Các bác sĩ đã xem xét 3.000 bệnh nhân tiểu đường và phát hiện ra rằng hầu hết họ có bốn thói quen sau đây dễ khiến tình trạng bệnh của họ trở nên tồi tệ hơn

06:07 11/06/2025

Bệnh tiểu đường là một bệnh chuyển hóa mãn tính phổ biến trong xã hội ngày nay và tỷ lệ mắc bệnh đang tăng lên theo từng năm. Gần đây, một nghiên cứu theo dõi quy mô lớn liên quan đến 3.000 bệnh nhân tiểu đường đã tiết lộ các yếu tố chính ảnh hưởng đến sự tiến triển của bệnh.

Nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu theo dõi của những bệnh nhân này trong vòng 5 năm và phát hiện ra rằng những bệnh nhân có tình trạng bệnh dễ xấu đi thường có một số thói quen lối sống chung. Mặc dù những thói quen này có vẻ bình thường, nhưng chúng có thể là tác nhân vô hình thúc đẩy quá trình tiến triển của bệnh tiểu đường.

Báo cáo mới nhất về bệnh tiểu đường toàn cầu do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố chỉ ra rằng có khoảng 420 triệu người mắc bệnh tiểu đường trên thế giới và con số này tiếp tục tăng.

bệnh tiểu đường

Báo cáo đặc biệt nhấn mạnh rằng ngoài việc điều trị bằng thuốc, việc điều chỉnh lối sống đóng vai trò quyết định trong việc kiểm soát sự tiến triển của bệnh tiểu đường. Dữ liệu từ Trung tâm Bệnh mãn tính thuộc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc cũng cho thấy có hơn 110 triệu bệnh nhân tiểu đường ở Trung Quốc và gần một nửa trong số họ không kiểm soát được lượng đường trong máu một cách hiệu quả, trong đó các vấn đề về lối sống là một trong những lý do chính.

Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) đã đề xuất trong hướng dẫn mới nhất rằng việc quản lý bệnh tiểu đường phải là một quá trình toàn diện bao gồm cả can thiệp y tế và điều chỉnh lối sống.

Nghiên cứu phát hiện ra rằng ngay cả các phương pháp điều trị bằng thuốc tiên tiến nhất cũng sẽ có ít tác dụng trong việc kiểm soát bệnh nếu thói quen lối sống xấu không được thay đổi. Điều này xác nhận kết luận của nghiên cứu trên 3.000 người: thói quen lối sống đóng vai trò quan trọng trong sự tiến triển của bệnh tiểu đường.

bệnh tiểu đường

Thông qua phân tích toàn diện về biến động lượng đường trong máu, tỷ lệ biến chứng và tình trạng sức khỏe tổng thể của 3.000 bệnh nhân này, nhóm nghiên cứu đã xác định được bốn thói quen lối sống có liên quan chặt chẽ đến tình trạng bệnh tiểu đường trở nên trầm trọng hơn. Những thói quen này có vẻ bình thường, nhưng chúng ảnh hưởng tinh tế đến sự tiến triển của tình trạng bệnh nhân.

Thói quen có nguy cơ cao đầu tiên là ăn uống không đều đặn. Dữ liệu nghiên cứu cho thấy gần 62% bệnh nhân có tình trạng bệnh nặng hơn có vấn đề ăn uống không đều đặn rõ ràng. Điều này không chỉ biểu hiện ở thời gian ăn uống không đều đặn mà còn bao gồm các kiểu hành vi như ăn quá nhiều và bỏ bữa.

Khi cơ thể con người trong trạng thái ăn uống không điều độ trong thời gian dài, nhịp điệu tiết insulin bị phá vỡ, khả năng điều chỉnh lượng đường trong máu giảm dần. Các tế bào beta tuyến tụy phải đối mặt với tình trạng quá tải liên tục, khiến chức năng của chúng suy giảm nhanh hơn, giống như động cơ ô tô liên tục tăng tốc và phanh đột ngột, cuối cùng dẫn đến hao mòn sớm.

bệnh tiểu đường

Chế độ ăn uống không điều độ cũng có thể dẫn đến biến động lớn về lượng đường trong máu. Biến động lớn về lượng đường trong máu gây hại cho tế bào nội mô mạch máu nhiều hơn so với tình trạng đường huyết cao dai dẳng và có khả năng gây ra các biến chứng vi mạch và mạch máu lớn.

