Tại sao chúng ta lại bị u mỡ? Chúng có thể trở thành ác tính không? Phẫu thuật có phải lúc nào cũng cần thiết? Bác sĩ sẽ giải đáp cho bạn

Bà kể rằng khoảng hai tuần trước, khi đang tắm và lau khô lưng, bà cảm thấy vài cục u mềm, kích thước bằng hạt đậu nành, ở vùng eo. Chúng không đau và không ngứa khi ấn vào, và có thể di chuyển được khi ấn nhẹ. Bà càng ngày càng hoảng sợ sau khi về nhà và lướt điện thoại, nói rằng những gì bà đọc được trên mạng là u mỡ, có khả năng phát triển thành ung thư.

Hai tuần nay, bà không ăn ngủ được ngon giấc, thậm chí không còn sức để chơi với cháu trai, người mà bà thường rất yêu thương và chăm sóc. Bà Trương cũng đặc biệt băn khoăn: bà thường ăn uống rất điều độ, hiếm khi ăn thịt mỡ, và cân nặng luôn ở mức bình thường, vậy sao lại đột nhiên xuất hiện một "khối u" không rõ nguyên nhân? Điều đầu tiên bà hỏi khi ngồi xuống là liệu có thể phẫu thuật cắt bỏ nó càng sớm càng tốt, kẻo tình hình trở nên tồi tệ hơn.

Thực tế, mỗi tuần chúng tôi đều tiếp nhận hơn chục bệnh nhân như bà Trương tại phòng khám. Hầu hết họ vô tình chạm vào một khối u nhỏ trên cơ thể, và chỉ cần nhắc đến "u mỡ" là đã khiến họ sợ hãi. Nhiều người sau đó đã thử nhiều phương pháp điều trị tại nhà hoặc vội vàng phẫu thuật, điều này chỉ tạo thêm nhiều vấn đề.

Nhiều người, khi nghe đến từ "khối u", theo bản năng liên tưởng đến ung thư, nhưng thực tế đây là một sự hiểu lầm lớn về u mỡ. U mỡ về cơ bản là những khối u lành tính được hình thành do sự tập hợp của các tế bào mỡ trưởng thành. Nói một cách đơn giản, chúng là những cụm tế bào mỡ trong cơ thể được bao bọc trong một màng mô liên kết mỏng, giống như mỡ phát triển thành một "gói nhỏ" độc lập.

Đây là loại u mô mềm lành tính phổ biến nhất ở người lớn, và nó có thể phát triển ở bất cứ đâu trên cơ thể có mô mỡ, thường gặp nhất là ở lưng, bụng, cánh tay và đùi.

Đa số các khối u mỡ phát triển dưới da, khi sờ vào thấy mềm, có ranh giới rõ ràng, có thể di chuyển nhẹ nhàng bằng tay, thường gây ít hoặc không gây đau, và phát triển rất chậm, một số trường hợp không tăng kích thước trong vài năm. Tám hoặc chín trong số mười khối u mềm, không đau khi sờ thấy dưới da là các khối u mỡ lành tính, hoàn toàn khác với các khối u ác tính mà mọi người lo sợ.

Về lý do tại sao u mỡ phát triển, phản ứng đầu tiên của nhiều người là "ăn quá nhiều đồ ăn nhiều dầu mỡ hoặc thừa cân", đây cũng là một quan niệm sai lầm phổ biến khác. U mỡ không phải là "đặc điểm riêng" của người thừa cân. Tại phòng khám, chúng tôi thường gặp những người lớn tuổi rất gầy không hiểu tại sao họ lại có u mỡ trong khi cơ thể họ không có nhiều mỡ.

Sự đồng thuận trong giới y khoa cho thấy nguyên nhân chính xác của u mỡ vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn, mà là kết quả của nhiều yếu tố. Các yếu tố quan trọng nhất là di truyền và thể trạng cá nhân. Nếu các thành viên lớn tuổi trong gia đình có tiền sử mắc u mỡ, con cái của họ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn đáng kể so với dân số nói chung. Điều này được quyết định bởi gen và không liên quan trực tiếp đến chế độ ăn uống hàng ngày.

Tình trạng kích ứng mãn tính cục bộ, chẳng hạn như ma sát kéo dài từ quần áo, áp lực thường xuyên lên một vùng nhất định, hoặc va chạm nhẹ hay chấn thương trước đó, có thể kích thích sự tăng sinh bất thường của các tế bào mỡ cục bộ, khiến chúng dần dần vón cục lại.

Dĩ nhiên, những người thừa cân hoặc có tỷ lệ mỡ cơ thể cao có nhiều khả năng phát triển u mỡ, nhưng đây chắc chắn không phải là lý do duy nhất. Hầu như không thể "loại bỏ" các u mỡ hiện có bằng cách ăn chay hoặc giảm cân.

Mối lo ngại lớn nhất là liệu u mỡ có thể trở thành ác tính hay không. Tuy nhiên, điều này có thể được giải đáp như sau: xác suất một u mỡ thông thường trở thành ác tính là cực kỳ thấp, gần như không đáng kể. "U mỡ ác tính" mà nhiều người lo sợ thực chất là một khối u mô mềm ác tính, nhưng về cơ bản nó là một bệnh hoàn toàn khác so với u mỡ thông thường.

