Giá vàng đã giảm gần 30%, liệu đây có phải là dấu chấm hết cho thị trường tăng giá hay chỉ là "khoảng nghỉ giữa chừng"?

Kể từ năm 1980, giá vàng đã trải qua hai đợt điều chỉnh sâu lớn. Năm 1980, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã tăng lãi suất quỹ liên bang lên 20%, chấm dứt chu kỳ tăng giá kéo dài 10 năm của vàng bằng chính sách thắt chặt mạnh mẽ; năm 2011, sự phục hồi kinh tế ở châu Âu và Hoa Kỳ, cùng với kỳ vọng về việc rút lại chính sách nới lỏng định lượng ở Hoa Kỳ, đã chấm dứt "chu kỳ tăng giá 12 năm" của vàng. Cả hai đợt điều chỉnh này đều đi kèm với việc thắt chặt chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang.

Tuy nhiên, lần này, giá vàng đã giảm gần 30% trước khi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) chính thức tăng lãi suất.

Liệu đợt giảm giá vàng gần đây có báo hiệu sự đảo chiều xu hướng? Những đặc điểm chung của các đợt giảm giá vàng trong lịch sử là gì? Những điểm mới của đợt giảm giá này là gì?

Giá vàng giảm mạnh.

Năm 2025, giá vàng giao ngay tại London ghi nhận mức tăng 64,56%. Đầu năm 2026, giá vàng giao ngay tiếp tục xu hướng tăng mạnh, đạt mức cao nhất mọi thời đại vào ngày 29 tháng 1. Tuy nhiên, kể từ đó, giá vàng đã giảm đều đặn.

Ngày 30 tháng 6, giá vàng giao ngay tại London giảm xuống dưới 4.000 USD/ounce, chạm mức thấp nhất là 3.942,43 USD/ounce, đánh dấu mức giá thấp nhất trong nửa đầu năm 2026. Ngày 14 tháng 7, giá vàng giao ngay tại London lại giảm xuống dưới 4.000 USD/ounce trong phiên giao dịch.

Trên thị trường vàng giao ngay trong nước, ngày 10 tháng 7, giá đóng cửa của vàng 9999 trên Sàn giao dịch vàng Thượng Hải (SGE) là 897,25 nhân dân tệ/gram, trong khi mức cao nhất trong năm nay là 2026 nhân dân tệ/gram.

Sự sụt giảm liên tục của giá vàng đã trực tiếp phá vỡ quan niệm lâu nay của thị trường về "xu hướng tăng một chiều". Báo cáo "Triển vọng giữa năm 2026 của thị trường vàng toàn cầu" do Hội đồng Vàng Thế giới công bố ngày 1 tháng 7 cho thấy, vào đầu năm nay, chịu ảnh hưởng bởi rủi ro địa chính trị leo thang và hoạt động giao dịch sôi động trên thị trường quyền chọn, giá vàng đã phá vỡ mức cao kỷ lục 12 lần, vượt qua mức cao nhất trong ngày là 5.500 đô la Mỹ/ounce vào cuối tháng 1 năm 2026. Sau đó, giá giảm xuống khoảng 4.000 đô la Mỹ/ounce vào cuối tháng 6 và thậm chí giảm xuống dưới mức đó trong một thời gian ngắn.

Những biến động giá mạnh cũng làm gia tăng sự bất ổn của giá vàng, với dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy sự bất ổn của giá vàng đã đạt đỉnh điểm trên 50% trong năm nay. Kể từ đó, sự bất ổn của giá vàng đã giảm xuống dưới 30%, nhưng vẫn cao hơn mức trung bình của 20 năm qua.

Liệu thị trường vàng tăng giá đã kết thúc?

Trước bối cảnh tái cấu trúc định giá, cuộc tranh luận về việc liệu thị trường vàng tăng giá đã kết thúc hay chưa bỗng trở nên gay gắt hơn bao giờ hết.

Trong một báo cáo nghiên cứu, nhà phân tích Lin Rongxiong của công ty chứng khoán Guotou tuyên bố đây là "đỉnh cao lịch sử". Ông so sánh vàng, một loại hàng hóa tài nguyên có đặc tính tài chính mạnh mẽ, với "Chỉ số Moutai" năm 2021, cho rằng vàng đã cho thấy những tín hiệu đỉnh tương tự. Báo cáo chỉ ra rằng bằng chứng cốt lõi cho sự giảm giá này đến từ sự chuyển dịch từ "đồng đô la yếu" sang "đồng đô la mạnh".

