Tránh ngay 5 hành vi khi dùng Facebook, Zalo và mạng xã hội nếu không muốn bị phạt từ 1/7/2026

Không gian mạng không còn là “vùng miễn trừ” trách nhiệm pháp lý

Từ ngày 1/7/2026, nhiều quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin chính thức có hiệu lực theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP, thay thế nhiều quy định trước đây của Nghị định 15/2020/NĐ-CP.

Một số fanpage giả mạo Sun Spa Resort xuất hiện trên mạng xã hội, thậm chí có trang được cấp dấu tích xanh, khiến nhiều người dùng dễ nhầm lẫn với kênh chính thức. Ảnh: Trần Anh.

Điều 117 Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, đồng thời bãi bỏ nhiều quy định xử phạt trước đây tại Nghị định 15/2020/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung.

Điều này đồng nghĩa, từ ngày 1/7/2026, việc xử lý các hành vi vi phạm trên môi trường mạng sẽ được áp dụng theo khung xử phạt mới.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn (Đoàn Luật sư TP.HCM), cùng với sự phát triển của mạng xã hội, yêu cầu về trách nhiệm của người sử dụng cũng ngày càng cao.

"Facebook, Zalo hay bất kỳ nền tảng mạng xã hội nào đều không phải là không gian nằm ngoài sự điều chỉnh của pháp luật. Mỗi bài đăng, bình luận, hình ảnh hoặc lượt chia sẻ đều có thể trở thành căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét trách nhiệm nếu nội dung đó vi phạm quy định."

Theo luật sư Sơn, nhiều người vẫn giữ tâm lý "chia sẻ hộ", "đăng cho vui", hoặc "viết trên trang cá nhân thì không ai xử lý". Tuy nhiên, quan điểm này không còn phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành.

Thứ nhất: Đăng hoặc chia sẻ thông tin sai sự thật, chưa được kiểm chứng

Điều 94 Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định xử phạt đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức hoặc danh dự, nhân phẩm của cá nhân; đồng thời áp dụng biện pháp buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm theo quy định.

Đây được xem là nhóm hành vi phổ biến nhất trong những năm gần đây. Không ít trường hợp người dùng chỉ đọc tiêu đề rồi chia sẻ ngay lên Facebook, Zalo mà không kiểm chứng nguồn tin. Khi thông tin đó là giả mạo hoặc bị cắt ghép, người chia sẻ vẫn có thể bị xem xét xử lý vì đã góp phần phát tán thông tin vi phạm.

Luật sư Hoàng Anh Sơn phân tích: "Pháp luật hiện nay không chỉ xử lý người trực tiếp tạo ra tin giả mà còn xem xét trách nhiệm đối với người cố ý phát tán hoặc tiếp tục lan truyền thông tin sai sự thật. Vì vậy, trước khi nhấn nút 'Chia sẻ', người dùng nên kiểm tra thông tin từ cơ quan nhà nước, cơ quan báo chí được cấp phép hoặc nguồn chính thống".

Theo luật sư Sơn, trong nhiều vụ việc, hậu quả của việc chia sẻ thông tin sai sự thật không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính mà còn có thể làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín doanh nghiệp, danh dự cá nhân, gây hoang mang trong xã hội.

Thứ hai: Sao chép nguyên bài báo để đăng lên Facebook, Zalo

Điểm d khoản 1 Điều 95 Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định xử phạt đối với hành vi sử dụng tác phẩm báo chí đã đăng, phát mà không được sự đồng ý của cơ quan báo chí hoặc chủ sở hữu quyền, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Bên cạnh đó, Luật Báo chí năm 2025 tiếp tục khẳng định tác phẩm báo chí được pháp luật bảo hộ; việc khai thác, sử dụng nội dung báo chí phải tuân thủ quy định của pháp luật về báo chí và pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Thực tế, trên Facebook vẫn xuất hiện nhiều tài khoản hoặc hội nhóm sao chép toàn bộ bài báo rồi đăng lại nhằm tăng lượt tương tác. Không ít người cho rằng chỉ cần ghi tên nguồn hoặc chèn đường link là có thể sử dụng toàn bộ nội dung.