Các quan sát lâm sàng cho thấy phần lớn các u mỡ lành tính đều lành tính ngay từ khi xuất hiện và sẽ không tự chuyển hóa thành u ác tính. Ngược lại, u mỡ ác tính thực sự thường ác tính ngay từ đầu; chúng chỉ trông hơi giống u mỡ lành tính và dễ bị nhầm lẫn bởi người bình thường.

Tất nhiên, điều này không có nghĩa là tất cả các khối u trên cơ thể đều có thể bỏ qua. Nếu một khối u đột nhiên và nhanh chóng tăng kích thước trong một thời gian ngắn, trở nên cứng khi chạm vào, có ranh giới không rõ ràng, không di chuyển được, hoặc gây đau hoặc loét không rõ nguyên nhân, thì không nên coi đó là u mỡ thông thường và bạn phải đến bệnh viện khám càng sớm càng tốt.

Cuối cùng, hãy cùng bàn về câu hỏi mà mọi người quan tâm nhất: Có cần phải phẫu thuật để loại bỏ u mỡ không? Câu trả lời là không, đây là một quan niệm sai lầm phổ biến.

Đa số các u mỡ không cần điều trị phẫu thuật; chỉ cần theo dõi thường xuyên là đủ. Nhiều người, giống như bà Trương, ngay lập tức yêu cầu phẫu thuật, cảm thấy rằng việc loại bỏ sẽ mang lại sự an tâm hoàn toàn. Tuy nhiên, đối với các u mỡ nhỏ không gây khó chịu và nằm ở những vùng kín đáo, lời khuyên lâm sàng tiêu chuẩn là theo dõi và tái khám; không cần thuốc hoặc điều trị đặc biệt.

Thứ nhất, u mỡ là những tổn thương lành tính, hầu như không bao giờ trở thành ác tính và không gây ra mối đe dọa thực sự nào cho sức khỏe. Thứ hai, phẫu thuật là một thủ thuật xâm lấn, để lại sẹo và tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng và chảy máu. Phẫu thuật cho một khối u nhỏ vô hại sẽ là một quyết định không có lợi.

Còn một điểm nữa mà nhiều người không biết: ngay cả khi khối u mỡ hiện có được phẫu thuật cắt bỏ, các khối u mới vẫn có thể mọc ở những vị trí khác miễn là thể trạng của người đó không thay đổi. Đây không phải là giải pháp một lần duy nhất.

Phẫu thuật cắt bỏ chỉ cần thiết trong những trường hợp sau khi bác sĩ đánh giá: u mỡ rất lớn và chèn ép các dây thần kinh hoặc mô xung quanh, gây đau hoặc tê; nằm ở mặt, cổ hoặc các vùng lộ thiên khác, ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngoại hình; nằm gần khớp, gây cản trở các hoạt động hàng ngày; hoặc khối u thay đổi nhanh chóng trong thời gian ngắn, khiến không thể loại trừ hoàn toàn khả năng ác tính.

Nhiều người bị u mỡ thường xuyên xoa bóp hoặc chườm nóng vào chúng hàng ngày, hoặc mua các loại thuốc mỡ và sản phẩm y tế khác nhau được quảng cáo là "loại bỏ khối u", nhưng những phương pháp này phần lớn không hiệu quả. Việc xoa bóp và kích thích lặp đi lặp lại thực tế có thể gây kích ứng u mỡ, khiến nó phát triển lớn hơn. Hiện không có loại thuốc nào được chứng nhận có thể loại bỏ u mỡ hiện có, vì vậy đừng lãng phí tiền của bạn.

Bạn không cần phải thay đổi lối sống chỉ vì u mỡ, tránh thức ăn nhiều chất béo, hoặc quá lo lắng. Chỉ cần duy trì chế độ ăn uống bình thường, cân bằng và lịch ngủ đều đặn. Thỉnh thoảng, bạn có thể kiểm tra kích thước và độ cứng của khối u. Nếu không có thay đổi gì, bạn không cần phải lo lắng. Nếu có bất kỳ bất thường nào xảy ra, hãy đến gặp bác sĩ để được thăm khám.

Sau khi khám kỹ lưỡng, bà Trương được chẩn đoán mắc u mỡ dưới da thông thường, khối u lớn nhất có kích thước chưa đến một centimet. Bác sĩ cho biết dì không cần dùng thuốc hay phẫu thuật, chỉ cần kiểm tra định kỳ sáu tháng một lần. Bà cũng được khuyên không nên chạm vào hoặc làm kích ứng khối u. Bà Trương thở phào nhẹ nhõm, nói rằng gánh nặng đã đè nặng lên dì suốt nửa tháng cuối cùng cũng được trút bỏ.

Trên thực tế, nhiều vấn đề sức khỏe nhỏ không gây hại; chính sự lo lắng thái quá và suy nghĩ quá nhiều mới khiến chúng ta kiệt sức. Nếu bạn phát hiện những cục u nhỏ trên cơ thể, đừng hoảng sợ hay bỏ qua chúng. Trước tiên, hãy đến gặp bác sĩ tại một bệnh viện uy tín. Nếu mọi thứ đều ổn, hãy thư giãn và sống cuộc sống một cách bình yên. Nếu có vấn đề, hãy giải quyết chúng kịp thời - đó là cách tốt nhất để chăm sóc sức khỏe của bạn.