Trong nghiên cứu, những bệnh nhân có giờ ăn uống không đều đặn có mức hemoglobin glycosyl hóa trung bình cao hơn 0,8 điểm phần trăm so với những người ăn uống đều đặn và tỷ lệ biến chứng vi mạch tăng gần 30%.

Thói quen nguy hiểm thứ hai là quá phụ thuộc vào thuốc và bỏ qua việc tập thể dục. Dữ liệu cho thấy khoảng 71% bệnh nhân có tình trạng bệnh nặng hơn không có thói quen tập thể dục cơ bản. Họ thường tin rằng "chỉ cần uống thuốc đúng giờ là có thể kiểm soát được tình trạng bệnh". Trên thực tế, hoạt động thể chất phù hợp có thể làm tăng đáng kể độ nhạy cảm của cơ thể với insulin và giảm tình trạng kháng insulin.

bệnh tiểu đường

Lợi ích của việc tập thể dục đối với bệnh nhân tiểu đường không chỉ giới hạn ở việc trực tiếp hạ đường huyết. Tập thể dục vừa phải có thể tăng cường chức năng tim phổi, cải thiện lưu thông máu, thúc đẩy quá trình trao đổi chất, điều hòa chức năng hệ miễn dịch và kiểm soát cân nặng hiệu quả.

Nghiên cứu phát hiện ra rằng những bệnh nhân tập thể dục nhịp điệu cường độ vừa phải 150 phút mỗi tuần có khả năng kiểm soát lượng đường trong máu ổn định hơn 40% so với những người không tập thể dục và nguy cơ gặp biến chứng lâu dài cũng giảm đáng kể.

Cần lưu ý rằng tập thể dục nhiều hơn không nhất thiết là tốt hơn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tập thể dục quá sức có thể dẫn đến biến động lượng đường trong máu nghiêm trọng hơn và thậm chí gây hạ đường huyết . Bệnh nhân tiểu đường nên chọn phương pháp và cường độ tập thể dục phù hợp với mình theo hướng dẫn của bác sĩ và dần dần hình thành thói quen tập thể dục.

bệnh tiểu đường

Thói quen xấu thứ ba là quản lý cảm xúc kém. Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng khoảng 58% bệnh nhân có tình trạng bệnh nặng hơn có các vấn đề cảm xúc tiêu cực rõ ràng, bao gồm lo lắng kéo dài, trầm cảm hoặc cáu kỉnh. Những cảm xúc tiêu cực kéo dài sẽ kích hoạt hệ thần kinh giao cảm và thúc đẩy cơ thể giải phóng nhiều hormone gây căng thẳng hơn, chẳng hạn như adrenaline và glucocorticoid, làm tăng trực tiếp lượng đường trong máu.

Thay đổi tâm trạng cũng có thể ảnh hưởng đến việc tuân thủ điều trị của bệnh nhân. Khi bị trầm cảm, họ có thể bỏ bê việc theo dõi lượng đường trong máu, dùng thuốc hoặc kiểm soát chế độ ăn uống, làm trầm trọng thêm tình trạng dao động lượng đường trong máu.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những bệnh nhân quản lý cảm xúc tốt có tỷ lệ tuân thủ điều trị cao hơn gần 50% so với những bệnh nhân có cảm xúc không ổn định và khả năng kiểm soát lượng đường trong máu cũng tốt hơn đáng kể.

bệnh tiểu đường

Thói quen nguy cơ cao thứ tư là chất lượng giấc ngủ kém. Trong số những bệnh nhân có tình trạng bệnh nặng hơn, khoảng 67% có vấn đề rõ ràng về giấc ngủ, bao gồm khó ngủ, ngủ không ngon, thức dậy sớm hoặc thời gian ngủ quá ngắn.

