Từ nạn nhân của nạn bắt nạt học đường đến người đứng đầu đế chế nghìn tỷ USD: Elon Musk đã làm gì?

Vào ngày 12 tháng 6 năm 2026, thị trường vốn toàn cầu sẽ chứng kiến một thời khắc lịch sử. Công ty công nghệ thám hiểm không gian SpaceX của Elon Musk chính thức niêm yết trên sàn Nasdaq, lập kỷ lục về đợt IPO lớn nhất trong lịch sử. Trong ngày giao dịch đầu tiên, giá cổ phiếu của SpaceX đã tăng hơn 19%, đẩy vốn hóa thị trường lên trên 2 nghìn tỷ đô la, vượt qua Tesla để trở thành công ty niêm yết lớn thứ sáu tại Mỹ theo vốn hóa thị trường, chỉ sau Nvidia, Microsoft, Apple, Amazon và Alphabet.

Với việc SpaceX niêm yết cổ phiếu lần đầu (IPO), giá trị tài sản ròng cá nhân của Musk đã vượt qua mốc 1 nghìn tỷ đô la, trở thành người đầu tiên trong lịch sử đạt được cột mốc này. Theo Bloomberg, tài sản của Musk xấp xỉ tổng giá trị tài sản ròng của ba người giàu nhất thế giới, từ người giàu thứ hai đến người giàu thứ năm, và gấp bảy lần so với Warren Buffett.

Musk bắt đầu sự nghiệp cách đây 24 năm trong một nhà kho đổ nát cạnh sân bay Los Angeles và đã xây dựng một đế chế trị giá nghìn tỷ đô la trải rộng từ các vụ phóng tàu vũ trụ, internet vệ tinh đến trí tuệ nhân tạo trên một vùng đất hoang sơ .

Vậy câu hỏi đặt ra là: Tại sao lại là Musk? Làm thế nào mà một doanh nhân công nghệ không có bằng kỹ sư hàng không vũ trụ lại có thể phá vỡ thế độc quyền kéo dài nửa thế kỷ của Boeing và Lockheed Martin? Điều gì ẩn sau thành công của Elon Musk?

Chấn thương thời thơ ấu: Răng mũi và những vết thương lòng không thể lành

Để hiểu được thành công của Musk, người ta không thể chỉ nhìn vào vinh quang hiện tại của ông, mà phải quay trở lại những năm tháng tuổi trẻ giống như bị hành hạ trong địa ngục mà vị tỷ phú này đã trải qua. Cuốn tiểu sử của Elon Musk tiết lộ một sự thật cốt lõi: chiến thắng của Musk không đạt được giữa những đóa hoa và tiếng vỗ tay, mà là nhờ ý chí kiên cường và quyết tâm phi thường, vượt qua mọi khó khăn, đối mặt với vực thẳm.

1. Nạn nhân của học đường

Từ nhỏ, Elon Musk đã thể hiện những đặc điểm khác thường khi quá trầm lặng, luôn chìm đắm trong thế giới riêng của mình và hoàn toàn không để ý đến các tương tác xã hội. Cậu bé không có mong muốn cũng như bản năng làm hài lòng người khác. Trong môi trường học đường ở Nam Phi, nơi tôn sùng sức mạnh và nam tính, phẩm chất "mọt sách" này khiến cậu trở thành mục tiêu dễ bị bắt nạt.

Elon Musk là nạn nhân của bắt nạt học đường.

Khi đó, Elon Musk là học sinh nhỏ tuổi nhất và thấp nhất trong lớp. Nhóm học sinh hư thường nhắm vào cậu bé và dùng bạo lực. 

Có lần, Musk đã được đưa đến bệnh viện cấp cứu và nghỉ học một tuần sau khi bị nhóm học sinh cá biệt ở trường đánh. Thậm chí nhiều năm sau, Elon Musk vẫn phải trải qua phẫu thuật chỉnh hình để sửa chữa những tổn thương mô bên trong mũi do trận đánh gây ra.

