Dấu hiệu nhận biết một đứa trẻ thông minh: Chuyên gia chỉ ra 'giai đoạn vàng' để phát triển trí não

Theo các chuyên gia, sự tò mò, khả năng ghi nhớ sớm hay hứng thú khám phá những điều mới là những biểu hiện thường gặp ở trẻ có não bộ phát triển tốt. Tuy nhiên, đây chỉ là các dấu hiệu mang tính tham khảo, không phải thước đo chính xác về chỉ số IQ.

TS.BS Phạm Thị Thuận, Phụ trách Chủ nhiệm khoa Nhi, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết sự phát triển não bộ của trẻ chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, trong đó dinh dưỡng đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Theo bác sĩ, không ít cha mẹ chỉ chú trọng việc cho con ăn đủ chất mà chưa thực sự hiểu nhóm dưỡng chất nào cần thiết cho não bộ cũng như thời điểm bổ sung phù hợp.

"Não người có khoảng 60% khối lượng là chất béo, chủ yếu gồm các acid béo omega-3 như DHA, EPA và ALA. Phần còn lại là nước, protein, carbohydrate và muối khoáng. Vì vậy, trẻ cần được bổ sung đầy đủ, cân đối các nhóm chất này, đặc biệt trong những năm đầu đời để hỗ trợ phát triển trí não", TS Thuận cho biết.

Trẻ thích khám phá, ghi nhớ tốt là tín hiệu tích cực

Theo các bác sĩ Bệnh viện Nguyễn Tri Phương (TP.HCM), một số biểu hiện dưới đây có thể cho thấy trẻ có khả năng nhận thức tốt hơn so với nhiều bạn cùng lứa tuổi.

Một trong những dấu hiệu dễ nhận thấy là trẻ luôn muốn khám phá môi trường xung quanh. Chẳng hạn, sau khi đã được ăn no và thay tã sạch nhưng vẫn quấy khóc, trẻ lại nhanh chóng nín khi được bế đi quan sát không gian mới, tiếp xúc với người lạ hoặc những đồ vật khác nhau. Điều này cho thấy trẻ có nhu cầu tiếp nhận thông tin và học hỏi từ môi trường.

Khả năng ghi nhớ sớm cũng là một tín hiệu tích cực. Nhiều trẻ có thể nhận ra người thân từ rất sớm, phân biệt được người quen với người lạ hoặc nhớ vị trí của đồ vật.

Theo các chuyên gia, những biểu hiện như thích khám phá, ghi nhớ tốt hay luôn tò mò với thế giới xung quanh là những tín hiệu tích cực cho thấy não bộ của trẻ đang phát triển tốt

Khi khoảng 10-11 tháng tuổi, một số trẻ đã biết tự lật chăn để tìm món đồ bị người lớn cất giấu. Theo các chuyên gia, đây là biểu hiện cho thấy trí nhớ và khả năng xử lý thông tin đang phát triển tốt.

Ngoài ra, trẻ nhanh chán những món đồ chơi quen thuộc và luôn hứng thú với đồ vật mới cũng là một đặc điểm thường gặp.

Các nghiên cứu về hành vi ở trẻ nhỏ cho thấy xu hướng ưu tiên khám phá những điều mới phản ánh nhu cầu học hỏi và tiếp nhận kiến thức - yếu tố quan trọng đối với sự phát triển nhận thức.

Dinh dưỡng đóng vai trò nền tảng

TS.BS Phạm Thị Thuận cho biết nhiều cha mẹ chỉ bắt đầu quan tâm đến việc phát triển trí não khi con gặp khó khăn trong học tập hoặc giảm khả năng tập trung. Tuy nhiên, trên thực tế, các kết nối thần kinh trong não đã bắt đầu hình thành ngay từ những ngày đầu sau sinh.

Theo chuyên gia, chế độ dinh dưỡng đầy đủ và sự tương tác thường xuyên giữa cha mẹ với con chính là nền tảng quan trọng giúp não bộ phát triển khỏe mạnh.

Trong khẩu phần ăn hằng ngày, các thực phẩm giàu omega-3, đặc biệt là DHA, EPA và ALA, cần được ưu tiên vì đây là những thành phần cấu tạo nên tế bào não và hỗ trợ hoạt động của hệ thần kinh.

Trong đó, DHA và EPA thường có nhiều trong các thực phẩm có nguồn gốc động vật, còn ALA chủ yếu được tìm thấy trong các thực phẩm có nguồn gốc thực vật.

Cha mẹ nên đồng hành cùng con ngay từ những năm đầu đời

Bên cạnh dinh dưỡng, các chuyên gia khuyến cáo cha mẹ nên dành nhiều thời gian trò chuyện, đọc sách, hát, chơi cùng con và tạo điều kiện để trẻ khám phá môi trường xung quanh.

Đối với trẻ sơ sinh, việc giao tiếp bằng ánh mắt, nét mặt, cử chỉ và giọng nói nhẹ nhàng sẽ giúp trẻ phát triển khả năng phản hồi, ngôn ngữ cũng như tư duy.

Cha mẹ cũng nên xây dựng môi trường sống an toàn để trẻ được tự do khám phá, duy trì chế độ sinh hoạt khoa học và khuyến khích vận động phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Các chuyên gia lưu ý, mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau nên cha mẹ không nên quá kỳ vọng hoặc ép con học quá sớm. Điều quan trọng là duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tạo môi trường giàu tương tác và đồng hành cùng con trong suốt những năm đầu đời để hỗ trợ sự phát triển toàn diện của não bộ và khả năng nhận thức.