Ngủ không đủ giấc hoặc ngủ kém chất lượng có thể ảnh hưởng đến hệ thống nội tiết của con người, đặc biệt là quá trình tiết hormone liên quan đến chuyển hóa đường.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, tình trạng thiếu ngủ kéo dài có thể làm giảm độ nhạy cảm của cơ thể với insulin, tăng khả năng kháng insulin, thúc đẩy tiết hormone tăng cảm giác thèm ăn và ức chế tiết hormone no, khiến bệnh nhân dễ ăn quá nhiều, đặc biệt là các loại thực phẩm giàu carbohydrate. Ngoài ra, thiếu ngủ có thể làm tăng phản ứng viêm, tình trạng viêm mãn tính cấp độ thấp là một trong những yếu tố quan trọng dẫn đến biến chứng tiểu đường.

bệnh tiểu đường

Nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng khi bệnh nhân có bốn thói quen xấu trên cùng một lúc, nguy cơ bệnh tiểu đường của họ trở nên tồi tệ hơn cao gấp 2-3 lần so với bệnh nhân chỉ có một thói quen. Hiệu ứng chồng chất này cho thấy việc quản lý bệnh tiểu đường nên là một can thiệp toàn diện về lối sống hơn là chỉ dựa vào điều trị bằng thuốc.

Nhà nghiên cứu chính của nghiên cứu này cho biết: "Quản lý bệnh tiểu đường là một cuộc chạy marathon, không phải chạy nước rút. Bệnh nhân không chỉ cần kiểm soát lượng đường trong máu trong thời gian ngắn mà còn cần điều chỉnh lối sống trong thời gian dài. Chúng tôi hy vọng rằng thông qua nghiên cứu này, chúng tôi có thể giúp nhiều bệnh nhân tiểu đường nhận ra tầm quan trọng của thói quen lối sống và áp dụng các chiến lược quản lý bệnh toàn diện hơn".

Cần nhấn mạnh rằng việc thay đổi thói quen xấu không phải là việc có thể thực hiện trong một sớm một chiều. Nhóm nghiên cứu khuyến cáo bệnh nhân nên áp dụng chiến lược "bước nhỏ", đặt ra các mục tiêu nhỏ và khả thi, và dần dần điều chỉnh thói quen lối sống của mình. Ví dụ, trong tuần đầu tiên, bạn có thể tập trung vào việc sửa đổi ba bữa ăn một ngày; trong tuần thứ hai, bắt đầu đi bộ 15 phút mỗi ngày; trong tuần thứ ba, hãy thử các hoạt động thư giãn trước khi đi ngủ, v.v. Sự thay đổi dần dần này dễ duy trì hơn và dễ hình thành thói quen lâu dài hơn.

Nhìn chung, nghiên cứu này cung cấp các dấu hiệu cảnh báo sớm có giá trị và hướng dẫn thực tế cho những người mắc bệnh tiểu đường. Bằng cách xác định và thay đổi bốn thói quen có nguy cơ cao này, bệnh nhân có thể kiểm soát tốt hơn sự tiến triển của bệnh, giảm nguy cơ biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Kiểm soát bệnh tiểu đường không chỉ là kiểm soát lượng đường trong máu mà còn là kiểm soát lối sống tổng thể. Khái niệm này nên trở thành tín điều sức khỏe của mọi bệnh nhân tiểu đường.

Minh Thanh (Theo Thương Hiệu và Pháp Luật)
Tháng 7 âm đừng đưa con ra ngoài khi trời tối, không chỉ khiến ông bà lo lắng, 3 lý do này cha mẹ cũng cần suy nghĩ lại

Tháng 7 âm đừng đưa con ra ngoài khi trời tối, không chỉ khiến ông bà lo lắng, 3 lý do này...

Chăm con - 2 ngày, 19 giờ trước

Nhiều phụ huynh thường tranh thủ buổi tối để đưa con xuống phố, đi dạo hay mua sắm vì thời tiết lúc này mát mẻ, dễ chịu hơn ban ngày. Tuy nhiên, các chuyên...

Nên gội đầu bao lâu một lần là chuẩn? Bác sĩ và chuyên gia nói, câu trả lời phụ thuộc vào 3 yếu tố này!

Nên gội đầu bao lâu một lần là chuẩn? Bác sĩ và chuyên gia nói, câu trả lời phụ thuộc vào 3...