Khi Elon trở về nhà từ bệnh viện, toàn thân quấn băng, cha anh, Errol Musk, không hề an ủi con trai. Thay vào đó, ông bắt Musk đứng suốt một tiếng đồng hồ, la hét, gọi anh là đồ ngốc và nói con trai vô dụng. Sự phản bội và sỉ nhục từ chính những người thân cận nhất còn khó quên hơn cả nỗi đau thể xác.

2. Bóng dáng người cha: Một nỗi đau sâu sắc hơn bất kỳ vụ bắt nạt nào ở trường học

Nếu như việc bị bắt nạt ở trường chỉ dạy Elon Musk cách tự vệ bằng nắm đấm, thì sự ngược đãi về mặt tinh thần từ người cha Errol lại trực tiếp định hình nên những khía cạnh mâu thuẫn nhất, lạnh lùng nhất và kiên cường nhất trong tính cách của Elon Musk sau này.

Elon Musk và bố ruột Errol Musk.

Ông Errol là một kỹ sư rất thông minh, lôi cuốn, nhưng cũng vô cùng nguy hiểm. Ông ta có hai tính cách trái ngược; phút trước ông ta có thể ân cần giúp bọn trẻ sửa chữa máy bay mô hình, phút sau ông ta có thể bắt đầu một bài diễn thuyết dài lê thê suốt cả tiếng đồng hồ. Ông ta thêu dệt những câu chuyện phi lý để tự tôn vinh bản thân, tự miêu tả mình như một anh hùng hoặc một nạn nhân, đến nỗi trong một thời gian dài, Elon và người em Kimball không thể phân biệt được giữa "sự thật" và "lời nói dối" của cha mình, thậm chí còn bắt đầu nghi ngờ cả nhận thức về thực tại của chính họ.

Kimball nói: “Đó là sự tra tấn tinh thần. Ông ta sẽ ép bạn đứng đó, gọi bạn là đồ bỏ đi, nói bạn thật đáng thương, từng lời đều cay nghiệt. Ông ta sẽ buông lời lăng mạ và không cho bạn rời đi".

Việc tự kiểm soát tâm trí hàng ngày này đã dạy Musk điều quan trọng nhất - đó là phải tắt các kênh cảm xúc của mình. Vì mở lòng chỉ mang lại nỗi đau vô tận, thà bản thân nên đóng chặt nó lại còn hơn.

Người vợ đầu của Elon Musk, Justine, đã từng tinh ý nhận xét: "Tôi nghĩ rằng một người đã trải qua thời thơ ấu ở Nam Phi như anh ấy, ở một mức độ nào đó, hẳn phải khép kín trái tim mình với người khác. Nếu cha của bạn luôn gọi con trai là kẻ ngốc và đần độn, có lẽ cách duy nhất bạn phản ứng là khép kín trái tim mình. Bởi vì ngay cả khi bạn mở lòng về mặt cảm xúc, bạn cũng không có khả năng kiểm soát cảm xúc của mình".

3. "Nghịch cảnh đã tôi luyện tôi": Sự chuyển đổi từ con mồi thành kẻ săn mồi

Việc "tách biệt cảm xúc" này là con dao hai lưỡi. Một mặt, Elon Musk trở nên lạnh lùng và tàn nhẫn, thiếu sự đồng cảm, có thể làm nhục cấp dưới trước công chúng trong các cuộc họp và thẳng tay sa thải những nhân viên lâu năm đã cùng anh gây dựng doanh nghiệp chỉ vì những khác biệt về triết lý. Mặt khác, Elon Musk học cách "loại bỏ nỗi sợ hãi". Khi bản thân Elon Musk đã trải qua những khoảnh khắc đen tối nhất của việc bị cha mình hủy hoại và bị bạn bè cùng lớp đè bẹp, thì những rủi ro khi bắt đầu kinh doanh, vụ nổ tên lửa hay sự lên án của giới truyền thông có ý nghĩa gì?

Năm 12 tuổi, Elon tham gia một trại huấn luyện sinh tồn có tên "trường học hoang dã". Mỗi đứa trẻ được nhận rất ít thức ăn và nước uống, và việc bắt nạt được coi là một đức tính tốt. Elon, vốn có vóc dáng thấp bé, đã bị đánh hai lần và sụt 4,5 kg. Nhưng khi trở lại năm 15 tuổi, cậu đã có thân hình vạm vỡ như một con gấu. Lần này, cậu không còn là mục tiêu của những trò bắt nạt nữa.

