Chủ nhật, 30/11/2025
Xưa bị nghi hại phổi
Diacetyl (DA) còn có tên butan-2,3-dion với cấu trúc thật đơn giản (CH3CO)2, là chất lỏng dễ bay hơi, khi hoá hơi thì cho mùi thơm nồng nàn hơn cả bơ thật! Diacetyl được tổng hợp bằng phản ứng khử hydro hoá chất 2,3-butandiol và trong thiên nhiên người ta tìm thấy nó khi lên men sữa, kem của sữa với một chủng vi khuẩn lên men axít lactic. Do cung cấp mùi bơ đặc trưng mà DA được dùng cho vào margarin, bánh snack, kẹo, bắp rang, kể cả bia, rượu vang. Cho DA vào bia, vào rượu vang sẽ khiến các loại thức uống này có mùi vị hấp dẫn hơn nhiều (bia English pale ales hay vang Chardonay nổi tiếng chính nhờ thêm DA).
Nhưng cũng do tính chất dễ bay hơi cho mùi thơm mà DA trở thành mối hoạ của con người. Cách nay gần chục năm, viện Quốc gia sức khoẻ và an toàn nghề nghiệp của Mỹ bắt đầu lưu ý về sự không an toàn khi hít phải hơi DA trong thời gian dài, bởi nhiều công nhân làm việc tại các nhà máy sản xuất thực phẩm dùng phụ gia DA tạo mùi bơ như sản xuất bắp rang bơ mắc một loại bệnh hô hấp đặc biệt, gọi là viêm tiểu phế quản co khít (constrictive bronchiolitis hay brochiolitis obliterans, viết tắt BO). Đặc biệt, những người bị mắc BO đều là đàn ông trẻ khoẻ và không hút thuốc lá. Trong một thời gian dài người ta không tìm được nguyên nhân bệnh vì triệu chứng rất giống bệnh viêm phổi, viêm phế quản, hen suyễn… Sau người ta tìm được nguyên nhân gây ra BO chính là chất tạo mùi bơ DA, nên gọi đây là “bệnh phổi của công nhân làm bắp rang” (pop corn worker’s lung) hay “bệnh viêm tiểu phế quản do diacetyl” (diacetyl-induced bronchiolitis obliterans).

Mùi bơ hấp dẫn này là kẻ tội đồ vì tác hại trầm trọng đến sức khoẻ con người. Ảnh: Lê Kiên
Nếu hít phải DA trong thời gian dài, DA sẽ gây viêm và xơ hoá các tiểu phế quản của phổi khiến các đường thở này bị chít hẹp một phần hay toàn phần. Người bị BO do diacetyl sẽ khó thở, thở khò khè, ho khan dữ dội, nếu quá nặng sẽ suy hô hấp và tử vong. Bệnh khó trị và không hồi phục, nếu nặng chỉ có thể chữa bằng cách ghép phổi.
Do có bằng chứng về nguy hại của việc hít lâu dài hơi DA nên từ năm 2007, ở Mỹ nổi rộ dư luận đòi cấm dùng DA làm chất tạo mùi bơ trong thực phẩm. Thậm chí hai nhà sản xuất Weaver Popcorn Company of Indianapolis và ConAgra Foods đã hứa không cho DA vào sản phẩm bắp rang của họ. Nhưng cho đến nay, cơ quan Quản lý thực – dược phẩm Mỹ (FDA) vẫn công nhận DA là chất an toàn trong thực phẩm và chưa có văn bản chính thức của Liên bang Hoa Kỳ về DA.
Nay thêm lo cho não
Mới đây nhất, trong một nghiên cứu trong ống nghiệm (chưa thử trên người), một số nhà khoa học nhận thấy DA có cấu trúc tương tự một chất khiến các protein beta-amyloid kết lại thành khối trong não, làm tăng mức độ kết khối của beta-amyloid tạo thành mảng, đưa đến thoái hoá các tế bào thần kinh: dấu hiệu của bệnh Alzheimer!
