Việc hâm nóng hộp đựng thức ăn mang đi bằng lò vi sóng sẽ làm tăng lượng vi nhựa lên gấp 125 lần

Một nghiên cứu từ Đại học Chiết Giang chỉ ra rằng lượng vi nhựa thải ra khi làm nóng hộp nhựa trong lò vi sóng có thể tăng gấp 125 lần so với mức bình thường. Vi nhựa phân bố rộng rãi trong không khí, đất và nước, và có thể được tìm thấy trong nước đóng chai, kẹo cao su, cốc giấy dùng một lần, miếng bọt biển lau chùi, và thậm chí cả túi trà. Một khi xâm nhập vào cơ thể người, chúng có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh khác nhau và gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe .

Việc hâm nóng các hộp nhựa dính dầu mỡ trong lò vi sóng khiến lượng vi nhựa phát tán tăng gấp 125 lần.

Vào tháng 3 năm 2026, một nhóm nghiên cứu từ Đại học Chiết Giang đã công bố một nghiên cứu trên tạp chí quốc tế Science Advances, cho thấy việc làm nóng các hộp đựng thức ăn bằng nhựa có dầu trong lò vi sóng trong 3 phút sẽ giải phóng lượng vi nhựa nhiều gấp 125 lần so với việc làm nóng các hộp chỉ chứa nước.

Nghiên cứu cụ thể

Để mô phỏng sát hơn các tình huống thực tế, các nhà nghiên cứu đã mua các hộp nhựa polypropylene (PP) và polyethylene (PE) thông dụng để mô phỏng việc hâm nóng thức ăn mang đi: một bộ chứa dầu đậu nành để đại diện cho thức ăn nhiều dầu mỡ, trong khi bộ còn lại chứa nước làm đối chứng. Các hộp được hâm nóng trong lò vi sóng 800 watt trong 1, 3 và 5 phút tương ứng, và kết quả thu được thật bất ngờ:

Đun nóng mỡ trong hộp polypropylen (PP) trong 3 phút sẽ giải phóng lượng vi nhựa nhiều gấp 29 lần so với đun nóng nước.

Hộp làm bằng polyetylen (PE) có tốc độ phát tán vi nhựa tăng gấp 125 lần.

Bên cạnh vi nhựa, việc phát thải kim loại nặng cũng là điều không ngờ tới. Sau khi đun nóng, hàm lượng đồng, chì và kẽm trong dầu cao hơn lần lượt 309 lần, 147 lần và 80 lần so với trong nước.

Các hạt vi nhựa này vốn đã dễ dàng xâm nhập vào mô và tế bào của con người. Khi được phủ một lớp dầu, độc tính của chúng càng cao hơn, và chúng có thể trực tiếp làm tổn thương màng tế bào và gây hại cho đường ruột.

Điều gì xảy ra khi các hạt vi nhựa xâm nhập vào cơ thể người?

Các hạt vi nhựa có thể xâm nhập vào phổi qua đường hô hấp và cũng có thể tích tụ trong nhiều mô khác nhau như gan và thận.

Các hạt vi nhựa có mặt khắp nơi trong môi trường tự nhiên, không chỉ có trong nước và không khí mà còn cả trong cơ thể con người.

Ngày càng nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng vi nhựa có thể xâm nhập vào cơ thể người qua nhiều con đường khác nhau, chẳng hạn như hít thở, ăn uống và tiếp xúc qua da, gây ra những rủi ro tiềm tàng cho sức khỏe.

Cụ thể, điều này có thể bao gồm:

- Nó có thể gây kích ứng đường tiêu hóa hoặc đường hô hấp, gây viêm cục bộ;

- Các hạt nhựa nano có thể xuyên qua màng tế bào và gây cản trở chức năng tế bào;

- Các chất hóa dẻo được giải phóng từ nhựa có thể gây rối loạn hệ thống nội tiết của con người và ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản;

- Các hạt vi nhựa có trong sữa mẹ hoặc nhau thai có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ;

- Sự rối loạn hệ vi sinh đường ruột có thể dẫn đến các bệnh về đường ruột.

Tăng nguy cơ huyết khối não

Vào tháng 1 năm 2025, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science Advances đã xác nhận rằng các hạt vi nhựa có thể bị các tế bào miễn dịch nuốt chửng và sau đó di chuyển trong máu, cuối cùng đến các mạch máu trong não. Điều này có thể dẫn đến tắc nghẽn mạch máu, huyết khối não và các bất thường về thần kinh và hành vi.

Tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Một nghiên cứu năm 2024 được công bố trên tạp chí quốc tế *Reviews in Cardiology Research* cho thấy vi nhựa và nano nhựa đã xâm nhập vào mô động mạch cảnh, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ và tử vong. So với những người có động mạch không phát hiện thấy vi nhựa và nano nhựa, những người có phát hiện thấy các loại nhựa này có nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ hoặc tử vong do mọi nguyên nhân cao gấp 4,53 lần trong thời gian theo dõi 34 tháng.

Tăng nguy cơ mắc các bệnh đường ruột

Một nghiên cứu năm 2021 được công bố trên tạp chí quốc tế *Environmental Science & Technology* cho thấy bệnh nhân mắc bệnh viêm ruột có nồng độ vi nhựa trong phân cao hơn đáng kể so với người khỏe mạnh. Hơn nữa, nồng độ vi nhựa quá cao trong cơ thể có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm ruột, gây tiêu chảy, đau bụng và thậm chí chảy máu trực tràng.

Năm nguồn phát tán vi nhựa tiềm ẩn

Một chai nước 1 lít chứa khoảng 240.000 hạt vi nhựa.

Một nghiên cứu được công bố vào tháng 1 năm 2024 chỉ ra rằng các nhà nghiên cứu đã sử dụng các kỹ thuật hình ảnh quang học mới để quan sát sự hiện diện của "hạt nhựa nano/vi nhựa" trong nước đóng chai/đóng thùng. Họ phát hiện ra rằng mỗi chai nước 1 lít chứa khoảng 240.000 hạt vi nhựa, bao gồm 90% là hạt nhựa nano và 10% là hạt vi nhựa. Hơn nữa, nước đóng chai tiếp xúc với nhiệt độ cao sẽ chứa nhiều vi nhựa hơn nữa.

Nước máy cũng chứa các hạt vi nhựa. Một nghiên cứu đã phân tích 159 mẫu nước máy từ 14 quốc gia trên thế giới và phát hiện ra rằng 129 trong số đó chứa các hạt nano/vi nhựa, với tỷ lệ phát hiện cao tới 81,1%.

Việc nhai kẹo cao su có thể giải phóng hàng ngàn hạt vi nhựa.

Vào tháng 3 năm 2025, các nhà nghiên cứu tại Đại học California đã công bố một nghiên cứu cho thấy việc nhai một miếng kẹo cao su có thể giải phóng hàng chục nghìn hạt vi nhựa.

Dữ liệu cho thấy mỗi gram kẹo cao su có thể giải phóng khoảng 100 hạt vi nhựa, trong khi một số loại kẹo cao su có thể giải phóng tới 600 hạt mỗi gram. Một miếng kẹo cao su thông thường nặng từ 2-6 gram, vì vậy một miếng duy nhất có thể giải phóng tới 3.000 hạt vi nhựa.

Nghiên cứu sâu hơn cho thấy hầu hết các hạt vi nhựa sẽ bong ra trong vòng hai phút đầu tiên khi nhai kẹo cao su, và sau tám phút nhai, 94% lượng vi nhựa sẽ được giải phóng.

Uống đồ uống nóng từ cốc giấy dùng một lần sẽ thải ra hàng chục nghìn hạt vi nhựa.

Vào năm 2020, một nhóm nghiên cứu từ Viện Công nghệ Ấn Độ đã công bố một nghiên cứu trên Tạp chí Vật liệu Nguy hiểm cho thấy rằng nếu đồ uống nóng được rót vào cốc giấy dùng một lần, những chiếc cốc này có thể giải phóng hơn 25.000 hạt vi nhựa vào đồ uống trong khoảng 15 phút.

Nếu bạn uống ba tách trà hoặc cà phê mỗi ngày bằng cốc giấy dùng một lần, bạn sẽ vô tình nuốt phải 75.000 hạt vi nhựa mỗi ngày.

Uống trà pha bằng túi trà sẽ thải ra một lượng lớn vi nhựa.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng túi trà làm bằng nylon 66 hoặc polyester (PET) giải phóng 11,6 tỷ hạt nhựa kích thước micron và 3,1 tỷ hạt nhựa kích thước nano khi ngâm trong nước nóng 95°C trong 5 phút.

Nói cách khác, khi bạn uống trà pha bằng túi trà, khoảng 14 tỷ hạt vi nhựa sẽ xâm nhập vào cơ thể cùng với trà, tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe.

Mỗi gam miếng bọt biển lau chùi thải ra 6,5 triệu hạt vi nhựa.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Environmental Science & Technology vào năm 2024 cho thấy cứ mỗi gram miếng bọt biển lau chùi bị mòn có thể giải phóng 6,5 triệu hạt vi nhựa.

