Từng bị lừa trắng tay, vợ bỏ, con gái lớn bị bắt, bị Mỹ cấm vận, nhưng “ông già lọm khọm” của Huawei với triết lý đàn sói lại khiến thế giới nể phục

Nhậm Chính Phi sinh năm 1944 tại Quý Châu (Trung Quốc), trong một gia đình có cha mẹ đều làm giáo viên. Lớn lên trong giai đoạn đất nước còn nhiều khó khăn, ông sớm trải qua cuộc sống thiếu thốn và hình thành tính cách kỷ luật, kiên trì.

Sau khi học ngành kỹ thuật xây dựng, Nhậm Chính Phi gia nhập lực lượng công binh thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Dù không trực tiếp tham gia chiến đấu, thời gian làm việc trong quân đội đã giúp ông tích lũy nhiều kinh nghiệm về quản lý, tổ chức và tinh thần kỷ luật - những yếu tố sau này ảnh hưởng lớn đến văn hóa vận hành của Huawei.

Nhậm Chính Phi thời trẻ

Đầu thập niên 1980, sau khi quân đội Trung Quốc tinh giản lực lượng, ông chuyển sang làm việc tại một doanh nghiệp nhà nước ở Thâm Quyến. Tuy nhiên, sự nghiệp khi đó không thuận lợi. Sau một dự án thất bại, ông mất việc ở tuổi ngoài 40 - thời điểm mà nhiều người thường lựa chọn sự ổn định thay vì bắt đầu lại.

Khởi đầu Huawei với số vốn nhỏ

Năm 1987, ở tuổi 43, Nhậm Chính Phi cùng một số cộng sự thành lập Huawei với số vốn ban đầu khoảng 21.000 NDT (hơn 81 triệu đồng). Khi mới ra đời, công ty chỉ là một doanh nghiệp nhỏ chuyên nhập khẩu và phân phối thiết bị tổng đài điện thoại.

Thời điểm đó, thị trường viễn thông Trung Quốc chủ yếu do các tập đoàn nước ngoài như Ericsson, Nokia, Siemens hay Alcatel chi phối. Nhận thấy mô hình kinh doanh phân phối không thể tạo ra lợi thế lâu dài, Nhậm Chính Phi quyết định chuyển hướng sang tự nghiên cứu và phát triển công nghệ. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng giúp Huawei từ một công ty nhỏ trở thành tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Năm 2019, khi Huawei trở thành tâm điểm trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu và đối mặt với các lệnh trừng phạt từ Mỹ, Nhậm Chính Phi vẫn giữ thái độ bình tĩnh. Thay vì xem đó là dấu chấm hết, ông cho rằng những sức ép bên ngoài cũng tạo động lực để Huawei được chú ý nhiều hơn trên thị trường quốc tế và thúc đẩy công ty tăng tốc trong quá trình tự chủ công nghệ.

Đằng sau sự phát triển của Huawei là hai triết lý quản trị quan trọng mà Nhậm Chính Phi luôn theo đuổi.

Văn hóa "bầy sói": Luôn duy trì tinh thần cạnh tranh

Xuất thân từ môi trường quân đội, Nhậm Chính Phi xây dựng Huawei dựa trên tinh thần kỷ luật, tốc độ và khả năng thích nghi cao. Ông không muốn doanh nghiệp rơi vào trạng thái thỏa mãn khi thành công mà luôn yêu cầu nhân viên phải chủ động tìm kiếm cơ hội và đối mặt với cạnh tranh.

Triết lý này thường được nhắc đến với hình ảnh "bầy sói" - biểu tượng cho sự nhạy bén, tinh thần phối hợp và ý chí tiến lên. Theo quan điểm của ông, một tổ chức muốn tồn tại trong môi trường khốc liệt cần có khả năng phát hiện cơ hội nhanh, hành động quyết liệt và không ngừng cải thiện.

Một ví dụ nổi tiếng trong văn hóa Huawei là hình ảnh những chiếc đệm được đặt dưới bàn làm việc. Trong các giai đoạn quan trọng, nhiều nhân viên sẵn sàng làm việc với cường độ cao để hoàn thành mục tiêu. Điều này phản ánh tinh thần cống hiến và sự quyết tâm mà Nhậm Chính Phi muốn xây dựng trong tổ chức.

Chuẩn bị tinh thần đối mặt với những tình huống xấu nhất

Một trong những tư duy nổi bật của Nhậm Chính Phi là luôn chuẩn bị cho những rủi ro có thể xảy ra, ngay cả khi doanh nghiệp đang phát triển mạnh.