Ta cần biết, Alzheimer là một bệnh thoái hoá não nguyên phát, biểu hiện lâm sàng bằng trạng thái mất trí tiến triển, không phục hồi, thường khởi phát ở người cao tuổi. Trạng thái mất trí tiến triển thường khởi đầu bằng rối loạn trí nhớ, các rối loạn ngôn ngữ, rối loạn hoạt động, rối loạn trí tuệ. Nguyên nhân gây bệnh Alzheimer hiện nay vẫn chưa được giải thích thật rõ ràng và được công nhận nhiều hơn cả là giả thuyết về sự tích tụ beta-amyloid trên não. Một cơ sở ủng hộ giả thuyết này là do vị trí của gen sản xuất protein là tiền chất của beta-amyloid (gen APP) nằm trên nhiễm sắc thể 21, trong khi những người mắc hội chứng Down (có ba nhiễm sắc thể 21) tức là có thêm một phiên bản của gen APP thì hầu hết đều mắc bệnh Alzheimer ở độ tuổi trên 40. Đồng thời, đột biến gen APOE4, một yếu tố nguy cơ di truyền của bệnh Alzheimer, gây ra việc tích tụ quá nhiều beta-amyloid trong não trước khi các biểu hiện của bệnh xuất hiện. Qua hình ảnh hiển vi của não bệnh nhân Alzheimer, có thể thấy các mảng amyloid (amyloid plaque). Mặc dù ở nhiều người già có hình thành các mảng amyloid do quá trình lão hoá, não của bệnh nhân Alzheimer thường có số lượng các mảng nhiều hơn ở những vùng não nhất định, ví dụ như thuỳ thái dương. Người ta cũng chứng minh sự tích tụ các mảng beta-amyloid sẽ gây thoái hoá các tế bào thần kinh.
Nay một số nhà khoa học nhận thấy mùi thơm bơ DA có cấu trúc tương tự một chất khiến các protein beta-amyloid kết lại thành khối trong não tạo thành mảng, thì rõ ràng việc dùng DA trong thực phẩm là rất đáng lo ngại, bởi có thể rước vào thân căn bệnh chưa thể chữa khỏi và tiêu tốn nhiều tiền của ở các nước tiên tiến.
Nếu được ăn bắp được rang bơ thật sự hoặc rang chẳng cần mùi bơ để được an toàn thì hay biết mấy!
Loại vắc-xin được kỳ vọng tiêu diệt những tế bào bất thường trước khi chúng...
Chăm con - 21 giờ, 16 phút trước
Bạn có biết, não bộ của trẻ rất dễ nhận tín hiệu từ lời nói hàng ngày của người lớn? Nếu thường xuyên nói với con những câu kiểu: “Con thật vụng về” hay...
Chăm sóc sức khỏe - 21 giờ, 21 phút trước
Chợp mắt buổi trưa trong thời gian ngắn và vừa đủ sẽ giúp cơ thể khỏe mạnh, tràn đầy năng lượng. Tuy nhiên, giấc ngủ trưa cần phải có tính khoa học, nếu không...
Chăm sóc sức khỏe - 23 giờ, 14 phút trước
Nó còn được gọi là “cây thần diệu” hay “cây của sự sống”, chứa hàng chục chất chống oxy hóa cùng nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu, mang lại lợi ích lớn cho...
Chăm sóc sức khỏe - 1 ngày, 11 giờ trước
Nước chanh là thức uống rất tốt cho sức khỏe. Cùng tìm hiểu xem việc uống nước chanh thường xuyên sẽ có những lợi ích gì?
Chăm sóc sức khỏe - 2 ngày, 17 giờ trước
Được ví là "nước hạnh phúc" và là món đồ uống yêu thích của cả trẻ em lẫn người lớn, ít ai ngờ rằng đằng sau vị ngọt ngào đó, các loại nước giải...
Tóc đẹp - 1 giờ, 14 phút trước
Sở hữu mái tóc mỏng, mềm và dễ gãy khiến nhiều người lo lắng vì tóc khó đứng phồng, dễ bết dính và “bất hợp tác” khi tạo kiểu. Tuy nhiên, đừng vội nản...
Du lịch Việt - 1 giờ, 15 phút trước
Là một trong số rất ít bãi biển tại Việt Nam đẹp nhất vào mùa đông - xuân, Đảo Ngọc Phú Quốc đang khẳng định vị thế quốc tế với hàng loạt giải thưởng...
Chăm sóc sức khỏe - 1 giờ, 15 phút trước
Chẳng những giàu năng lượng, loại quả này còn được coi là kho dinh dưỡng hiếm có, giúp hỗ trợ phòng ngừa nhiều loại bệnh khác nhau.
