Gia tộc hiếm hoi giàu suốt 17 đời: Từ hiệu thuốc nhỏ đến đế chế sở hữu gần 1.000 căn nhà, con cháu nối nhau học Harvard nhưng không bao giờ khoe mẽ

Trong khi nhiều gia tộc giàu có chỉ giữ được cơ nghiệp vài thế hệ trước khi suy tàn, dòng họ Bối của Trung Quốc lại là trường hợp đặc biệt. Khởi nghiệp từ một hiệu thuốc nhỏ cách đây hơn 500 năm, gia tộc này không chỉ duy trì sự thịnh vượng suốt 17 đời mà còn từng sở hữu gần 1.000 bất động sản tại Thượng Hải. Điều đáng nói, bí quyết giúp họ trường tồn không nằm ở khối tài sản khổng lồ mà ở truyền thống coi trọng giáo dục và gia phong được gìn giữ qua nhiều thế kỷ.

Gia tộc 17 đời giàu có, sở hữu hơn 1000 căn hộ tại Thượng Hải, khiến người đời ngả mũ thán phục

Khởi đầu từ một hiệu thuốc nhỏ tới gia tộc giàu có suốt 17 đời

Lịch sử của gia tộc họ Bối bắt đầu vào năm 1522, dưới triều Minh. Khi chiến tranh và thiên tai liên tiếp xảy ra, nhiều người dân phải rời quê hương tìm kế sinh nhai. Trong số đó có Bối Lan Đường, người được xem là thủy tổ của dòng họ.

Xuất thân từ huyện Lan Khê (Chiết Giang), ông đưa cả gia đình đến Tô Châu lập nghiệp. Nhờ từng học việc tại các hiệu thuốc từ nhỏ, Bối Lan Đường quyết định mở một quầy thuốc để kiếm sống.

Những ngày đầu vô cùng khó khăn. Khách đến chủ yếu là người nghèo, thu nhập ít ỏi đến mức có ngày không đủ tiền mua một bát mì. Thay vì tăng giá hay chuyển nghề, ông lại chọn cách giúp đỡ những người khó khăn bằng cách cho mua thuốc chịu, thậm chí khám chữa bệnh miễn phí.

Quan niệm hành nghề của ông rất rõ ràng người nghèo không lấy tiền, cấp cứu bất kể ngày đêm và không từ chối những ca bệnh khó. Chính sự tử tế ấy đã giúp hiệu thuốc ngày càng được người dân tin tưởng. Từ một quầy thuốc nhỏ, cơ sở này dần phát triển thành "Hiệu thuốc Bối Ký", nổi tiếng khắp vùng Tô Châu.

Từ đường Bối gia

Khi việc kinh doanh đi vào ổn định, Bối Lan Đường không lựa chọn hưởng thụ mà dành phần lớn tài sản đầu tư cho giáo dục. Ông mời thầy giỏi về dạy con cháu, đồng thời đặt ra nhiều gia huấn nổi tiếng như "cần kiệm giữ nhà", "lấy chữ tín đối đãi với mọi người" và "lấy việc học làm nền tảng truyền đời". Theo quan niệm của ông, của cải có thể mất đi nhưng tri thức và đạo đức mới là tài sản bền vững nhất. Nhờ nền tảng đó, các thế hệ sau không chỉ kế thừa được cơ nghiệp mà còn liên tục mở rộng hoạt động kinh doanh.

Đến đời thứ 7, gia tộc xuất hiện Bối Mộ Đình - người đưa việc buôn bán dược liệu phát triển trên quy mô toàn quốc. Dưới sự điều hành của ông, họ Bối trở thành một trong "Tứ đại phú hộ Tô Châu", nổi tiếng khắp vùng Giang Nam.

Cuối thời nhà Thanh, khi nhiều gia tộc lớn lao đao vì chiến tranh, họ Bối lại bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ nhờ hai nhân vật thuộc thế hệ thứ 13 là Bối Lý Thái và Bối Nhuận Sinh.

Bối Lý Thái sinh năm 1866. Sau khi tiếp xúc với nền giáo dục phương Tây, ông từ bỏ con đường khoa cử để chuyển sang lĩnh vực tài chính. Trong một lần giao dịch tại ngân hàng, chứng kiến cảnh người Trung Quốc bị nhân viên nước ngoài coi thường ngay trên chính quê hương mình, ông quyết tâm phát triển ngành ngân hàng trong nước. Năm 49 tuổi, ông góp vốn vào Ngân hàng Thương mại Thượng Hải. Chỉ sau hai năm, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc chi nhánh Tô Châu.

