Bí ẩn hơn cả Tử Cấm Thành, tại sao ngọn đồi nhỏ bé ở vùng ngoại ô phía tây Bắc Kinh lại bị cấm vào suốt 800 năm?

Tử Cấm Thành từ lâu đã mở cửa cho du khách tham quan, Di Hòa viên (cung điện mùa hè) cũng luôn tấp nập người mỗi ngày. Nhưng gần Tử Cấm Thành, có một ngọn núi luôn bị phong toả, người dân không được phép thời tham quan. Quần thể di tích này chính là Tĩnh Minh Viên (Ngọc Tuyền sơn), nằm ở phía tây Bắc Kinh.

Nơi đây là một trong "Tam sơn ngũ viên" là tên gọi chung cho một quần thể di sản văn hóa, cảnh quan sơn thủy và các khu vườn hoàng gia thời nhà Thanh. Ba ngọn núi nổi tiếng gồm Vạn Thọ Sơn, Hương Sơn, Ngọc Tuyền Sơn. 5 khu vườn gồm Di Hòa Viên (tên cũ là Thanh Y Viên), nằm ở khu vực Vạn Thọ Sơn, Tĩnh Minh Viên nằm ở khu vực Hương Sơn, Tĩnh Minh Viên nằm ở khu vực Ngọc Tuyền Sơn, Viên Minh Viên và Xướng Xuân Viên.

Diệu Cao Tháp và Ngọc Phong Tháp.

Tại núi Ngọc Tuyền có dòng chữ khắc “Yến Kinh đệ nhất tuyền” - danh hiệu chỉ nguồn suối nổi tiếng và đẹp nhất ở Bắc Kinh do chính Hoàng đế Càn Long viết. Nước của núi Ngọc Tuyền trở thành nước dùng trong hoàng thất nhà Thanh thay vì các giếng ở trong Tử Cấm Thành. Trên núi cũng có ngôi chùa cổ cùng hai toà tháp lớn là Ngọc Phong và Diệu Cao. Nhưng điều lạ, dù là nơi di tích nhưng toàn bộ ngọn núi này lại không cho phép người vào tham quan. Vậy tại sao khu di tích này vẫn đóng cửa đối với công chúng, điều gì đã được che giấu đằng sau sự đóng cửa kéo dài 800 năm này?

Câu chuyện về việc núi Ngọc Tuyền sơn bị phong toả và coi là khu vực cấm đối với người dân bắt nguồn từ thời nhà Kim. Hoàng đế Kim Chương Tông (Hoàn Nhan Cảnh) của triều đại nhà Kim đặc biệt yêu thích phong cảnh vùng Tây Sơn của Bắc Kinh. Ông đã cho xây dựng "Bát Cảnh Yên Kinh" ở đó đây là công trình tiên phong trong phong cách kiến trúc vườn kết hợp đền chùa, đặt nền móng cho "Tam sơn ngũ viên" của các thế hệ hoàng đế sau này.

Kim Chương Tông đã nhiều lần đến núi Ngọc Tuyền để tránh cái nóng mùa hè. Ông thấy nơi đây yên tĩnh và thanh bình, vì vậy đã ra lệnh xây dựng điện trên núi. Kể từ thời điểm này, núi Ngọc Tuyền trở thành nơi dành riêng cho hoàng tộc. Mặc dù không có văn bản chính thức nào quy định người thường không được phép vào, nhưng vì cung điện của hoàng đế nằm ở đó, nên đương nhiên người thường không thể tự ý đến được.

Một số học giả thời đó khi có vị hoàng đế phát hiện ra rằng khi nước suối núi Ngọc Tuyền phun trào, hơi nước bắn ra tạo thành cầu vồng dài dưới ánh mặt trời, một cảnh tượng rất đặc biệt như viên ngọc phát sáng. Không chỉ vậy, vì nước suối ở đây “xanh như bích, trong như ngọc” nên đã đặt tên nơi đây là Ngọc Tuyền - một trong tám danh lam thắng cảnh  nổi tiếng của Bắc Kinh.

