khác như làng Vòng (nay thuộc Dịch Vọng Hậu) với nghề làm cốm, làng Giàn chuyên làm hương và làng Nghĩa Đô nổi tiếng với nghề sản xuất kẹo mạch nha. Đây cũng là vùng đất có truyền thống hiếu học lâu đời, lưu giữ nhiều di tích lịch sử, văn hóa tiêu biểu của Hà Nội.

Lịch sử hình thành địa danh Cầu Giấy

Trước đây, vùng Cầu Giấy thuộc huyện Từ Liêm, phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây. Sau cuộc cải cách hành chính năm 1831 dưới triều Nguyễn, khu vực này được sáp nhập vào phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Nội.

Sau khi Hà Nội được giải phóng năm 1954, Cầu Giấy thuộc quận VI ngoại thành. Đến năm 1961, khi Thủ đô mở rộng địa giới và tổ chức lại hệ thống hành chính, địa bàn này trở thành một phần của huyện Từ Liêm.

Ngày 22/11/1996, Chính phủ ban hành Nghị định 74-CP thành lập quận Cầu Giấy trên cơ sở tách một phần huyện Từ Liêm. Quận mới gồm bốn thị trấn Cầu Giấy, Nghĩa Đô, Nghĩa Tân, Mai Dịch cùng ba xã Dịch Vọng, Yên Hòa và Trung Hòa.

Do trùng tên với quận mới thành lập, thị trấn Cầu Giấy được đổi tên thành phường Quan Hoa. Sau nhiều lần điều chỉnh địa giới, quận Cầu Giấy có 8 phường gồm Dịch Vọng, Dịch Vọng Hậu, Mai Dịch, Nghĩa Đô, Nghĩa Tân, Quan Hoa, Trung Hòa và Yên Hòa.

Từ quận trở thành phường

Sau sáp nhập, quận Cầu Giấy chính thức kết thúc hoạt động. Tên gọi Cầu Giấy được giữ lại và trở thành tên của một phường mới, được hình thành từ việc sáp nhập toàn bộ hoặc một phần diện tích của các phường Yên Hòa, Quan Hoa, Dịch Vọng, Dịch Vọng Hậu, Mỹ Đình 1 và Mỹ Đình 2.

Việc tiếp tục sử dụng tên Cầu Giấy nhằm gìn giữ giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất lâu đời, đồng thời phù hợp với chủ trương ưu tiên giữ lại tên gọi quen thuộc của các đơn vị hành chính cấp huyện trước khi sắp xếp.