Một chiến lược gia khác tại SDIC Securities chỉ ra rằng, trong lịch sử, thị trường vàng giảm giá chủ yếu xuất phát từ hai yếu tố: việc Cục Dự trữ Liên bang tăng lãi suất và sự phát triển của công nghệ. Yếu tố đầu tiên là đối thủ rõ ràng nhất đối với giá vàng, trong khi tác động rút vốn của yếu tố thứ hai có thể dẫn đến những đợt giảm giá mạnh hơn của vàng.

Trong số các ngân hàng đầu tư quốc tế, JPMorgan Chase đã hạ dự báo giá vàng trung bình cho quý 3 xuống còn 4.300 USD/ounce và cho quý 4 xuống còn 4.500 USD/ounce, giảm đáng kể từ 20% đến 25% so với dự báo trước đó. Công ty này cho biết giai đoạn "tăng giá" trước đây, được thúc đẩy bởi tâm lý ngại rủi ro và hoạt động mua vàng tích cực của các ngân hàng trung ương, đã kết thúc.

Trái ngược hoàn toàn với tâm lý bi quan, Robert Mint, Trưởng bộ phận Chiến lược Đầu tư tại Aberdeen Group, đã khẳng định rõ ràng rằng những biến động hiện tại của giá vàng giao ngay trong phạm vi 4.000 USD/ounce chỉ là sự điều chỉnh ngắn hạn do việc thanh lý các vị thế đầu cơ. Các nhà đầu tư không nên quá chú trọng vào những biến động giá ngắn hạn mà nên tập trung vào vị thế chiến lược đang liên tục thay đổi của vàng trong hệ thống tài chính toàn cầu. Ông cho rằng việc giảm lượng vàng nắm giữ được xem là một tín hiệu tích cực.

Hội đồng Vàng Thế giới duy trì lập trường quan sát tương đối trung lập. Báo cáo "Triển vọng giữa năm 2026 của thị trường vàng toàn cầu" chỉ ra rằng sau những biến động kể từ đầu năm, vàng sẽ bước vào giai đoạn quan trọng trong nửa cuối năm, với diễn biến chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bất định bao gồm địa chính trị, môi trường lãi suất và tâm lý nhà đầu tư. Hội đồng dự đoán rằng nếu Cục Dự trữ Liên bang tăng lãi suất trước tháng 10, giá vàng sẽ dao động quanh mức 4.100 USD/ounce; nếu căng thẳng địa chính trị leo thang hoặc tăng trưởng kinh tế chậm lại, giá vàng có thể tăng và vượt qua mức 4.500 USD/ounce.

Tổng quan lịch sử giá vàng

Không có loại tài sản nào trên thế giới chỉ tăng mà không bao giờ giảm, và vàng cũng không phải ngoại lệ. Trong lịch sử, vàng đã trải qua hai chu kỳ tăng giá lớn, một vào những năm 1970 và một vào thập kỷ đầu tiên của thế kỷ này.

Năm 1971, chính phủ Mỹ tuyên bố rút khỏi hệ thống Bretton Woods, tách rời đồng đô la khỏi vàng. Từ đó trở đi, giá vàng hoàn toàn không còn phụ thuộc vào giá do chính phủ ấn định mà được quyết định bởi cung cầu thị trường. Giá vàng sau đó tăng vọt, bắt đầu từ 35 đô la một ounce và đạt đỉnh cao lịch sử là 852 đô la một ounce vào tháng 1 năm 1980.

Yếu tố then chốt chấm dứt thời kỳ tăng giá chóng mặt của vàng chính là việc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) tăng lãi suất. Để giảm bớt lạm phát tràn lan ở Hoa Kỳ, lãi suất quỹ liên bang đã tăng lên đến 20% tại một thời điểm, làm suy yếu đáng kể giá trị của vàng không lãi suất. Dưới nhiều áp lực, giá vàng tiếp tục giảm từ mức cao nhất là 852 đô la một ounce vào tháng 1 năm 1980, chạm đáy thị trường vào năm 1999.

Từ năm 2001 đến năm 2011, vàng trải qua một chu kỳ tăng giá khác. Sau khi bong bóng dot-com vỡ, Cục Dự trữ Liên bang bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất; năm 2004, các quỹ ETF vàng (quỹ giao dịch chứng khoán) được ra mắt và nhanh chóng trở nên phổ biến, mở rộng đáng kể các kênh đầu tư vàng; năm 2007, cuộc khủng hoảng thế chấp dưới chuẩn bùng nổ, và Cục Dự trữ Liên bang đã thực hiện liên tiếp các đợt cắt giảm lãi suất quy mô lớn và nhiều vòng nới lỏng định lượng; từ năm 2010 đến năm 2011, cuộc khủng hoảng nợ châu Âu tiếp tục leo thang, và nhiều yếu tố tích cực kết hợp lại đã đẩy giá vàng lên mức tăng đột biến cuối cùng, với mức tăng lũy kế hơn 650% trong giai đoạn này.

