Con của anh họ tôi từ nhỏ đã không hề nói nhiều, nhưng thằng bé luôn lắng nghe những gì người lớn nói. Mọi người đều khen thằng bé rất ngoan ngoãn và tin rằng chắc chắn nó sẽ thành công trong tương lai. Thật bất ngờ, dù đã tốt nghiệp đại học ba năm trước, cậu ấy vẫn sống dựa vào bố mẹ. Cô em họ và chồng cô ấy đi làm và gửi tiền tiêu vặt cho cậu ấy mỗi tháng.

Hầu như không có người thân nào liên lạc với cậu ta, vì tất cả đều cảm thấy cậu ta là người khó gần, chỉ biết ăn uống mà không làm gì cả. 

Chứng kiến những gì đã xảy ra với con của người anh họ tôi, tôi muốn nói rằng một đứa trẻ quá ngoan ngoãn không nhất thiết là điều tốt.

1. Làm thế nào để nuôi dạy những đứa trẻ thành công?

Qua nhiều năm, khi tiếp xúc với ngày càng nhiều trẻ em, niềm tin của tôi càng trở nên vững chắc: những đứa trẻ ngoan ngoãn khi còn nhỏ chưa chắc đã có một tương lai tốt đẹp hơn; ngược lại, những đứa trẻ hơi "khó bảo" thường lại thành công.

Steve Jobs, người sáng lập Apple, là một ví dụ điển hình về người "không vâng lời" khi còn nhỏ.

Ngay từ bậc tiểu học, Jobs đã là một người có chính kiến đặc biệt. Ông thường xuyên ngắt lời bài giảng để đặt câu hỏi và trực tiếp bày tỏ sự phản đối của mình đối với những quy tắc mà ông không đồng ý. Vì tính cách quá hiếu động, thậm chí có thời điểm ông còn bị giáo viên coi là "học sinh cá biệt".

Sau đó, một giáo viên đã phát hiện ra những phẩm chất độc đáo của cậu. Thay vì kìm hãm cậu, cô đã cho cậu nhiều không gian hơn để khám phá và suy nghĩ.

Khi phân tích quá trình trưởng thành của Steve Jobs, một số nhà nghiên cứu giáo dục sau này đã nhận xét rằng một trong những phẩm chất quý giá nhất của ông là khả năng tư duy độc lập.

Steve Jobs thường hỏi: "Tại sao mọi chuyện lại phải như thế này?" "Không lẽ không còn cách nào khác sao?"

Khả năng này khiến anh ấy có vẻ "lạc lõng" giữa những người khác khi còn trẻ, nhưng nó cũng trở thành nền tảng quan trọng giúp anh ấy thay đổi thế giới sau này.

Tâm lý học phát triển cho rằng một nhiệm vụ quan trọng trong quá trình phát triển của trẻ là dần dần hình thành nhân cách độc lập.

Khi trẻ bắt đầu có những ý tưởng riêng, bày tỏ những quan điểm khác nhau, bắt đầu đặt câu hỏi và suy nghĩ, thực chất chúng đang xây dựng sự hiểu biết về "bản thân mình là ai" .

Do đó, xét từ góc độ phát triển, việc trẻ bắt đầu nói "không" không nhất thiết là điều xấu.

Việc anh ta bắt đầu cãi lại cho thấy anh ta đang bắt đầu hình thành quan điểm riêng của mình;

Việc anh ấy nổi giận cho thấy anh ấy đang bắt đầu nhận thức được cảm xúc của chính mình;

Đôi khi, sự chậm chạp của anh ấy cho thấy anh ấy đang học cách kiểm soát thời gian và nhịp độ của mình.

Tất nhiên, điều này không có nghĩa là nên khuyến khích mọi hành vi cãi lại, ăn vạ và chậm chạp, mà là cha mẹ cần nhận ra nhu cầu đằng sau hành vi của con cái.

2. Về việc cãi lại và mất bình tĩnh

Bộ phim "Đứa con của con mèo" cho thấy rằng việc áp đặt ý kiến của mình lên con cái mà không lắng nghe tiếng nói của chúng cuối cùng chỉ hủy hoại chúng mà thôi. Cũng giống như hồi còn nhỏ, nếu chúng ta cãi lại bố mẹ, họ sẽ nói rằng chúng ta vô lễ và thiếu tôn trọng bố mẹ.