Một trong những quyết định táo bạo nhất của Bối Lý Thái là cho phép người dân chỉ cần 1 Nhân dân tệ cũng có thể mở tài khoản ngân hàng. Chính sách này giúp ngân hàng thu hút lượng lớn tiền gửi từ người dân và nhanh chóng phát triển nhiều dịch vụ tài chính mới.

Trong khi đó, em họ ông là Bối Nhuận Sinh lại lựa chọn lĩnh vực công nghiệp. Sau hơn một thập kỷ làm việc trong ngành thuốc nhuộm, Bối Nhuận Sinh trở thành doanh nhân hàng đầu và được mệnh danh là "Vua thuốc nhuộm". Sau khi tích lũy được khối tài sản lớn, năm 1917, Bối Nhuận Sinh bắt đầu đầu tư mạnh vào bất động sản.

"Vua thuốc nhuộm" Bối Nhuận Sinh

Ông lần lượt mua gần 1.000 căn nhà tại Thượng Hải, trở thành một trong những địa chủ giàu có nhất thành phố. Đặc biệt, ông còn bỏ ra khoảng 800.000 ngân lượng để mua lại khu vườn cổ Sư Tử Lâm - một trong những lâm viên nổi tiếng nhất Trung Quốc.

Khi mới ngoài 40 tuổi, giá trị tài sản mà Bối Nhuận Sinh sở hữu đã vượt xa nhiều thương nhân cùng thời.

Gia tộc coi giáo dục là tài sản lớn nhất

Điểm chung của Bối Lý Thái và Bối Nhuận Sinh là đều dành nhiều tâm huyết cho giáo dục và các hoạt động thiện nguyện.

Con trai của Bối Lý Thái là Bối Tổ Di tiếp tục phát triển sự nghiệp trong lĩnh vực tài chính, từng giữ nhiều vị trí quan trọng tại Ngân hàng Trung Quốc trước khi trở thành Thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc. Sau thời gian công tác tại Mỹ, ông càng nhận thấy vai trò của giáo dục quốc tế và khuyến khích con cháu theo học ở nước ngoài. Định hướng này đã tạo nên một thế hệ hậu duệ có trình độ học vấn cao, trong đó nổi bật nhất là kiến trúc sư lừng danh Bối Duật Minh (I. M. Pei).

Gia đình Bối Duật Minh khi ông còn nhỏ

Bối Duật Minh trở thành tượng đài của ngành kiến trúc Trung Quốc và thế giới.

Sinh năm 1917, Bối Duật Minh sang Mỹ du học khi mới 18 tuổi. Sau khi tốt nghiệp Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT), ông tiếp tục học cao học tại Đại học Harvard. Bằng tài năng của mình, Bối Duật Minh trở thành một trong những kiến trúc sư có ảnh hưởng nhất thế giới, là tác giả của hàng loạt công trình biểu tượng như Kim tự tháp kính Bảo tàng Louvre (Pháp), Thư viện Tổng thống John F. Kennedy (Mỹ), tòa nhà Ngân hàng Trung Quốc tại Hồng Kông (Trung Quốc)...

Năm 1983, ông được trao Giải thưởng Pritzker - giải thưởng danh giá nhất của ngành kiến trúc.

Kim tự tháp kính ở bảo tàng Lourve do Bối Duật Minh thiết kế được mệnh danh là viên kim cương trong lòng Paris.

Không chỉ Bối Duật Minh, từ thế hệ thứ 16 trở đi, nhiều thành viên của gia tộc họ Bối cũng lần lượt theo học tại Đại học Harvard, tiếp tục duy trì truyền thống lấy tri thức làm nền tảng phát triển.

Nhìn lại chặng đường hơn nửa thiên niên kỷ, điều giúp gia tộc họ Bối duy trì sự giàu có không chỉ là tài sản hay hoạt động kinh doanh. Qua từng thế hệ, họ luôn xem giáo dục là khoản đầu tư quan trọng nhất, đồng thời không ngừng mở rộng sang nhiều lĩnh vực như y học, tài chính, công nghiệp, nghệ thuật và kiến trúc.

Câu chuyện của gia tộc họ Bối đến nay vẫn được xem là minh chứng cho quan điểm: của cải có thể mất đi, nhưng tri thức, gia phong và tinh thần hiếu học mới là nền tảng giúp một gia đình giữ vững sự thịnh vượng qua nhiều thế hệ.