Chăm sóc sức khỏe - 2 ngày, 19 giờ trước

Tần suất gội đầu không chỉ được quyết định bởi da đầu và chất lượng tóc mà còn bởi nhiều yếu tố khác!

Thật kinh ngạc! 60% bệnh nhân ung thư phổi chưa từng hút thuốc, chuyên gia chỉ mặt 2 nhóm thực phẩm là sát thủ gây ung thư, nhiều người vẫn ăn hàng ngày

Thật kinh ngạc! 60% bệnh nhân ung thư phổi chưa từng hút thuốc, chuyên gia chỉ mặt 2 nhóm thực phẩm là...

Chăm sóc sức khỏe - 2 ngày, 21 giờ trước

Ung thư phổi nhiều năm liền là nguyên nhân tử vong hàng đầu, trung bình mỗi 57 phút cướp đi một mạng sống. Đáng chú ý, hơn 60% bệnh nhân chưa từng hút thuốc,...

Giữa vợ chồng, gen của ai quyết định IQ và ngoại hình của con cái? Các chuyên gia đã có câu trả lời nhất quán

Giữa vợ chồng, gen của ai quyết định IQ và ngoại hình của con cái? Các chuyên gia đã có câu trả...

Chăm con - 2 ngày, 24 giờ trước

Không thể phủ nhận rằng ngoại hình và chỉ số IQ thường là tiêu chí có giá trị nhất để đánh giá một con người. Nhưng đây là điều được mang theo từ trong...

Các bác sĩ thần kinh cảnh báo: 3 triệu chứng khó chịu này thực chất là nhồi máu não! Đừng bỏ qua và hãy đi khám kịp thời

Các bác sĩ thần kinh cảnh báo: 3 triệu chứng khó chịu này thực chất là nhồi máu não! Đừng bỏ qua...

Chăm sóc sức khỏe - 3 ngày, 20 giờ trước

Nhiều người khi thấy chóng mặt thường cho rằng do thời tiết hoặc cơ thể mệt mỏi. Thế nhưng, các chuyên gia thần kinh cảnh báo, một số biểu hiện tưởng chừng nhỏ nhặt...

Muốn giảm cân nên để thực phẩm giàu tinh bột (cơm, khoai, chuối) trong tủ lạnh trước khi ăn sẽ tốt hơn, vì sao?

Muốn giảm cân nên để thực phẩm giàu tinh bột (cơm, khoai, chuối) trong tủ lạnh trước khi ăn sẽ tốt hơn,...

Làm đẹp+ - 46 phút trước

Thông tin này đặc biệt hữu ích cho người tiền tiểu đường, tiểu đường type 2 hoặc người muốn kiểm soát cân nặng.

Bị hủy kết quả trúng tuyển đại học nếu thí sinh không làm điều này

Bị hủy kết quả trúng tuyển đại học nếu thí sinh không làm điều này

Tin trong ngày - 1 giờ, 8 phút trước

Nếu không thực hiện việc này đúng hạn, kết quả trúng tuyển đại học của thí sinh sẽ bị hủy.

Đời tư kín tiếng về con dâu cả nhà tỷ phú Phạm Nhật Vượng: Khí chất lấn át Á hậu, tốt nghiệp ĐH hàng đầu Việt Nam

Đời tư kín tiếng về con dâu cả nhà tỷ phú Phạm Nhật Vượng: Khí chất lấn át Á hậu, tốt nghiệp...

Chuyện làng sao - 1 giờ, 11 phút trước

Sau khi kết hôn với Phạm Nhật Quân Anh, Bùi Lan Anh đồng hành cùng chồng tiếp quản các hoạt động kinh doanh của Tập đoàn Vingroup.

Vì sao nhiều thí sinh rơi vào cảnh đậu đại học năm 2025 rồi lại rớt?

Vì sao nhiều thí sinh rơi vào cảnh đậu đại học năm 2025 rồi lại rớt?

Tin trong ngày - 1 giờ, 26 phút trước

Tuyển sinh đại học đợt 1 năm nay chứng kiến nhiều tình huống trớ trêu. Có nguyên nhân chủ quan từ thí sinh nhưng cũng có nguyên nhân xuất phát từ sự chuẩn bị...

