Gia đình nhà nho vĩ đại bậc nhất lịch sử dân tộc Việt Nam: Cha là Phó bảng, con trai là Danh nhân văn hóa thế giới, Anh hùng giải phóng dân tộc

Chủ tịch Hồ Chí Minh (thuở nhỏ tên là Nguyễn Sinh Cung, khi đi học mang tên Nguyễn Tất Thành và trong quá trình hoạt động cách mạng sử dụng tên Nguyễn Ái Quốc) - Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới, sinh ngày 19/5/1890 tại làng Sen, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An. Đây là vùng đất giàu truyền thống hiếu học, kiên trung, đồng thời là quê hương của nhiều bậc hiền tài và chí sĩ yêu nước.

Sinh ra trong một gia đình nhà Nho nghèo giàu lòng yêu nước, Nguyễn Sinh Cung được nuôi dưỡng trong môi trường văn hóa gia đình giàu truyền thống. Đặc biệt, sự giáo dưỡng từ cha mẹ đã hình thành những bài học đầu tiên về đạo đức và nhân cách cho Người.

Cuộc đời cùng những câu chuyện xoay quanh gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn nhận được sự quan tâm đặc biệt của đông đảo người dân. Ảnh: TTXVN

Với tư chất thông minh, ý chí bền bỉ cùng tinh thần yêu nước nảy nở từ sớm, Nguyễn Tất Thành - Nguyễn Ái Quốc đã tiếp nhận và hun đúc từ gia đình những giá trị tinh thần sâu sắc, những trăn trở trước nỗi đau mất nước, khát vọng độc lập dân tộc cùng ý chí kiên cường của biết bao thế hệ người Việt Nam trong bối cảnh đất nước còn chìm trong cảnh lầm than. Chính từ đây, tư tưởng, nhân cách và lý tưởng cách mạng của vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam đã dần hình thành.

Đến nay, cuộc đời cùng những câu chuyện xoay quanh gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn nhận được sự quan tâm đặc biệt của đông đảo người dân. Đây cũng là một phần quan trọng trong hành trình tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam.

Thân phụ Nguyễn Sinh Sắc

Thân sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà Nho Nguyễn Sinh Sắc, sinh năm 1863 tại Nghệ An trong một gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Theo nhiều tài liệu lịch sử, ông nổi tiếng thông minh, chăm chỉ học tập và đỗ Phó bảng trong kỳ thi năm 1901 dưới triều Nguyễn.

Sau khi đỗ đạt, cụ Nguyễn Sinh Sắc từng đảm nhiệm nhiều vị trí trong bộ máy quan lại triều đình. Ông được biết đến là người gần gũi với nhân dân, thường đứng về phía người nghèo và bày tỏ quan điểm không đồng tình trước nhiều bất công trong xã hội phong kiến đương thời.

Chân dung cụ Nguyễn Sinh Sắc - thân phụ của bác Hồ. Ảnh: Internet

Nhiều công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh cho rằng tinh thần yêu nước, tư tưởng thương dân cùng lối sống giản dị, gần gũi quần chúng của cụ Nguyễn Sinh Sắc đã tác động sâu sắc đến quá trình hình thành nhân cách của Nguyễn Tất Thành sau này.

Trong những năm tháng tuổi thơ, Nguyễn Sinh Cung từng theo cha đến nhiều địa phương như Huế, Bình Khê, Phan Thiết... Qua đó, Người sớm chứng kiến cuộc sống khó khăn, cực khổ của nhân dân dưới ách đô hộ của thực dân phong kiến.

Rời quan trường, cụ Nguyễn Sinh Sắc tiếp tục cuộc sống thanh bạch, làm nghề bốc thuốc chữa bệnh và đi nhiều nơi ở khu vực Nam Bộ. Ông qua đời năm 1929 tại Đồng Tháp.