Núi Ngọc Tuyền trở thành một điểm du lịch nổi tiếng ở kinh đô. Tuy nhiên, cảnh đẹp này chỉ dành riêng cho hoàng tộc, người dân thường chỉ có thể nhìn thấy bóng dáng ngọn núi từ xa. Vào thời nhà Nguyên, các hoàng đế tiếp tục độc quyền quản lý núi này và dùng làm nơi nghỉ ngơi của mình.

Hoàng đế Nguyên Thế Tổ (Hốt Tất Liệt) đã cho xây dựng chùa Chiêu Hóa trên núi. Thời đó, nước uống trong cung điện được lấy từ núi Ngọc Tuyền. Một con sông Kim Thủy được xây dựng dẫn thẳng từ núi đến kinh đô nhà Nguyên. Có lính canh dọc theo sông để ngăn người dân thường tự ý lấy nước.

Vào thời nhà Minh, triều đình không phá bỏ các cung điện và đền chùa do triều đại trước để lại. Thay vào đó, họ mở rộng thượng và hạ ở phía nam ngọn núi. Các điện thờ và suối nước tạo nên một bầu không khí thanh tịnh. Tuy nhiên, địa vị khu vườn hoàng gia của núi Ngọc Tuyền vẫn không thay đổi, người dân thường vẫn không được phép vào.

Nếu như các triều đại Kim, Nguyên và Minh sử dụng núi Ngọc Tuyền làm khu nghỉ dưỡng mùa hè, thì triều đại nhà Thanh đã biến nó thành một khu vườn hoàng gia hàng đầu với tên Tĩnh Minh Viên. 

Vào năm thứ 19 triều đại Khang Hy, hoàng đế ra lệnh trùng tu lớn cung điện và ngôi chùa cổ trên núi. Hàng năm, vào mùa hè và mùa thu, Hoàng đế Khang Hy đều đến đây để tránh cái nóng mùa hè, và đôi khi ông cũng giải quyết một số công việc triều chính tại đây. Khu vườn liên tục được mở rộng, với ngày càng nhiều cung điện, hồ nước được xây dựng, tạo nên một khung cảnh tuyệt đẹp ở mọi góc cạnh, tạo nên cảnh quan tinh tế.

Thật không may, thời kỳ thịnh vượng này chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Vào năm thứ mười triều đại của Hoàng đế Hàm Phong, liên quân Anh-Pháp và vào năm thứ hai mươi sáu triều đại của Hoàng đế Quang Tự, liên minh Tám quốc gia đã cướp phá các khu vườn hoàng gia ở phía tây Bắc Kinh. Một số lượng lớn cung điện, tượng Phật và bia đá trong quần thể núi Ngọc Tuyền đã bị đốt cháy, và tất cả kho báu đều bị đánh cắp. Khu vườn hoàng gia từng thịnh vượng nay đã trở thành đống đổ nát, chỉ còn lại những ngôi chùa cổ, hang động và những bức tường đổ nát.

Sau khi nhà Thanh sụp đổ, lệnh cấm tham quan núi Ngọc Tuyền đã được bãi bỏ hoàn toàn. Một số công trình vốn đã xuống cấp, được sửa chữa sơ lược và mở cửa cho công chúng trong một thời gian ngắn.

Nơi ở của lãnh đạo quốc gia ở núi Ngọc Tuyền, phía sau chính là tháp Ngọc Phong.

Nơi Mao Trạch Đông từng ở, được xây dựng bằng gỗ.

Dù có tường cao bao quanh nhưng nơi đây luôn có người canh gác, người bình thường không thể vào được.

Sau năm 1949, núi Ngọc Tuyền lại bị đóng cửa hoàn toàn. Cho đến nay, nó vẫn chưa được mở cửa trở lại. Năm 1957, nơi đây được xếp vào danh sách các di tích văn hóa trọng điểm cần bảo vệ của Bắc Kinh. Các ngôi chùa cổ, các tác phẩm chạm khắc trên vách đá, các suối cổ và tàn tích cung điện hoàng gia được bảo tồn trong vườn đều nằm trong hệ thống bảo vệ cấp quốc gia. Toàn bộ khu vực được xây tường cao bảo vệ nghiêm nghặt.