Từ 6 đến 16 tuổi, Elon đã hoàn thành quá trình chuyển đổi tâm lý từ "con mồi" thành "kẻ săn mồi" dưới bóng đen của bạo lực trong suốt một thập kỷ.

Như chính Elon Musk đã nói: "Nghịch cảnh đã tôi luyện tôi và ngưỡng chịu đau của tôi đã trở nên rất cao". Ngưỡng chịu đau cực cao này là chìa khóa để hiểu tất cả những hành vi "điên rồ" của Elon Musk. Khi người khác nhìn thấy rủi ro, anh lại nhìn thấy cơ hội; khi người khác cảm thấy tuyệt vọng, vị tỷ phú này lại phấn khích bởi vì đó là "trạng thái chiến đấu" mà bản thân quen thuộc nhất.

Đây hoàn toàn không phải là một quyết định kinh doanh lý trí, mà là bản năng sinh tồn ăn sâu vào xương tủy, được tôi luyện trong lò lửa của đường phố Nam Phi - không bao giờ đầu hàng, phải chiến đấu đến cùng, ngay cả khi phải trả giá bằng chính mạng sống của mình.

Khổ sở và mạo hiểm: Từ bờ vực phá sản đến sống sót

Với ý chí kiên cường được tôi luyện qua "giai đoạn địa ngục" này, Elon Musk bắt đầu hành trình khởi nghiệp của mình, một hành trình có thể được mô tả là "tự hành hạ bản thân".

1. Sự ra đời của "chỉ số người ngốc"

Sự ra đời của SpaceX bắt nguồn từ một trải nghiệm đáng xấu hổ. Năm 2002, Elon Musk đến Nga để mua một tên lửa đạn đạo liên lục địa đã ngừng hoạt động, nhưng lại bị đối xử như một kẻ ăn xin. Người Nga đã tăng giá từ 18 triệu đô la cho hai tên lửa lên 18 triệu đô la mỗi chiếc, rồi lên 21 triệu đô lavà bị chế nhạo không có nhiều tiền để mua.

Trên chuyến bay trở về nhà, Elon Musk trong tâm trạng bực bội, bật máy tính lên và bắt đầu tính toán chi phí nguyên vật liệu để chế tạo tên lửa. Ông đã phát hiện ra "chỉ số ngốc nghếch" nổi tiếng.

Một tên lửa hoàn chỉnh có giá 65 triệu đô la, trong khi chi phí nguyên vật liệu như nhôm, đồng, titan, sợi carbon chỉ chiếm 1%-2% con số đó. Sự chênh lệch giá khổng lồ này cho thấy sự kém hiệu quả rất lớn, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội to lớn. Elon Musk tự nhủ: Vì tất cả các người đều coi tôi như một kẻ ngốc, nên tôi sẽ tự mình chế tạo nó.

"Chỉ số ngu ngốc" sau này trở thành thước đo của Elon Musk để đánh giá tất cả các sản phẩm: nếu chi phí của một sản phẩm hoàn chỉnh cao hơn nhiều so với chi phí nguyên vật liệu, thì người tham gia sản xuất sản phẩm đó là một kẻ ngu ngốc. Anh đã sử dụng tiêu chuẩn khắc nghiệt này để thúc đẩy nhóm của mình, buộc các kỹ sư SpaceX phải sửa đổi các van cấp hàng không vũ trụ đắt tiền thành các lựa chọn thay thế rẻ hơn được làm từ các bộ phận hệ thống rửa xe có sẵn.