Dù Huawei từng đạt vị thế hàng đầu trong ngành viễn thông, Nhậm Chính Phi vẫn luôn cảnh giác với nguy cơ doanh nghiệp phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ bên ngoài. Vì vậy, tập đoàn đã dành nhiều năm xây dựng năng lực tự nghiên cứu, nổi bật là phát triển chip HiSilicon và hệ điều hành HarmonyOS.

Khi Huawei bị hạn chế tiếp cận một số công nghệ quan trọng từ Mỹ, những khoản đầu tư dài hạn này trở thành nền tảng giúp công ty duy trì hoạt động và tiếp tục phát triển các sản phẩm mới.

Ba người con của Nhậm Chính Phi: Người gắn bó với Huawei, người theo đuổi nghệ thuật

Dù là người sáng lập Huawei, Nhậm Chính Phi khá kín tiếng về đời sống gia đình. Tuy nhiên, ba người con của ông đều từng nhận được sự quan tâm từ công chúng, trong đó chỉ có một người hiện giữ vị trí quan trọng trong tập đoàn công nghệ này.

Người vợ đầu của Nhậm Chính Phi là bà Mạnh Quân, con gái ông Mạnh Đông Ba - nguyên Phó Tỉnh trưởng Tứ Xuyên. Sau khi kết hôn, hai người có hai con là Mạnh Vãn Chu và Nhậm Bình.

Mạnh Quân, vợ đầu của Nhậm Chính Phi 

Nhờ sự hỗ trợ từ gia đình vợ, Nhậm Chính Phi có cơ hội làm việc tại một công ty ở Thâm Quyến. Trong thời gian ấy, ông cũng tích lũy thêm nhiều kiến thức, kinh nghiệm và các mối quan hệ quý giá từ bố vợ, tạo tiền đề quan trọng cho hành trình khởi nghiệp sau này. Tuy nhiên, biến cố lớn xảy ra khi ông bị đối tác lừa mất 2 triệu NDT (hơn 7 tỷ đồng), số tiền được xem là rất lớn vào thời điểm đó. Khoản thất thoát khiến gia đình rơi vào tình cảnh khó khăn, trở thành một trong những nguyên nhân dẫn đến cuộc hôn nhân giữa Nhậm Chính Phi và Mạnh Quân tan vỡ.

Nói đến các con của ông, khi còn trẻ, Mạnh Vãn Chu từng sử dụng họ mẹ trước khi quay lại họ Nhậm. Từ vị trí nhân viên trong Huawei, Mạnh Vãn Châu từng bước xây dựng sự nghiệp và trở thành Giám đốc tài chính (CFO) của tập đoàn. Tuy nhiên, Nhậm Chính Phi nhiều lần khẳng định Huawei không phải doanh nghiệp gia đình và ông chưa từng mặc định con gái sẽ trở thành người kế nhiệm.

Con gái lớn Mạnh Vãn Chu

Năm 2018, bà bị bắt giữ tại Canada theo yêu cầu của Mỹ với cáo buộc liên quan đến việc che giấu mối liên hệ giữa Huawei và một công ty bị cho là đã bán thiết bị của Huawei cho Iran, trong bối cảnh Mỹ áp dụng các lệnh trừng phạt đối với quốc gia này. Vụ việc nhanh chóng trở thành tâm điểm trong căng thẳng công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Chính phủ Trung Quốc sau đó lên tiếng yêu cầu Canada trả tự do cho bà và đề nghị Mỹ rút lệnh truy bắt.

Em trai Mạnh Vãn Chu là Nhậm Bình sống khá kín tiếng. Ông từng làm việc tại Huawei nhưng không đảm nhiệm vị trí quản lý cấp cao và hiếm khi xuất hiện trước truyền thông.

Nhậm Chính Phi bên 3 con và bà hai Diêu Lăng

Sau khi ly hôn bà Mạnh Quân, Nhậm Chính Phi kết hôn với bà Diêu Lăng và có thêm con gái Diêu An Na (Annabel Yao), sinh năm 1998. Khác với chị gái gắn bó với lĩnh vực công nghệ, Diêu An Na lựa chọn con đường riêng. Sau khi tốt nghiệp Đại học Harvard với chuyên ngành khoa học máy tính, cô không tham gia điều hành Huawei mà phát triển sự nghiệp trong lĩnh vực giải trí với vai trò ca sĩ, diễn viên và người mẫu.

Ba người con của Nhậm Chính Phi đi theo những hướng khác nhau, trong đó Mạnh Vãn Chu là người duy nhất tiếp tục sự nghiệp gắn liền với tập đoàn do cha sáng lập.