Công tử Bạc Liêu từng 'đốt tiền nấu trứng', là người Việt đầu tiên sở hữu máy bay tư nhân, tới đời con lại tha phương khắp nơi, chạy xe ôm, ra đi trong lặng lẽ

Công tử Bạc Liêu tên thật là Trần Trinh Huy (thường gọi cậu Ba Huy), con trai thứ ba của ông bá hộ Trần Trinh Trạch, một trong “Tứ đại phú hào” lừng danh Nam Kỳ đầu thế kỷ XX và bà Phan Thị Muồi - con gái bá hộ Phan Văn Bì, người có đất ruộng nhiều nhất tỉnh Bạc Liêu.

Bàn thờ vợ chồng ông hội đồng Trần Trinh Trạch, thân sinh của Công tử Bạc Liêu Trần Trinh Huy.

Theo nhiều tài liệu, ông Hội đồng Trạch từ hai bàn tay trắng đã gây dựng nên khối tài sản khổng lồ. Ông sở hữu hàng trăm nghìn mẫu ruộng lúa, hàng chục nghìn mẫu ruộng muối, nhiều dãy phố lầu ở Bạc Liêu và Sài Gòn, đồng thời nắm độc quyền nhiều lĩnh vực sinh lời như cầm đồ, phân phối rượu.

Không chỉ vậy, ông còn tham gia sáng lập ngân hàng đầu tiên của người Việt tại Nam Kỳ, trở thành biểu tượng của giới điền chủ giàu có bậc nhất thời bấy giờ.

Trần Trinh Huy (Công tử Bạc Liêu) thời trẻ.

Sinh ra trong nhung lụa, cậu Ba Huy được cha gửi sang Pháp du học với kỳ vọng sẽ trở thành người kế nghiệp, quản lý cơ nghiệp gia tộc. Tuy nhiên, sau khi trở về nước và tiếp quản tài sản kếch xù, Trần Trinh Huy lại nổi tiếng bởi lối sống xa hoa, ăn chơi bậc nhất Nam Kỳ.

Dân gian từng truyền tai câu nói nổi tiếng: “Vua Bảo Đại có gì, Công tử Bạc Liêu có nấy, nhưng Công tử Bạc Liêu có gì chưa chắc vua Bảo Đại đã có”.

Ông sở hữu những chiếc xe hơi đắt đỏ vào thời điểm mà cả vùng Nam Bộ hiếm người có ô tô riêng. Đặc biệt, Trần Trinh Huy còn được xem là người Việt đầu tiên sở hữu máy bay tư nhân. Chiếc máy bay Morane nhập từ Pháp được cho là có giá tới 100kg vàng, một con số khổng lồ thời đó.

Có một sự kiện chấn động cả nước thời điểm đó là Ba Huy đi thăm ruộng bằng máy bay. Một lần bay qua thăm điền Rạch Giá, Công tử Bạc Liêu hứng chí bay ra biển Hà Tiên chơi, cứ bay mải miết cho đến khi kim báo xăng không còn nhiên liệu, buộc lòng Ba Huy phải đáp khẩn cấp. Xuống đất, Ba Huy hoảng hốt biết mình đã bay sang tận Thái Lan.

Trần Trinh Huy bị nhà cầm quyền Thái Lan bắt giữ và phạt 200.000 giạ lúa. Ông Hội đồng Trạch phải cho một đoàn ghe chở lúa thật dài qua tận Thái Lan để chuộc quý tử.

Quá giàu có, cậu Ba Huy thậm chí thuê riêng một người Pháp quản lý tài sản với mức lương 10% trên tổng số lợi tức thu được hàng năm, để mình toàn tâm tận hưởng cuộc sống xa hoa với tiệc tùng, cờ bạc và những cuộc vui bất tận.

Nhưng cũng chính lối sống ấy khiến khối gia sản đồ sộ dần tiêu tán.

Công tử Bạc Liêu có đến 4 vợ chính thức và vô số người tình.

Sau khi ông Trần Trinh Huy qua đời năm 1974, 8 người con của ông phải bán dần tài sản còn lại để trang trải cuộc sống. Căn nhà cuối cùng của gia đình được bán với giá 28 lượng vàng rồi chia cho các anh em, ai nấy tự bươn chải mưu sinh.

Bi kịch lớn nhất có lẽ nằm ở thế hệ con cháu của vị công tử nổi tiếng nhất Nam Kỳ.

Ông Trần Trinh Đức, một trong những người con của Công tử Bạc Liêu, từng có cuộc sống khá giả bằng nghề buôn bán. Thế nhưng biến cố ập đến khi con gái duy nhất sa vào cờ bạc, khiến tất cả tài sản trong nhà đều lần lượt “đội nón ra đi” nhưng vẫn không đủ trả hết các món nợ. Cô con gái cũng đâm ra ngớ ngẩn và mắc tâm thần phân liệt phải chạy thuốc mỗi ngày. Năm 1998, trừ đứa con trai lớn, gia đình còn lại 3 người phải dắt díu sang tận Campuchia để lánh nợ.

Ở đất khách, ông làm đủ nghề để kiếm sống nhưng sau một thời gian không sống nổi và một phần nhớ quê nên ông đưa cả gia đình về lại Sài Gòn, tại đây ông làm nhiều nghề, kể cả chạy xe ôm… miễn có tiền nuôi gia đình.

Ông Trần Trinh Đức, một trong những người con của Công tử Bạc Liêu.

Năm 2013, nhận thấy hoàn cản của ông Đức khó khăn, UBND tỉnh cấp cho đưa gia đình ông căn nhà số 112 đường 15 khu dân cư phường 5, TP Bạc Liêu. Từ đây, ông có một công việc ổn định là có mặt tại nhà trưng bày "Công tử Bạc Liêu" để bán sách của nhiều nhà văn viết về cha mình và chụp ảnh với khách tham quan.

Trong một lần chia sẻ với báo chí, ông Trần Trinh Đức từng nói câu khiến nhiều người suy ngẫm: “Cơ ngơi này một tay ông nội làm ra, ba tôi là người xài tiền, tới tôi lại là người đi kiếm tiền”.

Ông Trần Trinh Đức bán sách, kể chuyện về người cha Công tử Bạc Liêu ngay tại căn biệt thự mà ông từng sống lúc nhỏ. 

Ngày 18/6/2022, ông Trần Trinh Đức qua đời ở tuổi 76. Sự ra đi của ông được xem như dấu chấm hết cho thời vàng son kéo dài chưa đầy ba đời của dòng họ từng giàu nhất nhì Nam Bộ.

Câu chuyện của Công tử Bạc Liêu đến nay vẫn thường được nhắc lại như biểu tượng cho một thời phồn hoa cực thịnh, nhưng cũng là bài học về sự mong manh của tiền tài nếu không biết gìn giữ và vun đắp.