2. Ba vụ nổ và giờ khắc đen tối nhất

Những gì xảy ra sau đó là một câu chuyện đầy máu và nước mắt. Từ năm 2006 đến năm 2008, tên lửa Falcon 1 đã gặp phải ba lần phóng thất bại liên tiếp. Hai mươi lăm giây sau khi cất cánh, tên lửa bắt đầu mất lực đẩy, ngọn lửa bập bùng ở bên ngoài, sau đó nó rơi xuống và phát nổ. Vào ngày 21 tháng 3 năm 2007, lần phóng thử thứ hai diễn ra. Tên lửa tách bệ phóng thành công, nhưng tầng thứ hai bắt đầu rung lắc dữ dội, giống như một quả bóng quay tròn trong máy sấy. Mười một phút sau khi phóng, màn hình tắt ngấm. Vấn đề bắt nguồn từ hiện tượng "nhiên liệu bị xóc" mà họ đã loại bỏ khỏi danh sách rủi ro.

Mỗi vụ nổ giống như một quả bom, không chỉ phá hủy tên lửa mà còn làm bốc cháy hàng chục triệu đô la tiền mặt.

Trong khi đó, Tesla cũng rơi vào tình trạng khó khăn trong sản xuất chiếc Roadster. Chi phí bị đội lên nghiêm trọng, chuỗi cung ứng đứng trước bờ vực sụp đổ, và điều ban đầu được dự định là một chiếc xe điện giá cả phải chăng cuối cùng lại có giá gần bằng một chiếc siêu xe.

Năm 2008 là năm đen tối nhất trong cuộc đời Elon Musk. Cả hai công ty của anh đều đứng trên bờ vực phá sản, giới truyền thông liên tục chế giễu Elon Musk là "tỷ phú ngu ngốc nhất thế giới", và cuộc hôn nhân của doanh nhân cũng tan vỡ. Elon Musk không chỉ phung phí 180 triệu đô la kiếm được từ PayPal, mà thậm chí còn phải vay tiền từ bạn bè để trả tiền thuê nhà.

Có một chi tiết gây sốc trong cuốn tiểu sử của Elon Musk. Vào thời điểm đó, Musk chỉ còn lại từ ba mươi đến bốn mươi triệu đô la, đủ để cứu vãn chỉ một công ty: SpaceX hoặc Tesla.

Elon Musk khi đó không thể quyết định được nên ưu tiên cứu công ty nào. Cuối cùng, anh ta chia đôi số tiền: "Nếu chúng ta sắp chết, thì chúng ta sẽ chết cùng nhau".

Đây chính xác là kiểu "đánh cược" của Musk. Anh không tính toán lợi nhuận điều chỉnh rủi ro, mà đang thực hiện một sứ mệnh vượt lên trên cả sự sống và cái chết cá nhân. Như Elon Musk đã nói: "Tôi chưa bao giờ bắt đầu một công việc kinh doanh dựa trên lợi nhuận điều chỉnh rủi ro tối ưu. Tôi chỉ tìm hiểu xem nhân loại cần gì và sau đó cố gắng biến điều đó thành hiện thực. Tôi tin rằng những việc này phải được thực hiện bởi ai đó, và tôi có thể chấp nhận mất hết tiền của mình".

Khi tên lửa Falcon 1 cuối cùng đã phóng thành công lần thứ tư vào ngày 28 tháng 9 năm 2008, Elon Musk không hề reo hò; thay vào đó, ông cảm thấy một sự nhẹ nhõm sâu sắc. Nhiều năm sau, Elon Musk nhớ lại: "Mức cortisol của tôi cao đến mức bất thường. Tôi không thể cảm nhận được niềm vui của sự ăn mừng, tôi không thể hạnh phúc. Tôi chịu quá nhiều áp lực. Việc tên lửa bay vào quỹ đạo thành công chỉ đơn giản có nghĩa là: 'Được rồi, công ty sẽ không phá sản hôm nay.'"

Từ kinh nghiệm này, chúng ta có thể thấy lớp đầu tiên của gen thành công của Musk: Khả năng chịu đựng đau đớn cực cao và khả năng chấp nhận những rủi ro chết người. Như Elon Musk đã nói trong cuốn sách của mình: "Bạn không thể nhìn chằm chằm vào vực sâu trừ khi bạn đang nhai thủy tinh".