Lúc đầu, đứa con lớn của tôi bắt đầu cãi lại, và tôi cũng nghĩ vậy. Dần dần, tôi nhận ra rằng tôi và anh ấy đang tranh luận dựa trên sự hiểu biết của riêng mình, thể hiện những ý tưởng riêng của mỗi người.

Khi tôi xảy ra mâu thuẫn khác với con, thay vì mắng con vì cãi lại, tôi đã thay đổi thái độ: Mẹ biết con không vui và mẹ muốn biết lý do.

Khi con thấy tôi không mắng như thường lệ, nó rõ ràng sững sờ một lúc rồi nói: "Lần trước con đã nói rồi, khi chơi với em trai thì con không thể bị trách móc nhiều. Con là người có được món đồ chơi này trước. Mẹ cứ khăng khăng bắt con phải nhường em trai. Con lớn hơn, nhưng cũng phải có sự công bằng chứ. Con không thể lúc nào cũng nhường nhịn và chiều theo em ấy được, đúng không?"

Sau khi nghe ý kiến của con, tôi đã nghiêm túc suy ngẫm về bản thân và thấy nó khá hợp lý.

Hơn nữa, khi trẻ nổi cơn giận dỗi, chúng muốn cảm xúc hoặc yêu cầu của mình được nhìn nhận, thấu hiểu và cảm thông.

Một số trẻ em không phải là không nóng tính; mà đúng hơn, chúng đã học được cách thỏa hiệp. Những đứa trẻ quá ngoan ngoãn sẽ không được thưởng và chúng quen với điều đó. Chúng thậm chí không biết mình có thể thể hiện sự nóng giận hay trút bỏ những cảm xúc tiêu cực, dần dần trở thành những đứa trẻ bị kìm nén.

3. Về sự trì hoãn

Mỗi sáng, cha mẹ đánh thức con cái dậy, mặc quần áo, ăn sáng và chuẩn bị cho chúng đến trường. Họ la lên: "Dậy nhanh lên, không thì muộn học mất!" Họ cũng bận rộn chuẩn bị bữa sáng và nhắc nhở con cái sắp xếp cặp sách. Một tiếng sau khi tôi thức dậy vào buổi sáng, nhà tôi tràn ngập tiếng mẹ tôi giục giã và tiếng con tôi khóc. Ai cũng có tâm trạng không tốt. Tôi tự hỏi liệu mẹ tôi và tôi có cùng cảm giác đó không?

Nếu người mẹ thúc ép con mình, đứa trẻ sẽ nghe thấy những lời trách móc và áp lực, điều mà chúng không muốn nghe, chứ đừng nói đến việc làm theo. 

Sự chậm chạp của trẻ em cũng là một hình thức thể hiện linh cảm của chúng về thế giới. Là cha mẹ, đừng chỉ thúc giục chúng; hãy giải thích trước cho chúng về các quy tắc về thời gian. Khi trẻ em hay trì hoãn và chần chừ, cha mẹ không nên giục giã chúng. Ngay cả người lớn chúng ta, khi chịu nhiều áp lực công việc, đôi khi cũng muốn chậm lại và thư giãn một chút. Phải không?

Lời khuyên dành cho việc chăm sóc con cái trước giờ đi ngủ:

Mỗi đứa trẻ đều có tốc độ trưởng thành riêng. Nuôi dạy con cái nghĩa là đồng hành cùng chúng trong quá trình trưởng thành, đồng thời nuôi dưỡng cả phần bản thân chưa trưởng thành, hòa giải với quá khứ và tạm biệt những ngày đã qua. Trẻ con sẽ cãi lại, trì hoãn và chần chừ – đó là bản chất thật của chúng. Cha mẹ không nên làm dịu đi những khuyết điểm của chúng; chính những khuyết điểm đó sẽ dạy cho chúng tính độc lập, tự chủ và lòng can đảm để đối mặt với những thử thách của tương lai. Bạn có đồng ý không?