Ngày càng có nhiều người chết vì say nắng? Các bác sĩ khuyên: Trong thời tiết nóng, xem tivi còn tốt hơn là làm 5 việc này

Đặc biệt là trong những đợt nắng nóng ẩm kéo dài, những gì thoạt nhìn chỉ là đổ mồ hôi quá nhiều thực chất lại có nghĩa là cơ thể đang phải chịu áp lực rất lớn.

Một số người cảm thấy mình có sức khỏe tốt và thích tập thể dục thường xuyên, vì vậy họ vẫn ra ngoài chạy bộ, leo núi và chơi bóng vào những ngày nóng bức. Kết quả là, họ nhanh chóng bị chóng mặt, buồn nôn và tức ngực, và trong trường hợp nặng, họ thậm chí có thể rơi vào trạng thái hôn mê.

Gần đây, nhiều nơi đã báo cáo sự gia tăng các trường hợp say nắng, và độ tuổi khởi phát không còn chỉ giới hạn ở người cao tuổi; ngày càng nhiều người trẻ và trung niên cũng bị ảnh hưởng.

Vấn đề thường gặp nhất phát sinh từ việc tập thể dục cường độ cao dưới ánh nắng mặt trời giữa trưa. Nhiều người thích lười biếng vào buổi sáng và tập thể dục trong giờ nghỉ trưa, tin rằng càng đổ mồ hôi nhiều thì kết quả càng tốt. Tuy nhiên, tập thể dục trong điều kiện nhiệt độ cao không đơn giản chỉ là "đổ mồ hôi nhiều hơn".

Trong quá trình tập luyện, cơ bắp liên tục sinh nhiệt, làm tăng nhiệt độ cơ thể, trong khi máu phải hoạt động mạnh hơn để bơm lên bề mặt da giúp tản nhiệt. Điều này làm tăng đáng kể gánh nặng cho tim, đặc biệt là đối với những người có bệnh nền như huyết áp cao, bệnh tim mạch vành hoặc tiểu đường, những người dễ gặp tai nạn hơn.

Dữ liệu cho thấy nguy cơ say nắng do vận động mạnh tăng lên đáng kể khi nhiệt độ vượt quá 32°C, và tỷ lệ tử vong do say nắng không hề thấp một khi đã xảy ra. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng ngay cả khi được nhập viện, tỷ lệ tử vong ở những bệnh nhân say nắng nặng vẫn có thể lên tới hơn 30%.

Điều đáng lo ngại hơn nữa là nhiều người ban đầu không nhận ra mức độ nghiêm trọng của tình trạng. Họ chỉ cảm thấy đau đầu, yếu chân và mệt mỏi, thậm chí vẫn khăng khăng tiếp tục tập thể dục. Đến khi họ bắt đầu cảm thấy lú lẫn, ngừng đổ mồ hôi và da nóng bừng, cơ thể họ thực sự đang gần như mất kiểm soát.

Hơn nữa, tập thể dục trong điều kiện nhiệt độ cao tiềm ẩn một nguy cơ: máu đặc lại. Khi một người đổ mồ hôi nhiều, cơ thể mất nước, làm tăng độ nhớt của máu và do đó làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

Lý do tại sao đột quỵ và đau tim không giảm vào mùa hè, và đôi khi thậm chí còn tăng lên, nằm ở đây. Đặc biệt là từ 11 giờ sáng đến 3 giờ chiều, nhiệt độ mặt đất cao hơn nhiều so với nhiệt độ không khí, và gần các con đường trải nhựa, nhiệt độ thậm chí có thể lên tới 50°C. Trong điều kiện này, thực sự không cần thiết phải gắng sức chạy bộ, chơi bóng đá, hay đi bộ đường dài. Nhiều người nói "Tôi còn trẻ và sẽ không có chuyện gì xảy ra", nhưng những người thực sự bị đột quỵ thường là những người tự tin vào sức khỏe tốt của mình.