4 địa điểm tham quan mở cửa miễn phí tại Hà Nội dịp lễ 2/9

4 địa điểm tham quan mở cửa miễn phí tại Hà Nội dịp lễ 2/9

Du lịch Việt - 1 giờ, 26 phút trước

Chào mừng 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, dịp này Hà Nội có nhiều điểm tham quan mở cửa miễn phí cho người dân.

Đen Vâu - Hoàng Thuỳ Linh xuất hiện cạnh nhau sau khi lộ clip 'chung một nhà'...

Sáp nhập đơn vị hành chính: Người dân có phải làm lại giấy khai sinh không?

Sáp nhập đơn vị hành chính: Người dân có phải làm lại giấy khai sinh không?

Tin trong ngày - 1 giờ, 29 phút trước

Việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã, huyện đang diễn ra tại nhiều địa phương, khiến không ít người dân băn khoăn liệu có phải làm lại giấy khai...

Tiền xăng, tiền điện thoại chi trả cho người lao động có phải đóng BHXH bắt buộc không?

Tiền xăng, tiền điện thoại chi trả cho người lao động có phải đóng BHXH bắt buộc không?

Kiến thức - 2 giờ, 38 phút trước

Tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 31 của Luật Bảo hiểm xã hội.

Năm 2025 chở người ngồi trên xe gắn máy sử dụng ô (dù) bị phạt bao nhiêu?

Năm 2025 chở người ngồi trên xe gắn máy sử dụng ô (dù) bị phạt bao nhiêu?

Tin trong ngày - 2 giờ, 38 phút trước

Hành vi cầm ô (dù) khi lái xe máy hoặc ngồi trên xe máy là hành vi gây nguy hiểm bị cấm khi tham gia giao thông người dân cần chú ý.

Người xưa dặn: 'Mít không nên trồng trước nhà, đặc biệt người kinh doanh buôn bán càng phải tránh xa', vì sao?

Người xưa dặn: 'Mít không nên trồng trước nhà, đặc biệt người kinh doanh buôn bán càng phải tránh xa', vì sao?...

Phong thủy - 2 giờ, 40 phút trước

Cây mít là loại cây vừa cho quả ngon ngọt, giá trị cao so với các loại cây khác. Gỗ mít là loại gỗ đẹp quý dùng làm tượng, đồ thờ cúng, vật dụng...

'Báu vật' cực hiếm trên thế giới nhưng lại có nhiều tại Việt Nam: Vừa là gia vị vừa là dược liệu quý, khiến người Trung Quốc mê mẩn

'Báu vật' cực hiếm trên thế giới nhưng lại có nhiều tại Việt Nam: Vừa là gia vị vừa là dược liệu...

Kiến thức - 2 giờ, 45 phút trước

Trong thế giới gia vị, hoa hồi được xếp vào nhóm hiếm và có giá trị bậc nhất. Không chỉ là một đặc sản mang lại giá trị kinh tế lớn, hoa hồi còn...

Nếu bạn biết giữ kín 5 điều này, chứng tỏ bạn là người có EQ cao!

Nếu bạn biết giữ kín 5 điều này, chứng tỏ bạn là người có EQ cao!

Kiến thức - 2 giờ, 46 phút trước

Người có EQ cao không chỉ giỏi quản lý cảm xúc mà còn thể hiện sự tinh tế trong ứng xử và khôn ngoan trong giao tiếp. Dưới đây là 5 điều mà một...

Người dân sẽ không thể sang tên sổ đỏ nếu như để quá hạn các mốc thời gian này

Người dân sẽ không thể sang tên sổ đỏ nếu như để quá hạn các mốc thời gian này

Tin trong ngày - 2 giờ, 52 phút trước

Mua bán chuyển nhượng đất đai (sang tên sổ đỏ) là một trong những thủ tục pháp lý quan trọng trong lĩnh vực đất đai được nhiều người dân quan tâm.

Sang tháng 9: Hàng triệu người lao động phải trực sẽ được nhận thêm khoản tiền hỗ trợ đặc biệt

Sang tháng 9: Hàng triệu người lao động phải trực sẽ được nhận thêm khoản tiền hỗ trợ đặc biệt

Kiến thức - 2 giờ, 14 phút trước

Công chức, viên chức, người lao động làm nhiệm vụ trực thêm giờ được tính và hưởng tiền lương làm thêm giờ theo quy định, quyền lợi lớn ai cũng cần nắm rõ.

