7 loại cá có hàm lượng thủy ngân cao bậc nhất, ăn thường xuyên có thể ảnh hưởng não và thận

Cá và hải sản từ lâu được xem là những thực phẩm tốt cho sức khỏe nhờ giàu protein, axit béo omega-3 cùng nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích này, phần lớn các loại cá đều có thể chứa một lượng thủy ngân nhất định.

Trong môi trường nước, thủy ngân có thể được vi khuẩn và các vi sinh vật chuyển hóa thành methylmercury - dạng thủy ngân hữu cơ có độc tính cao. Chất này sau đó đi vào chuỗi thức ăn, tích tụ trong cá và cuối cùng có thể xâm nhập cơ thể con người thông qua việc ăn cá, hải sản.

Không phải loại cá nào cũng phù hợp để ăn thường xuyên. Các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế một số loài cá có hàm lượng thủy ngân cao

7 loại cá nằm trong nhóm có hàm lượng thủy ngân cao

Theo danh sách được The Spruce Eats và Verywell Fit dẫn từ Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), 7 loại cá thuộc nhóm có hàm lượng thủy ngân cao gồm:

- Cá thu vua

- Cá kiếm

- Cá ngói tại Vịnh Mexico

- Cá mập

- Cá cờ (marlin)

- Cá tráp cam

- Cá ngừ mắt to

Đáng lưu ý, hàm lượng thủy ngân có thể khác nhau đáng kể giữa các loài cá dù chúng thuộc cùng một nhóm.

Chẳng hạn, cá thu vua nằm trong nhóm có lượng thủy ngân cao nhất, nhưng cá thu Tây Ban Nha được xếp ở mức trung bình. Trong khi đó, cá thu Boston và cá thu chub, còn được gọi là cá thu Nhật hoặc cá thu Thái Bình Dương, thuộc nhóm có hàm lượng thủy ngân thấp hơn.

Sự khác biệt tương tự cũng xuất hiện ở cá ngừ. Cá ngừ mắt to thuộc nhóm cần hạn chế do chứa nhiều thủy ngân, trong khi cá ngừ vằn - loại thường được sử dụng trong một số sản phẩm cá ngừ đóng hộp lại có mức thấp hơn. Nhiều loại cá ngừ khác nằm ở nhóm trung bình.

Với cá ngói, khu vực đánh bắt cũng là yếu tố quan trọng. Cá ngói tại Vịnh Mexico có hàm lượng thủy ngân cao, trong khi cá ngói đánh bắt ở Đại Tây Dương được xếp ở mức trung bình.

Methylmercury ảnh hưởng đến sức khỏe thế nào?

Theo Very Well Fit, thủy ngân có thể đi vào môi trường từ những hiện tượng tự nhiên như núi lửa, cháy rừng hoặc hoạt động đốt than, dầu và gỗ.

Khi thủy ngân đi vào đất và nguồn nước, các vi sinh vật có thể chuyển hóa chúng thành methylmercury. Cá và động vật có vỏ hấp thụ chất này trong quá trình sinh sống.

Những loài cá săn mồi thường có lượng methylmercury cao hơn do chúng ăn nhiều loại cá nhỏ đã tích tụ thủy ngân trước đó. Cá có kích thước lớn và tuổi thọ dài cũng có xu hướng tích lũy thủy ngân nhiều hơn theo thời gian.

Đây là lý do nhiều loài cá lớn như cá mập, cá kiếm hay cá ngừ mắt to thường nằm trong nhóm được khuyến cáo hạn chế.

Methylmercury có thể gây độc đối với hệ thần kinh trung ương, trong đó có não và tủy sống. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào lượng thủy ngân mà cơ thể tiếp xúc cũng như thời gian tích tụ.

Thai nhi và trẻ nhỏ là những đối tượng đặc biệt nhạy cảm bởi não bộ và hệ thần kinh vẫn đang trong quá trình phát triển. Khi phơi nhiễm ở mức cao, thủy ngân có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, thính giác, thị giác và quá trình phát triển của trẻ.

Ở người trưởng thành, việc tiếp xúc với thủy ngân trong thời gian dài cũng có thể gây ảnh hưởng tới não và thận.

Cơ thể con người có khả năng đào thải thủy ngân, tuy nhiên quá trình này diễn ra chậm và có thể mất nhiều tháng. Vì vậy, nếu thường xuyên tiêu thụ những loại cá chứa hàm lượng thủy ngân cao, chất này có nguy cơ tích tụ dần trong cơ thể.

Có cần kiêng hoàn toàn cá chứa nhiều thủy ngân?

Không phải vì nguy cơ thủy ngân mà người tiêu dùng cần loại bỏ hoàn toàn cá khỏi chế độ ăn. Điều quan trọng là lựa chọn đúng loại và kiểm soát tần suất sử dụng.

Theo khuyến cáo được bài viết dẫn từ FDA, phụ nữ mang thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và những người trong độ tuổi sinh sản cần đặc biệt thận trọng với các loại cá có hàm lượng thủy ngân cao nhất.

Thay vào đó, có thể ưu tiên những loại hải sản chứa ít thủy ngân như cá hồi, cá hồi vân, cá mòi, cá cơm, cá thu chub, mực, cua, hàu và sò điệp.

Với nhóm có nguy cơ cao, các loại hải sản ít thủy ngân có thể được lựa chọn khoảng 2-3 bữa mỗi tuần. Trẻ trên 2 tuổi có thể ăn với khẩu phần và tần suất phù hợp theo độ tuổi.

Nhìn chung, cá vẫn là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng. Thay vì kiêng hoàn toàn, người tiêu dùng nên đa dạng hóa các loại cá trong thực đơn, ưu tiên những loại ít thủy ngân và hạn chế ăn thường xuyên các loài cá săn mồi lớn có khả năng tích tụ thủy ngân cao.