Hiện nay, Khu di tích mộ cụ Nguyễn Sinh Sắc ở Đồng Tháp là điểm đến thu hút đông đảo người dân và du khách tới tham quan, tìm hiểu về cuộc đời của thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Thân mẫu Hoàng Thị Loan

Cụ Hoàng Thị Loan sinh năm 1868 trong một gia đình nhà Nho ở Nghệ An. Thân mẫu của Chủ tịch Hồ Chí Minh được biết đến là người phụ nữ tần tảo, giàu đức hy sinh và giữ vai trò quan trọng trong việc chăm lo, nuôi dạy các con giữa hoàn cảnh gia đình nhiều thiếu thốn, khó khăn.

Theo nhiều tư liệu, trong quãng thời gian cụ Nguyễn Sinh Sắc miệt mài theo đuổi con đường học vấn, cụ Hoàng Thị Loan vừa lao động, dệt vải để mưu sinh, vừa quán xuyến toàn bộ công việc gia đình nhằm giúp chồng yên tâm đèn sách. Cuộc sống vất vả, thiếu thốn kéo dài cùng những tháng ngày lao lực đã khiến sức khỏe của bà ngày càng suy giảm.

Cụ Hoàng Thị Loan - người mẹ tần tảo của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ảnh: Internet

Năm 1901, cụ Hoàng Thị Loan qua đời tại Huế khi tuổi đời còn rất trẻ. Sự ra đi của bà được xem là mất mát lớn đối với gia đình, đồng thời để lại nhiều dấu ấn sâu đậm trong tuổi thơ của cậu bé Nguyễn Tất Thành. Dù mẹ mất sớm, nhưng tình yêu thương, đức tính cần cù và lòng nhân hậu của bà đã góp phần bồi đắp nên tình cảm nhân ái trong con người Chủ tịch Hồ Chí Minh về sau.

Người mẹ ấy đã gieo những hạt mầm đầu tiên về nhân cách, đạo lý và lòng yêu thương trong tâm hồn Chủ tịch Hồ Chí Minh, góp phần hình thành nên cuộc đời và sự nghiệp cao đẹp của Người.

Chị gái Nguyễn Thị Thanh

Bà Nguyễn Thị Thanh (1884-1954), còn gọi là Bạch Liên, là chị gái của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bà sớm tham gia các phong trào yêu nước, từng hoạt động trong tổ chức Đội Quyên, Đội Phấn. Năm 1910, bà bị thực dân Pháp bắt giữ và được trả tự do vào đầu năm 1911. Đến năm 1918, bà tiếp tục bị bắt, chịu mức án khổ sai 9 năm tại Quảng Ngãi, sau đó bị đưa về Huế quản thúc vào năm 1922.

Năm 1940, bà trở về sinh sống tại xã Chung Cự, huyện Nam Đàn cũ, rồi chuyển về quê nhà Kim Liên vào năm 1945. Trong hoàn cảnh cuộc sống nhiều khó khăn, bà vẫn luôn là chỗ dựa tinh thần cho các em trong gia đình, đặc biệt sau khi thân mẫu qua đời.

Bà Nguyễn Thị Thanh - chị gái của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ảnh: Internet

Năm 1946, sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, bà Nguyễn Thị Thanh ra Thủ đô gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cuộc hội ngộ của hai chị em sau nhiều năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào. Sau lần gặp ấy, bà trở về quê hương sinh sống và qua đời vào năm 1954.

Anh trai Nguyễn Sinh Khiêm

Ông Nguyễn Sinh Khiêm, tên khai sinh là Nguyễn Tất Đạt, là anh trai của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ nhỏ, ông đã tiếp thu truyền thống yêu nước, thương dân của gia đình, đồng thời am hiểu văn học dân gian, y học cổ truyền, địa lý và có nền Hán học sâu rộng. Qua những chuyến đi cùng thân phụ và thực tế cuộc sống, ông sớm nhận thức được cảnh khổ của nhân dân dưới ách thực dân, phong kiến, từ đó hình thành tinh thần yêu nước mạnh mẽ.