50 quốc gia 'nghèo' nhất thế giới năm 2025: Đông Nam Á có nhiều đại diện, Việt Nam ở đâu trong danh sách?

50 quốc gia 'nghèo' nhất thế giới năm 2025: Đông Nam Á có nhiều đại diện, Việt Nam ở đâu trong danh...

Tin trong ngày - 2 giờ, 17 phút trước

Dữ liệu từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy khoảng cách giàu - nghèo toàn cầu vẫn rất sâu rộng. nhiều nước Đông Nam Á như Myanmar, Lào, Campuchia có tên trong...

Không phải mê tín: Nếu một gia đình có 3 dấu hiệu sau cho thấy con cái sẽ thành đạt, giàu có

Không phải mê tín: Nếu một gia đình có 3 dấu hiệu sau cho thấy con cái sẽ thành đạt, giàu có...

Tin trong ngày - 2 giờ, 21 phút trước

Có những điềm báo tốt lành trong gia đình báo hiệu con cái sau này sẽ thăng tiến và phú quý. Ngay cả khi chỉ có một trong số các dấu hiệu này xuất...

Điểm danh 10 gương mặt có học vấn 'siêu khủng' ở Việt Nam: Giành học bổng thạc sĩ, tiến sĩ các ngành học hot tại trường danh giá top đầu thế giới

Điểm danh 10 gương mặt có học vấn 'siêu khủng' ở Việt Nam: Giành học bổng thạc sĩ, tiến sĩ các ngành...

Đời sống trẻ - 2 giờ, 22 phút trước

Việt Nam đang có những bước tiến vượt bậc trong giáo dục, với nhiều sinh viên đạt được những thành tựu đáng ngưỡng mộ trên bản đồ học thuật quốc tế. Dưới đây là...

Theo luật mới, vợ có chứng minh đi xe của chồng vẫn bị phạt nặng nếu không mang theo thứ này, người tham gia giao thông hết sức lưu ý

Theo luật mới, vợ có chứng minh đi xe của chồng vẫn bị phạt nặng nếu không mang theo thứ này, người...

Tin trong ngày - 2 giờ, 25 phút trước

Dù có chứng minh được đang đi xe của chồng hay người thân thì người điều khiển phương tiện khi tham gia giao thông vẫn bị phạt nếu không mang theo giấy tờ này....

'Báu vật' hơn 100 tuổi giữa lòng Hà Nội: Tại sao cây này lại sống lâu như vậy?

'Báu vật' hơn 100 tuổi giữa lòng Hà Nội: Tại sao cây này lại sống lâu như vậy?

Kiến thức - 3 giờ, 39 phút trước

Giữa lòng Hà Nội, hàng cây sao đen hơn 100 năm tuổi trên phố Lò Đúc vẫn sừng sững như một “báu vật xanh”, không chỉ mang lại bóng mát, vẻ đẹp cổ kính...

Căn nhà mỏng nhất thế giới gây sốc với nội thất bên trong

Căn nhà mỏng nhất thế giới gây sốc với nội thất bên trong

Nội thất - Ngoại thất - 3 giờ, 45 phút trước

Tọa lạc tại một con hẻm nhỏ ở Warsaw, Ba Lan, Keret House được mệnh danh là "ngôi nhà mỏng nhất thế giới".

Điểm chuẩn ngành Logistics và quản lý chuỗi cung ứng: Có nơi chạm ngưỡng trên 28 điểm, có nơi chỉ từ 15 điểm

Điểm chuẩn ngành Logistics và quản lý chuỗi cung ứng: Có nơi chạm ngưỡng trên 28 điểm, có nơi chỉ từ 15...

Tin trong ngày - 3 giờ, 48 phút trước

Điểm chuẩn ngành Logistics và quản lý chuỗi cung ứng năm nay có sự chênh lệch rõ rệt giữa các trường đại học trên cả nước. Trong khi nhiều trường top đầu lấy điểm...