Thứ hai, một thói quen phổ biến khác trong nhiều gia đình là uống nhiều nước đá và đồ uống lạnh. Mặc dù cola đá, trà sữa đá và bia đá chắc chắn rất sảng khoái trong thời tiết nóng, nhưng vấn đề là sau khi đổ mồ hôi nhiều, các mạch máu đã giãn nở. Việc đột ngột uống một lượng lớn chất lỏng lạnh vào lúc này có thể gây kích ứng nghiêm trọng đường tiêu hóa và mạch máu. Đó là lý do tại sao một số người bị đau bụng, buồn nôn và tiêu chảy ngay sau khi uống nước đá.

Quan trọng hơn, đồ uống lạnh không thực sự giải quyết được tình trạng mất nước. Nhiều loại đồ uống có đường có áp suất thẩm thấu cao, điều này thực tế có thể khiến cơ thể khát hơn. Đồng thời, sự kích thích từ không khí lạnh làm giảm lưu lượng máu đến dạ dày, cản trở quá trình tiêu hóa, đó là lý do tại sao nhiều người đột nhiên bị mất cảm giác thèm ăn, đầy hơi và trào ngược axit vào mùa hè. Đau bụng co thắt đặc biệt phổ biến khi uống đồ uống lạnh lúc bụng đói.

Nhiều bác sĩ hiện nay khuyên nên uống từng lượng nhỏ nước ở nhiệt độ phòng thường xuyên vào những ngày nóng. Điều này là vì cơ thể thực sự cần được cung cấp chất lỏng liên tục, chứ không phải là sự làm mát đột ngột.

Một số người sau khi ra khỏi nhà dưới trời nắng gắt thường lập tức uống cạn một chai nước đá. Lúc đầu họ cảm thấy dễ chịu, nhưng vài phút sau bắt đầu bị tức ngực và tim đập nhanh. Điều này không phải là phóng đại, đặc biệt là đối với người trung niên và người cao tuổi, những người có mạch máu kém đàn hồi hơn. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể dễ dàng gây ra các vấn đề về tim mạch và mạch máu não.

Một vấn đề khác dễ bị bỏ qua là việc bị giam hãm trong những không gian thông gió kém. Một số người cao tuổi ngại bật điều hòa vì cho rằng nó có hại cho sức khỏe, nên họ luôn đóng kín cửa và cửa sổ. Những người khác, để tiết kiệm điện, lại ở trong những căn phòng nhỏ, thông gió kém cả ngày. Trên thực tế, nhiệt độ cao tự nó không phải là vấn đề; vấn đề thực sự là khả năng tản nhiệt kém sau khi nhiệt độ đã tích tụ.

Cơ thể người cần sự lưu thông không khí để tản nhiệt. Nếu môi trường nóng và ẩm, mồ hôi không thể bay hơi , và nhiệt độ cơ thể sẽ tăng lên. Điều này đặc biệt nguy hiểm vào ban đêm vì nhiều người ít nhạy cảm với nhiệt độ cao khi đang ngủ.

Những năm gần đây, say nắng ngày càng phổ biến vào ban đêm trong mùa hè, và nhiều trường hợp xảy ra ở những phòng không có điều hòa hoặc thông gió. Người cao tuổi sống một mình đặc biệt dễ bị tổn thương, vì khả năng điều chỉnh nhiệt độ cơ thể của họ đã giảm sút, và họ có thể không cảm thấy khát nhiều. Đến khi họ nhận thấy bất cứ điều gì bất thường, thì thường đã quá muộn.

Thống kê cho thấy khi nhiệt độ tối thiểu ban đêm duy trì trên 28°C, nguy cơ tử vong do say nắng tăng lên đáng kể. Nhiều người tin rằng nguy hiểm chỉ xảy ra vào ban ngày, nhưng thực tế cơ thể liên tục bị suy yếu do nhiệt độ cao kéo dài, thậm chí suốt 24 giờ mỗi ngày. Đặc biệt sau khi thiếu ngủ, khả năng tự điều chỉnh của cơ thể giảm đi, khiến người bệnh dễ bị chóng mặt, mệt mỏi và huyết áp dao động vào ngày hôm sau.