Nhóm nghiên cứu đã mua miếng bọt biển lau chùi từ ba thương hiệu nổi tiếng trên thị trường và sau đó liên tục chà xát chúng lên các bề mặt kim loại có độ nhám. Khi miếng bọt biển bị mòn do ma sát với bề mặt kim loại thô ráp, kết quả cho thấy rõ ràng rằng cứ mỗi gam bọt biển bị mòn đi, sẽ tạo ra từ 2,4 đến 10,1 triệu sợi vi nhựa.

Làm thế nào để giảm lượng vi nhựa hấp thụ? Giảm việc sử dụng nhựa.

Đặc biệt, hãy thay thế các sản phẩm nhựa dùng một lần bằng các sản phẩm làm từ thủy tinh, gỗ, gốm sứ hoặc thép không gỉ bất cứ khi nào có thể.

Ngoài ra, chảo chống dính cũng là "kẻ giết vi nhựa" dễ bị bỏ qua. Một khi lớp chống dính bị trầy xước, cần phải thay thế ngay lập tức, nếu không nó sẽ dần dần bị hư hỏng trong quá trình nấu nướng và giải phóng một lượng lớn vi nhựa.

Đun sôi nước trước khi uống.

Mặc dù uống nước có thể dẫn đến việc nuốt phải các hạt vi nhựa, nhưng đun sôi nước trước khi uống có thể làm giảm lượng vi nhựa xâm nhập vào cơ thể và giảm thiểu tác hại của chúng. Ngoài ra, nên để nước lắng một lúc sau khi đun sôi và sử dụng bộ lọc.

Tránh sử dụng các sản phẩm nhựa ở nhiệt độ cao.

Nên tránh tối đa những thứ như nước đóng chai nhựa được đun nóng ở nhiệt độ cao và hộp đựng thức ăn bằng nhựa được hâm nóng trong lò vi sóng để ngăn ngừa sự phát tán các chất độc hại.

Hãy sử dụng bát thủy tinh/gốm để hâm nóng thức ăn bất cứ khi nào có thể.

Hầu hết các loại hộp nhựa thông dụng, chẳng hạn như hộp đựng thức ăn mang đi, hộp đựng thực phẩm và màng bọc thực phẩm, sẽ bị biến dạng và phân hủy nhanh hơn dưới nhiệt độ cao của lò vi sóng. Quá trình này giải phóng một lượng lớn vi nhựa và hóa chất vào thực phẩm. Ngay cả các loại nhựa được dán nhãn "an toàn cho lò vi sóng" cũng tiềm ẩn rủi ro khi sử dụng lâu dài hoặc ở nhiệt độ cao. Thực phẩm nhiều dầu mỡ và có tính axit dễ làm tăng sự di chuyển của các thành phần nhựa.

Hãy cố gắng tránh ăn nội tạng động vật khi ăn hải sản.

Các hạt vi nhựa có thể xâm nhập vào sinh vật biển thông qua môi trường biển, với nồng độ cao hơn được tìm thấy trong các cơ quan nội tạng như ruột và gan. Do đó, khi ăn hải sản, nên loại bỏ các nội tạng này trước để giảm lượng vi nhựa hấp thụ.

Hãy cố gắng tránh sử dụng túi trà nhựa khi uống trà.

Khi pha trà, hãy cố gắng tránh mua và sử dụng túi trà nhựa. Thay vào đó, hãy chọn trà lá rời hoặc sử dụng bộ lọc trà bằng thép không gỉ hoặc thủy tinh.

Hãy lựa chọn sản phẩm chăm sóc da cá nhân một cách cẩn thận.

Tránh sử dụng kem đánh răng và sữa rửa mặt có chứa các hạt mài mòn.

Hướng dẫn hành động để giảm lượng vi nhựa hấp thụ

1. Cẩn thận với 5 nguồn phát tán vi nhựa tiềm ẩn:

Kẹo cao su, cốc giấy dùng một lần, miếng bọt biển lau chùi, túi trà, nước đóng chai.

2. Hãy làm điều này để giảm lượng vi nhựa hấp thụ:

Giảm thiểu sử dụng nhựa, tránh sử dụng các sản phẩm nhựa ở nhiệt độ cao, tránh ăn nội tạng động vật khi ăn hải sản, lựa chọn cẩn thận các sản phẩm chăm sóc da cá nhân và cố gắng không sử dụng túi trà nhựa khi uống trà.