Từ năm 2011 đến năm 2015, giá vàng bước vào giai đoạn điều chỉnh giảm liên tục kéo dài bốn năm. Bước ngoặt này được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố tiêu cực: cuộc khủng hoảng nợ châu Âu dần được xoa dịu, nền kinh tế châu Âu và Hoa Kỳ tiếp tục phục hồi, và nhu cầu thị trường đối với các tài sản trú ẩn an toàn giảm đáng kể; Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) báo hiệu việc dần dần chấm dứt chính sách nới lỏng định lượng, dẫn đến sự tăng giá bền vững của đồng đô la Mỹ và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ; cuộc cách mạng dầu đá phiến của Mỹ làm tăng đáng kể nguồn cung năng lượng, và áp lực lạm phát toàn cầu giảm đáng kể. Dưới áp lực của nhiều yếu tố này, giá vàng đã giảm xuống mức thấp nhất là 1046 đô la mỗi ounce vào năm 2015, giảm tổng cộng khoảng 45% so với mức cao nhất năm 2011.

Ye Qianning, nhà phân tích tài chính vĩ mô chính tại GF Futures, nói với Daily Economic News rằng có một logic chung rõ ràng đằng sau sự kết thúc của hai chu kỳ tăng giá lớn: việc thắt chặt chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang. Sự khác biệt nằm ở chỗ chu kỳ đầu tiên được thúc đẩy bởi đồng đô la mạnh do lạm phát thấp và sự phục hồi kinh tế, trong khi chu kỳ thứ hai là do nhu cầu về vàng suy yếu như một tài sản trú ẩn an toàn sau sự phục hồi kinh tế của Mỹ sau cuộc khủng hoảng tài chính.

Lần này có gì khác biệt?

So với tình hình hiện tại, đợt điều chỉnh giá vàng lần này thể hiện một số đặc điểm khác biệt rõ rệt.

Thứ nhất, giá vàng giảm trước cả khi có dự đoán về việc tăng lãi suất. Trong lịch sử, sự kết thúc của hai chu kỳ tăng giá thường được kích hoạt bởi việc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) tăng lãi suất đáng kể hoặc kỳ vọng rõ ràng về việc tăng lãi suất như vậy. Năm 1980, lãi suất quỹ liên bang được đẩy lên 20%; năm 2011, kỳ vọng về việc chấm dứt nới lỏng định lượng ngày càng rõ ràng. Tuy nhiên, tại cuộc họp của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) tháng 6 năm 2026, biểu đồ chấm điểm cho thấy chỉ có 9 trong số 18 quan chức, ngoài Chủ tịch Fed Warsh, dự đoán ít nhất một lần tăng lãi suất trong năm nay, nhưng giá vàng đã giảm gần 30% trước khi việc tăng lãi suất được xác nhận. Điều này cho thấy động lực đằng sau đợt giảm giá này có thể không phải là chính lãi suất, mà là các yếu tố cấu trúc khác.

Thứ hai, sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo (AI) đã làm chuyển hướng dòng vốn khỏi thị trường vàng. Ye Qianning nói với báo Daily Economic News rằng đợt điều chỉnh giá này là do sự kết hợp của nhiều yếu tố: sau nhiều năm thị trường tăng giá, giá vàng bị đẩy xuống do hoạt động chốt lời của các vị thế mua dài hạn, xung đột địa chính trị và sự thắt chặt thanh khoản thị trường do sự bùng nổ của AI gây ra, dẫn đến việc bán tháo quy mô lớn và sự sụt giảm sau đó.

Khi so sánh thị trường tăng trưởng mạnh mẽ của công nghệ internet những năm 1990 với sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) hiện nay, Ye Qianning nhấn mạnh rằng sự hỗ trợ cơ bản cho vàng khác biệt đáng kể giữa hai chu kỳ. "Hiện tại, việc các ngân hàng trung ương toàn cầu tiếp tục mua vàng đang tạo ra lực hỗ trợ biên mạnh mẽ cho giá vàng, và những lo ngại của thị trường về vị thế dự trữ dài hạn của đồng đô la Mỹ vẫn chưa tan biến. Ngay cả khi định giá của lĩnh vực AI tiếp tục tăng, giá trị phân bổ cốt lõi của vàng với tư cách là tài sản trú ẩn an toàn và công cụ để tối ưu hóa danh mục đầu tư và đa dạng hóa rủi ro vẫn rất quan trọng".