Năm 1908, Nguyễn Sinh Khiêm cùng em trai Nguyễn Tất Thành tham gia phong trào chống thuế ở Trung Kỳ và bị buộc thôi học tại Trường Quốc học Huế. Trở về quê, ông tiếp tục hoạt động yêu nước cùng chị gái Nguyễn Thị Thanh trong phong trào của chí sĩ Phan Bội Châu.

Ông Nguyễn Sinh Khiêm. Ảnh: Internet

Từ năm 1920, ông bị quản thúc tại Huế, sống bằng nghề bốc thuốc, dạy học và tiếp tục hoạt động yêu nước. Năm 1940, ông trở về quê, tham gia dạy học, dạy võ, cổ vũ tinh thần yêu nước nên tiếp tục bị bắt giam. Năm 1942, ông tìm nơi an táng cho thân mẫu Hoàng Thị Loan tại núi Động Tranh, Nam Đàn.

Năm 1946, ông ra Hà Nội gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh sau hơn 30 năm xa cách. Cuộc gặp ngắn ngủi nhưng đầy xúc động cũng là lần cuối hai anh em hội ngộ. Ông qua đời năm 1950 tại quê nhà, hưởng thọ 62 tuổi.

Em trai Nguyễn Sinh Xin

Ngoài các anh chị em được nhiều người biết đến, gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh còn có một người em trai tên Nguyễn Sinh Xin, còn gọi là Nguyễn Sinh Nhuận. Ông sinh năm 1900 tại Huế trong hoàn cảnh gia đình nhiều khó khăn, thiếu thốn.

Sau khi sinh con, cụ Hoàng Thị Loan lâm bệnh nặng rồi qua đời, khiến bé Xin sớm thiếu đi hơi ấm và dòng sữa mẹ. Trong điều kiện cuộc sống nghèo khó, sức khỏe yếu ớt, ông mất khi mới vài tháng tuổi vào năm 1901.

Sự ra đi của người mẹ cùng em út trở thành nỗi đau lớn trong tuổi thơ của Nguyễn Sinh Cung, khi thân phụ và anh trai thường xuyên vắng nhà. Đây cũng là biến cố đầy mất mát đối với gia đình cụ Nguyễn Sinh Sắc trong những năm đầu thế kỷ XX.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là lãnh tụ thiên tài của Đảng và nhân dân Việt Nam, người dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Trong bối cảnh dân tộc lâm vào khủng hoảng về đường lối cứu nước, ngày 5/6/1911, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã rời Tổ quốc ra đi tìm đường cứu nước với khát vọng giành độc lập, tự do cho dân tộc. Sau nhiều năm bôn ba qua nhiều châu lục, Người đã tiếp cận chủ nghĩa Mác - Lênin và tìm ra con đường giải phóng dân tộc đúng đắn cho cách mạng Việt Nam.

Ngày 3/2/1930, Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, mở ra bước ngoặt lịch sử đối với cách mạng nước ta. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân Việt Nam đã giành thắng lợi trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á. Người cũng có đóng góp to lớn trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, tạo động lực mạnh mẽ cho phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc trên thế giới.

Không chỉ là nhà cách mạng lỗi lạc, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn để lại cho dân tộc Việt Nam những giá trị to lớn về tư tưởng, đạo đức và phong cách sống. Với những cống hiến đặc biệt cho hòa bình, độc lập dân tộc và văn hóa nhân loại, Người được UNESCO tôn vinh là Danh nhân văn hóa thế giới, Anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam. Tư tưởng và di sản của Người đến nay vẫn là nguồn động lực, niềm tự hào và ánh sáng soi đường cho sự phát triển của đất nước cũng như các thế hệ người Việt Nam.

Dù đã đi xa, nhưng những tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh vẫn là tài sản tinh thần vô giá mà Người để lại cho toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta; mãi là niềm tự hào và nguồn cổ vũ lớn lao đối với các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau. Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tiếp tục khắc ghi những cống hiến vĩ đại của Người đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc; từ đó hun đúc thêm ý chí, quyết tâm xây dựng và phát triển đất nước như sinh thời Bác hằng mong muốn.