Vật lý và Kỹ thuật: Mã nguồn cơ bản làm thay đổi mọi sự hiểu biết

Nếu khó khăn đã tôi luyện nên sự kiên cường của Elon Musk, thì lối tư duy độc đáo của anh đã quyết định bản thân có thể tiến xa đến đâu. "Nguyên tắc Musk" định nghĩa tư duy cốt lõi của bản thân là "suy nghĩ như một nhà vật lý".

1. Nguyên tắc cơ bản: Quay trở lại những điều cơ bản và đặt câu hỏi về mọi thứ

Hầu hết mọi người suy nghĩ theo kiểu so sánh: Người khác đã làm rồi, nên mình chỉ cần làm tốt hơn họ một chút; hoặc, việc này từ trước đến nay vẫn luôn được thực hiện, vậy nên giờ chúng ta cũng nên làm như vậy. Nhưng Musk lại khinh thường cách tiếp cận này.

Khi sản xuất pin xe điện, các chuyên gia trong ngành nói với ông rằng các bộ pin quá đắt, có giá 600 đô la mỗi kilowatt giờ - một định luật vật lý không thể tránh khỏi. Musk không chấp nhận "lời khuyên" này. Anh quay trở lại với những nguyên lý vật lý cơ bản: những nguyên tố nào cấu thành nên pin? Carbon, niken, nhôm và polyme. Elon Musk kiểm tra giá của các nguyên liệu thô này trên sàn giao dịch kim loại Luân Đôn và ngạc nhiên khi thấy rằng nếu mua các nguyên liệu thô và tự lắp ráp chúng, chi phí sẽ chỉ là 80 đô la mỗi kilowatt giờ.

Đây chính là sức mạnh của "nguyên tắc cơ bản": phân tích vấn đề đến những chân lý cơ bản nhất rồi suy luận từ đó trở lên, thay vì suy luận bằng phép tương tự. Elon Musk đã sử dụng công thức này để thách thức tên lửa, xe điện, việc đào hầm và thậm chí cả mạng xã hội.

2. Tư duy kỹ thuật: Người quản lý sản phẩm phải có khả năng lập trình

Elon Musk có một quan điểm khá đa nghi: các nhà quản lý phải hiểu công nghệ, thậm chí phải trực tiếp tham gia vào công nghệ đó.

Bước 1: Hãy đặt câu hỏi về mọi yêu cầu. Cho dù ai đề xuất yêu cầu đó, thậm chí là chính Musk. Những yêu cầu từ những người thông minh là nguy hiểm nhất vì mọi người ít có khả năng đặt câu hỏi về chúng.

Bước hai: Xóa tất cả các bộ phận có thể tháo rời. Nếu cuối cùng bạn chỉ thêm lại ít hơn 10%, điều đó có nghĩa là bạn chưa xóa đủ. Mọi người luôn giữ quá nhiều thứ vô dụng "phòng khi cần đến".

Bước 3: Đơn giản hóa và tối ưu hóa. Hãy nhớ, đừng bao giờ thực hiện bước này trước hai bước đầu tiên. Sai lầm phổ biến nhất mà các kỹ sư giỏi thường mắc phải là tối ưu hóa những thứ không nên tồn tại.

Bước 4: Tăng tốc chu kỳ.

Bước 5: Tự động hóa.

Thứ tự này rất quan trọng. Chính Elon Musk đã thừa nhận rằng bản thân đã mắc một sai lầm lớn trong thứ tự này - tại các nhà máy Tesla và Nevada, anh tự động hóa trước, sau đó tăng tốc, rồi đơn giản hóa, và chỉ sau đó mới nghĩ đến việc đặt câu hỏi về các yêu cầu. Kết quả là, Elon Musk đã chi hàng triệu đô la để mua robot, chỉ để rồi phát hiện ra rằng quy trình này hoàn toàn không cần thiết, và sau đó phải tháo dỡ robot, khoét một lỗ ở bên hông nhà máy và vận chuyển chúng ra ngoài.

3. Sự cố dải sợi thủy tinh: Lời chú thích hay nhất cho phương pháp luận

Trong giai đoạn "địa ngục sản xuất", khi đối mặt với một con robot bị trục trặc, Musk đã không gọi kỹ thuật viên; thay vào đó tự mình leo lên và gỡ lỗi mã. Elon Musk phát hiện ra những khoảng dừng không cần thiết trong chuyển động của robot, viết lại mã ngay tại chỗ và tăng tốc độ của robot lên gấp năm lần.