Kiến thức - 1 giờ, 15 phút trước
Việc tách đất thổ cư chỉ được thực hiện khi thửa đất mới đạt diện tích tối thiểu theo quy định của từng tỉnh, nhằm đủ điều kiện cấp sổ đỏ riêng.
Thời trang + - 2 giờ, 47 phút trước
Cách ăn mặc thoải mái nhất trong mùa đông là trông thật đẹp mà không cần phải suy nghĩ quá nhiều. Dạo bước trên phố sau khi mùa đông đến, bạn sẽ thấy sự...
Tin trong ngày - 2 giờ, 53 phút trước
Theo dự báo thời tiết ngày 30/11/2025, không khí lạnh tăng cường sẽ ảnh hưởng sâu rộng đến các khu vực miền Bắc và Bắc Trung Bộ, khiến thời tiết ban ngày chủ yếu...
Tin trong ngày - 2 giờ trước
Trong nước, vàng miếng SJC trong tuần đã vọt lên đỉnh 154,9 triệu đồng/lượng, mang lại lợi nhuận khoảng 4,5 triệu đồng/lượng cho nhà đầu tư. Nhiều chuyên gia nhận định xu hướng tăng...
Kiến thức - 2 giờ, 3 phút trước
Đối với người lao động đạt điều kiện nghỉ hưu sớm theo quy định tại Điều 64 Luật BHXH thì lương hưu không bị trừ tỷ lệ mức hưởng 2% cho mỗi năm nghỉ...
Kiến thức - 2 giờ, 19 phút trước
Năm 2025, người tham gia nghĩa vụ quân sự được hưởng chế độ gì? Dưới đây là thông tin chi tiết.
Chăm sóc sức khỏe - 2 giờ, 23 phút trước
Không chỉ bác sĩ điều trị than thở, ngay cả con cái cũng cảm thấy bất lực khi khuyên mãi mà mẹ mình không chịu thay đổi những thói quen tai hại trước khi...
Chăm sóc sức khỏe - 3 giờ, 44 phút trước
Khi con người già đi, các chức năng cơ thể dần suy giảm, đây là hiện tượng sinh lý bình thường. Tuy nhiên, cùng với tuổi tác, người cao tuổi cũng gặp phải nhiều...
Đời sống số - 3 giờ, 4 phút trước
Bước sang tuần mới, những con giáp này sẽ được ban phước lành và giàu có.
Kiến thức - 3 giờ, 8 phút trước
Người Hà Nội hẳn không còn xa lại với những con đường này, nhưng chưa chắc bạn đã biết đây là gia đình nào?
Chăm con - 4 giờ, 35 phút trước
Cha mẹ nhận thấy rằng mỗi lần đắp chăn cho con, nó sẽ lập tức đá chăn ra và lật người. Điều này cho thấy ngay cả khi ngủ, trẻ em vẫn có thể...
Thời trang + - 10 giờ, 54 phút trước
Ngoài giày thể thao, phụ nữ trung niên nên sử dụng ba đôi giày sau đây để cải thiện phong cách cho mình nhé!
Đời sống số - 11 giờ, 53 phút trước
Cùng xem tử vi dự đoán gì về vận mệnh, tình duyên, cuộc sống,... của 12 con giáp trong ngày 30/11/2025.
Chuyện làng sao - 11 giờ, 9 phút trước
NSND Trần Lực nhập viện cấp cứu và mới ra viện vào ngày 28/11. Nam nghệ sĩ cho biết dù đã xuất viện nhưng còn khá mệt.
Làm sao - 11 giờ, 10 phút trước
Dưới đây là những lưu ý khi nhận phòng khách sạn mà không phải ai cũng biết.
Kiến thức - 12 giờ, 31 phút trước
Mức hỗ trợ chi phí tiền bồi dưỡng kiến thức được thực hiện dựa theo mức quy định tại Thông tư liên tịch 09/2016/TTLT- BLĐTBXH-BTC.
Kiến thức - 12 giờ, 46 phút trước
Tại Ikaria, một hòn đảo nhỏ của Hy Lạp, được mệnh danh là một trong năm “vùng xanh” của thế giới, với 1/3 dân số sống qua tuổi 90 và tuổi thọ trung bình...