Đồng thời, nhiều người có thói quen tắm nước lạnh ngay sau khi đổ mồ hôi nhiều. Mặc dù có vẻ như đó là cách để hạ nhiệt, nhưng thực tế nó tiềm ẩn những rủi ro đáng kể. Khi cơ thể đang nóng, các mạch máu dưới da sẽ giãn ra. Việc đột ngột tiếp xúc với nước lạnh khiến các mạch máu này co lại nhanh chóng, dẫn đến sự dao động mạnh về huyết áp. Người trẻ tuổi có thể chỉ bị chóng mặt, nhưng đối với người trung niên và người cao tuổi, hoặc những người có vấn đề về tim mạch, nó có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm.

Đặc biệt là sau khi tập thể dục, nâng vật nặng hoặc tắm nắng, cơ thể vẫn ở trạng thái trao đổi chất cao. Tắm nước lạnh vào lúc này có thể dễ dàng gây ra hiện tượng tức ngực, tim đập nhanh, hoặc thậm chí là thiếu máu cục bộ tạm thời. Nhiều người cho rằng đây là do "thể trạng kém", nhưng thực chất là do sự kích thích quá mức giữa nóng và lạnh. Hơn nữa, sau khi đổ mồ hôi nhiều, lỗ chân lông mở ra, và sự kích thích nhiệt độ thấp đột ngột có thể dễ dàng dẫn đến co thắt cơ và đau khớp.

Cách làm hợp lý nhất là nghỉ ngơi một lúc, lau khô mồ hôi và chờ nhịp tim ổn định trước khi tắm nước ấm. Nhiệt độ nước không cần quá cao, nhưng cũng không nên quá thấp. Nhiều người cảm thấy mệt mỏi hơn và thậm chí khó ngủ vào ban đêm sau khi tắm nước lạnh vào mùa hè vì cơ thể họ liên tục trong trạng thái căng thẳng.

Cuối cùng, có một tình huống khác trở nên đặc biệt phổ biến trong những năm gần đây: nhầm lẫn thuốc hạ sốt với thuốc điều trị say nắng. Nhiều người bị đau đầu, sốt và đau nhức cơ thể sau khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, cho rằng đó chỉ là cảm lạnh hoặc sốt thông thường , và sau đó uống ngay ibuprofen hoặc acetaminophen.

Thực tế, say nắng và sốt do nhiễm trùng là hai hiện tượng hoàn toàn khác nhau. Sốt là sự tăng nhiệt độ cơ thể chủ động sau khi cơ thể đã điều chỉnh nhiệt độ của mình, trong khi say nắng là sự tăng nhiệt độ cơ thể thụ động do khả năng tản nhiệt bị suy giảm. Nói cách khác, một trường hợp là "nhiệt độ cơ thể bình thường tăng cao", còn trường hợp kia là "nhiệt không thể được tản ra". Do đó, điều quan trọng nhất đối với say nắng là nhanh chóng hạ nhiệt độ cơ thể, bổ sung nước và cải thiện tuần hoàn, chứ không chỉ đơn thuần là dùng thuốc hạ sốt.

Nguy hiểm hơn nữa là một số thuốc hạ sốt lại làm tăng gánh nặng cho gan và thận. Uống thuốc khi bị mất nước còn tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn. Đặc biệt đối với những người đã bị lú lẫn, sốt cao kéo dài hoặc co giật, việc cố gắng chịu đựng tại nhà có thể bỏ lỡ thời điểm can thiệp tối ưu . Trong những trường hợp say nắng nghiêm trọng, nhiệt độ cơ thể có thể vượt quá 40°C và gây tổn thương nhiều cơ quan.

Nhìn chung, khi trời nóng, điều cơ thể cần nhất không phải là chịu đựng mà là giảm bớt gánh nặng . Nhiều người cho rằng ngồi xem tivi là "lười biếng", nhưng thực tế, việc giảm bớt các hoạt động ngoài trời một cách hợp lý trong thời tiết nóng bức chính là một hình thức bảo vệ sức khỏe.

Suy cho cùng, con người không phải làm bằng sắt. Sau nhiều ngày liên tục tiếp xúc với nhiệt độ cao, ngay cả cơ thể khỏe mạnh nhất cũng sẽ kiệt sức. Người thực sự thông minh không nhất thiết là người có thể chịu đựng được sức nóng lâu nhất, mà là người biết khi nào nên dừng lại.