Khi các dải sợi thủy tinh trên bộ pin làm chậm quá trình sản xuất, thay vì tối ưu hóa quy trình liên kết, Elon Musk đã trực tiếp chất vấn các nhóm kỹ thuật và âm học về mục đích của chúng. Nhóm an toàn pin cho biết đó là để giảm tiếng ồn và độ rung. Nhóm giảm tiếng ồn và độ rung lại cho rằng đó là để phòng cháy chữa cháy. Hai nhóm đưa ra những lời giải thích trái ngược nhau.

Elon Musk đã ra lệnh thực hiện một thử nghiệm: một chiếc xe được trang bị các dải sợi thủy tinh và một chiếc xe không có chúng được lái riêng biệt, mỗi chiếc đều có một micro bên trong. Không ai có thể nghe thấy sự khác biệt. Kết quả là, các dải sợi thủy tinh đã được tháo bỏ, và con robot công nghiệp trị giá 2 triệu đô la cũng bị tháo dỡ.

Đây chính là sức mạnh của các kỹ sư quản lý nhà máy. Không có gì là thiêng liêng và bất khả xâm phạm; chỉ có các định luật vật lý mới là người phán xét duy nhất.

Văn hóa hardcore: Không bóc lột mà đang "lựa chọn"

Nếu tư duy là phần mềm, thì thực thi là phần cứng. Elon Musk đã tạo ra một "văn hóa khắc nghiệt" độc đáo, mà các nhà lý luận quản lý truyền thống coi là gần như "phản nhân văn", nhưng đó là cách duy nhất để vị tỷ phú đạt được những mục tiêu điên rồ của mình.

1. Giám đốc điều hành ngủ trên sàn nhà máy

Trong những thời điểm khó khăn nhất của SpaceX và Tesla, Elon Musk đã ngủ dưới sàn nhà máy và dưới bàn làm việc của mình. “Tôi thường ngủ gục trên sàn nhà máy lúc 4 giờ sáng, tỉnh dậy sau bốn tiếng và tiếp tục làm việc. Tất cả nhân viên đều chứng kiến điều đó. Họ nghĩ, ‘Nếu CEO sẵn sàng chịu đựng khó khăn như vậy, thì tôi cũng có thể'”.

Elon Musk làm vậy không phải để tiết kiệm tiền, mà để gửi một thông điệp: Tôi không hề trốn trong một văn phòng sang trọng để tận hưởng cuộc sống; tôi ngủ còn ít hơn cả các bạn.

Elon Musk trích dẫn lời của Napoleon: "Khi binh lính nhìn thấy chỉ huy của mình trên chiến trường, tinh thần của toàn quân sẽ lên cao. Ở đâu có Napoleon, ở đó quân đội có thể phát huy sức mạnh chiến đấu mạnh nhất. Ngay cả khi tôi không làm gì cả, chỉ cần có mặt ở đó, các sĩ quan tham mưu cũng biết rằng tôi không hề tiệc tùng suốt đêm".

2. Sự thẳng thắn tàn nhẫn và "chế độ quỷ dữ"

Tại các cuộc họp của Musk, không có chuyện "giữ thể diện". Anh yêu cầu mọi người phải sẵn sàng thừa nhận sai lầm bất cứ lúc nào. Elon Musk nói: "Vật lý không quan tâm đến cảm xúc của bạn, nó chỉ quan tâm đến việc tên lửa của bạn có thể bay được hay không".

Nếu cấp dưới đề xuất một giải pháp nhưng không thể chứng minh nó bằng các nguyên tắc cơ bản, Elon Musk sẽ không ngần ngại gọi người đó là "kẻ ngốc". Nếu cấp dưới là người thông minh, Elon Musk sẽ càng cảnh giác hơn, bởi vì những "yêu cầu ngớ ngẩn" do người thông minh đưa ra lại nguy hiểm nhất - mọi người ít có khả năng đặt câu hỏi về chúng. Nhưng Elon Musk có một nguyên tắc: mọi phản hồi phải khách quan và không mang tính cá nhân.

