Bí ẩn chưa có lời giải về số phận của những người tìm ra lăng mộ Tần Thủy Hoàng

Lăng mộ Tần Thủy Hoàng - nơi an nghỉ của vị hoàng đế đầu tiên thống nhất Trung Hoa, từ lâu được xem là một trong những bí ẩn khảo cổ lớn nhất thế giới. Sau hơn 2.200 năm, khu mộ chính vẫn chưa từng được khai quật hoàn toàn vì nỗi lo về các cạm bẫy nguy hiểm và lượng thủy ngân độc hại được cho là tồn tại bên trong.

Thế nhưng, điều khiến nhiều người rùng mình không kém lại chính là cuộc đời đầy bi kịch của những người nông dân vô tình phát hiện ra công trình lịch sử này.

Đội quân đất nung trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng.

Phát hiện chấn động thế giới từ một cái giếng giữa mùa hạn

Mọi chuyện bắt đầu vào năm 1974 tại vùng ngoại ô Tây An (Trung Quốc), khi một đợt hạn hán nghiêm trọng khiến đồng ruộng khô cằn. Để tìm nguồn nước cứu mùa màng, nhóm nông dân địa phương quyết định đào giếng ở một khu đất trũng.

Ông Yang Zhifa - một trong những người trực tiếp tham gia đào giếng, sau này nhớ lại rằng thời điểm đó, cây trồng gần như chết cháy vì nắng hạn nên cả thôn buộc phải tìm nước bằng mọi cách.

Đến ngày thứ ba đào đất, nhóm bất ngờ chạm phải một vật cứng giống chiếc chum cổ. Tuy nhiên, thứ họ tìm thấy thực chất lại là phần đầu của một chiến binh đất nung. Khi ấy, không ai có thể ngờ rằng dưới lớp đất kia là cả một đội quân đất nung khổng lồ gắn liền với lăng mộ Tần Thủy Hoàng, phát hiện được xem là kỳ tích khảo cổ của thế kỷ 20.

Do không hiểu giá trị lịch sử của những món đồ vừa tìm thấy, nhiều mảnh tượng bị vứt rải rác ngoài đồng, thậm chí một số mũi tên đồng cổ còn bị đem bán cho cơ sở thu mua phế liệu. Phải nhiều tháng sau, các nhà khảo cổ mới có mặt để tiến hành nghiên cứu và xác định đây là đội quân đất nung nổi tiếng gồm khoảng 8.000 binh sĩ.

"Sử ký" của Tư Mã Thiên từng nhắc tới cả một đế chế ngầm được Tần Thủy Hoàng ra lệnh xây dựng ở bên trong.

Những người phát hiện ra kỳ quan lại sống trong nghèo khó

Điều khiến dư luận tiếc nuối là những người đầu tiên phát hiện ra di chỉ lịch sử này lại không có cuộc sống sung túc như nhiều người tưởng tượng. Trái lại, không ít người trong số họ rơi vào cảnh nghèo khó và có cái kết bi thảm.

Theo ghi nhận, 3 trong số 7 nông dân đầu tiên phát hiện tượng đất nung đã qua đời trong hoàn cảnh đau lòng. Ông Wang Puzhi tự tử năm 1997 ở tuổi 60 vì không đủ khả năng chi trả viện phí chữa bệnh. Hai người khác là Yang Wenhai và Yang Yanxin cũng mất khi mới ngoài 50 tuổi trong cảnh túng quẫn.

Những người còn sống cũng không khá hơn. Họ phải kiếm sống bằng công việc ký tên lên sách lưu niệm cho khách du lịch tại các quầy bán quà tặng gần khu bảo tàng với thu nhập ít ỏi chỉ vài USD mỗi ngày.

Ngay cả ông Yang Zhifa, người đầu tiên đào trúng đầu tượng đất nung, cũng chưa từng được tận mắt tham quan khu đội quân đất nung phục dựng suốt hai thập kỷ sau ngày phát hiện. Mãi đến năm 1995, ông mới quay lại nơi này khi được mời làm công việc ký sách lưu niệm với mức lương khoảng 300 nhân dân tệ mỗi tháng.

Lời nguyền bí ẩn quanh lăng mộ Tần Thủy Hoàng?

Chuỗi bi kịch liên tiếp xảy ra với những người phát hiện lăng mộ khiến nhiều lời đồn đại xuất hiện. Không ít người tin rằng ngoài các cạm bẫy vật lý, nơi an nghỉ của Tần Thủy Hoàng còn tồn tại một “lời nguyền” bí ẩn dành cho bất kỳ ai làm xáo trộn giấc ngủ của vị hoàng đế.

Đến nay, khu lăng mộ chính vẫn chưa được mở hoàn toàn. Theo ghi chép cổ, bên trong có những dòng sông thủy ngân mô phỏng lãnh thổ của đế chế nhà Tần. Các nghiên cứu hiện đại cũng phát hiện nồng độ thủy ngân cao bất thường quanh khu vực này, làm dấy lên lo ngại về mức độ độc hại nếu khai quật.

Hình vẽ mô tả địa cung trong lăng mộ hoàng đế Tần Thủy Hoàng.

Ngoài nguy cơ hóa chất, giới khảo cổ còn e ngại việc mở cửa lăng mộ có thể khiến nhiều hiện vật quý giá bị hư hại. Thực tế, lớp sơn màu trên các tượng đất nung từng bong tróc rất nhanh khi tiếp xúc với không khí sau khi được đào lên.

Vì vậy, thay vì mạo hiểm khai quật toàn bộ, các nhà khoa học hiện ưu tiên sử dụng công nghệ hiện đại như chụp cắt lớp muon (Muography) để quan sát cấu trúc bên trong lăng mộ mà không cần phá vỡ niêm phong tồn tại suốt hơn hai thiên niên kỷ.