4 loại cá tăng nguy cơ mắc ung thư nếu ăn nhiều, thích đến mấy cũng nên hạn chế, tránh 'tiền mất tật mang'

4 loại cá nên hạn chế ăn thường xuyên vì có thể làm tăng nguy cơ ung thư

Cá là nguồn thực phẩm giàu protein, vitamin, khoáng chất cùng axit béo omega-3 có lợi cho sức khỏe tim mạch. Theo Viện Nghiên cứu Ung thư Mỹ (AICR), việc bổ sung cá với lượng hợp lý trong chế độ ăn còn giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.

Tuy nhiên, không phải món cá nào cũng mang lại lợi ích như nhau. Trong một số trường hợp, rủi ro không xuất phát từ bản thân cá mà đến từ ký sinh trùng, cách bảo quản, chế biến hoặc các chất ô nhiễm tích tụ trong cơ thể cá. Dưới đây là 4 loại cá được các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế sử dụng thường xuyên.

1. Cá sống, gỏi cá

Các món ăn chế biến từ cá sống hoặc tái như gỏi cá có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm sán lá gan nếu nguồn nguyên liệu mang ký sinh trùng và không được xử lý đúng cách.

Mối nguy này từng được ghi nhận rõ tại khu vực Đông Bắc Thái Lan, nơi người dân có thói quen ăn món koi plaa làm từ cá nước ngọt sống. Theo BBC, các nghiên cứu của bác sĩ Banchob Sripa thuộc Đại học Khon Kaen cho thấy sán lá gan có thể gây viêm kéo dài trong cơ thể. Tình trạng viêm mạn tính này qua nhiều năm có khả năng tiến triển thành ung thư đường mật - một dạng ung thư gan nguy hiểm.

Đáng chú ý, ký sinh trùng có thể xâm nhập cơ thể từ rất sớm nhưng phải sau hàng chục năm mới xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng. Vì vậy, để giảm nguy cơ nhiễm sán lá gan, mọi người nên tránh ăn cá nước ngọt sống hoặc tái, đồng thời luôn nấu chín kỹ trước khi sử dụng.

2. Cá ướp muối

Theo Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), cá ướp muối được xếp vào nhóm thực phẩm có khả năng gây ung thư cho con người.

Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến phương pháp chế biến truyền thống với lượng muối lớn, kết hợp phơi khô hoặc lên men trong thời gian ngắn. Trong quá trình này, protein trong cá có thể bị phân hủy thành các amin. Khi các chất này phản ứng với nitrit sẽ tạo ra nitrosamine - nhóm hợp chất có liên quan đến nguy cơ ung thư.

IARC cho biết cá ướp muối kiểu Trung Quốc có mối liên hệ rõ ràng với ung thư vòm họng. Đối với ung thư dạ dày, bằng chứng hiện vẫn còn hạn chế. Do đó, loại thực phẩm này không nên xuất hiện thường xuyên trong khẩu phần ăn, nhất là những sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc không được kiểm soát chặt chẽ về quy trình sản xuất.

3. Cá hun khói

Nhờ hương vị đặc trưng, cá hun khói được nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, quá trình chế biến này có thể làm phát sinh các hợp chất không có lợi cho sức khỏe.

Theo Everyday Health, khi gỗ cháy không hoàn toàn trong quá trình hun khói, các hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) có thể được tạo thành. Một số chất thuộc nhóm này đã được xác định là có khả năng gây ung thư ở người. Bên cạnh đó, việc xử lý ở nhiệt độ cao còn có thể hình thành nitrosamine và amin dị vòng, trong đó có những hợp chất được xếp vào nhóm có thể hoặc có khả năng gây ung thư.

Vì lý do này, các chuyên gia khuyến nghị chỉ nên sử dụng thực phẩm hun khói với lượng vừa phải và không nên ăn quá thường xuyên.

4. Cá chứa hàm lượng thủy ngân cao

Những loài cá săn mồi cỡ lớn và có tuổi thọ dài như cá mập hay cá kiếm thường tích lũy lượng thủy ngân cao hơn các loại cá khác.

AICR cho biết thủy ngân là mối lo ngại đặc biệt đối với phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú và trẻ em vì có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của hệ thần kinh. Mặc dù lượng thủy ngân trong thực phẩm thường không lớn, nhưng việc tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài có thể khiến chất này tích tụ dần trong cơ thể.

Sự tích lũy thủy ngân không chỉ gây tổn hại đến hệ thần kinh và tim mạch mà còn có thể làm gia tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư.

Theo khuyến cáo, mỗi người nên ăn tối thiểu hai khẩu phần cá mỗi tuần, tương đương khoảng 340g. Nên ưu tiên các loại cá có hàm lượng thủy ngân thấp nhưng giàu dinh dưỡng như cá hồi, cá thu trắng hoặc cá mòi để vừa đảm bảo sức khỏe vừa hạn chế các nguy cơ tiềm ẩn.