"Ai cũng mắc sai lầm. Điều quan trọng là liệu một người có cơ chế phản hồi tốt sau khi mắc sai lầm hay không, và liệu họ có thể chủ động lắng nghe ý kiến của người khác và cải thiện bản thân cho phù hợp hay không".

Elon Musk cực kỳ ghét cái bầu không khí tầm thường kiểu "bạn tốt, tôi tốt, mọi người đều tốt". "Mối quan hệ giữa các đồng nghiệp rất nguy hiểm. Khi các đồng nghiệp quá thân thiết, họ sẽ ngại chỉ ra những vấn đề của nhau trong công việc vì sợ làm tổn thương người khác. Sự dễ dãi với một người thực ra có thể làm tổn thương nhiều người hơn. Luôn cố gắng làm hài lòng người khác là một điểm yếu, một điểm yếu hoàn toàn. Nhưng tôi không có điểm yếu đó".

Elon Musk và Peter Thiel - CEO Paypal lúc còn hợp tác.

3. Nguyên tắc của lực lượng đặc nhiệm: Chỉ giữ lại những binh lính và chỉ huy tinh nhuệ

Elon Musk có một nguyên tắc bất di bất dịch: các nhà quản lý phải làm gương, và đích thân ông ấy sẽ thực hiện tất cả các công việc của nhân viên tuyến đầu ít nhất một vài lần.

Những ngày đầu thành lập PayPal, Elon Musk thậm chí còn xảy ra xô xát với anh trai Kimball ngay tại văn phòng vì cho rằng mã lập trình của mình không được trau chuốt. Sau khi mua lại Twitter, Elon Musk đã sa thải 80% nhân viên và yêu cầu những người còn lại ký một bản cam kết "cực kỳ nghiêm khắc".

"Một nhóm nhỏ những người ưu tú về kỹ thuật luôn tốt hơn một nhóm lớn những người tầm thường". đó là triết lý quản lý nhân sự của Musk. Vị tỷ phú không quan tâm bạn có thích ông ấy hay không, mà chỉ quan tâm bạn có hoàn thành công việc hay không. Tại SpaceX, chỉ có thành tích xuất sắc mới được coi là đạt yêu cầu.

Hướng đến sứ mệnh: Tại sao Tesla và SpaceX phải tồn tại?

Cuối cùng, đó là tinh thần trách nhiệm gần như ám ảnh của Musk đối với sứ mệnh.

Elon Musk lo lắng rằng nhân loại sẽ bị mắc kẹt trong lòng Trái Đất và cuối cùng biến mất như loài khủng long. Elon Musk lo lắng rằng quá trình chuyển đổi sang năng lượng bền vững diễn ra không đủ nhanh. Anh thậm chí còn lo lắng rằng trí tuệ nhân tạo sẽ trở thành kẻ hủy diệt nhân loại.

Do đó, tư duy kinh doanh của Elon Musk chính là tư duy "cứu rỗi".

1. Từ khủng hoảng hiện sinh đến cứu rỗi nhân loại

Khi còn là thiếu niên, Musk đã trải qua một "cuộc khủng hoảng hiện sinh tuổi dậy thì". Anh đọc Nietzsche và Schopenhauer, và điều bắt đầu bằng sự bối rối đã biến thành tuyệt vọng. Anh nói, "Tôi không khuyên thanh thiếu niên nên đọc Nietzsche."

Điều cứu sống anh ta chính là khoa học viễn tưởng.

Cuốn "Cẩm nang du hành giữa các vì sao" của Douglas Adams đã mang lại cho Elon Musk một nhận thức quan trọng: điều quan trọng không phải là tìm ra "câu trả lời", mà là đặt ra "những câu hỏi đúng". Và để đặt ra những câu hỏi đúng, người ta phải mở rộng chiều sâu và bề rộng của nhận thức con người.

Sách đóng vai trò quan trọng trong việc giúp Musk giải trí và gây dựng hoài bão.

Elon Musk kết luận rằng "nếu chúng ta có thể nâng cao hiểu biết về thế giới và mở rộng chiều sâu cũng như bề rộng của ý thức con người, thì chúng ta sẽ có thể đặt ra những câu hỏi ý nghĩa hơn và thu được những hiểu biết sâu sắc hơn. Đây là con đường duy nhất để nhân loại tiến lên phía trước."

2. Ba lĩnh vực và một mục tiêu cuối cùng

Trong những năm tháng đại học, Elon Musk đã suy ngẫm về một câu hỏi: Lĩnh vực nào sẽ thực sự có tác động đáng kể đến tương lai của toàn nhân loại?

Câu trả lời của Elon Musk ấy là: internet, chuyển đổi sang năng lượng bền vững và khám phá vũ trụ (đặc biệt là đạt được sự sống còn trên nhiều hành tinh cho nhân loại).

“Tôi chưa bao giờ tưởng tượng mình sẽ có cơ hội tham gia vào việc khám phá vũ trụ, nhưng vào thời điểm đó, tôi nhận ra đó là một sứ mệnh vô cùng quan trọng. Cuối cùng, số tiền thu được từ việc bán PayPal đã cho phép tôi theo đuổi các hoạt động kinh doanh trong ba lĩnh vực này", Elon Musk chia sẻ.

Đó là lý do tại sao Tesla và SpaceX phải tồn tại.

Tesla không được thành lập để chế tạo chiếc xe thể thao ngầu nhất, mà để "thúc đẩy quá trình chuyển đổi của thế giới sang năng lượng bền vững". Elon Musk thậm chí còn tiết lộ "kế hoạch lớn bí mật" của mình vào năm 2006: trước tiên chế tạo chiếc Roadster đắt tiền, sau đó sử dụng lợi nhuận để chế tạo chiếc Model 3 giá cả phải chăng hơn, rồi sử dụng lợi nhuận đó để chế tạo những chiếc xe thậm chí còn rẻ hơn, và cuối cùng là cung cấp năng lượng mặt trời. Kế hoạch này kéo dài hơn một thập kỷ, và ông đã tỉ mỉ tuân theo từng bước.

Mục đích thành lập SpaceX không phải là để trở thành kẻ bán vé chợ đen cho du lịch vũ trụ, mà là để "biến nhân loại thành một loài sống trên nhiều hành tinh".

Elon Musk  thậm chí còn tính toán kỹ lưỡng: hiện tại, chi phí vận chuyển một tấn hàng hóa từ Trái đất lên Sao Hỏa là 1 tỷ đô la. Để xây dựng một thành phố tự cung tự cấp, chi phí này phải giảm xuống còn 100.000 đô la mỗi tấn - giảm 10.000 lần. Con số này có vẻ điên rồ đối với người khác, nhưng trong mắt Musk, đó chỉ đơn giản là vấn đề giải quyết các bài toán vật lý và kỹ thuật.

3. "Tôi không quan tâm thế hệ tương lai sẽ nghĩ gì về tôi"

Musk từng nói: "Tôi không quan tâm liệu hậu thế có đánh giá tôi công bằng hay không, miễn là tôi chắc chắn mình đã làm điều đúng đắn cho tương lai của nhân loại khi tôi qua đời".

Câu chuyện vĩ đại này, vượt lên trên lợi ích cá nhân, tạo ra một "trường bóp méo thực tại" mạnh mẽ. Nó không chỉ thúc đẩy nhân viên làm thêm giờ không lương mà còn thu hút những tài năng hàng đầu thế giới - những thiên tài không muốn viết bài thuyết trình PowerPoint ở Phố Wall nhưng lại khao khát thay đổi thế giới bằng công nghệ - tự nguyện đi theo nó.

Bởi vì Musk đã cho họ một lý do: Chúng ta không chế tạo ô tô hay tên lửa, chúng ta đang mua bảo hiểm cho nền văn minh nhân loại. Elon Musk là sự kết hợp hoàn hảo giữa "kẻ điên" và "thiên tài".

Giờ thì chúng ta có thể trả lời câu hỏi ban đầu: Tại sao lại là Musk? Bởi vì anh ấy không tin vào điều "bất khả thi".