Tuy nhiên, theo quy định pháp luật, việc ghi nguồn không đồng nghĩa với việc được phép sao chép nguyên văn tác phẩm báo chí.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết: "Người dùng hoàn toàn có thể chia sẻ đường link chính thức của bài báo hoặc trích dẫn một phần hợp lý theo quy định nếu được chủ sở hữu cho phép. Tuy nhiên, việc sao chép toàn bộ bài viết, hình ảnh hoặc video báo chí rồi đăng lại lên Facebook, Zalo khi chưa được cơ quan báo chí hoặc chủ sở hữu quyền cho phép có thể bị xử lý theo quy định".

Theo luật sư Sơn, đây cũng là hành vi thường gặp tại nhiều hội nhóm cộng đồng trên Facebook, nơi quản trị viên cho phép thành viên đăng lại hàng loạt nội dung báo chí nhằm thu hút người xem.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Huế xử phạt vi phạm hành chính một trường hợp cung cấp, chia sẻ thông tin bịa đặt trên mạng xã hội, gây hoang mang dư luận. Ảnh: Công an TP Huế.

Cần cân nhắc trước khi đăng tải, bình luận hoặc chia sẻ nội dung trên mạng xã hội

Theo các chuyên gia pháp lý, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, pháp luật cũng đang chuyển từ cách quản lý "hậu kiểm" sang tăng cường trách nhiệm của từng chủ thể tham gia không gian mạng. Điều đó đồng nghĩa, mỗi bài đăng, bình luận hay lượt chia sẻ đều có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý nếu vi phạm quy định.

Luật sư Hoàng Anh Sơn (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng, đa số trường hợp bị xử phạt thời gian qua không xuất phát từ mục đích phạm pháp mà do người dùng chưa hiểu đầy đủ quy định của pháp luật.

"Người dân nên hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ; tôn trọng quyền riêng tư của người khác; chỉ sử dụng nội dung báo chí theo đúng quy định; đồng thời cân nhắc kỹ trước mỗi bình luận hoặc phát ngôn trên mạng xã hội. Chỉ một vài phút cẩn trọng có thể giúp tránh được những hậu quả pháp lý không đáng có", luật sư Sơn cho biết.

Thứ ba: Bình luận, livestream hoặc đăng bài xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác

Điều 34 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Người có hành vi xâm phạm phải chấm dứt hành vi vi phạm, cải chính, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, Điều 94 Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định xử phạt đối với hành vi sử dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức hoặc danh dự, nhân phẩm của cá nhân; đồng thời buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm.

Trong thực tế, nhiều người cho rằng chỉ bình luận dưới bài viết của người khác hoặc livestream "nói theo cảm xúc" thì không phải chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, nếu nội dung có dấu hiệu xúc phạm, bôi nhọ hoặc vu khống người khác thì vẫn có thể bị xử lý theo quy định.

Luật sư Hoàng Anh Sơn phân tích: "Quyền tự do ngôn luận không đồng nghĩa với quyền xúc phạm người khác. Trên môi trường mạng, mọi phát ngôn đều để lại dấu vết điện tử và hoàn toàn có thể trở thành chứng cứ khi cơ quan có thẩm quyền xác minh vụ việc. Trường hợp hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, ngoài xử phạt hành chính, người vi phạm còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự".

Thứ tư: Đăng thông tin cá nhân, hình ảnh của người khác để "bóc phốt", đòi nợ hoặc gây sức ép

Điều 21 Hiến pháp năm 2013 quy định mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình; việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân phải được người đó đồng ý, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Đồng thời, Điều 38 Bộ luật Dân sự năm 2015 tiếp tục khẳng định quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình được tôn trọng và pháp luật bảo vệ.

Thời gian gần đây, trên Facebook và Zalo xuất hiện không ít trường hợp đăng tải căn cước công dân, số điện thoại, địa chỉ nhà ở, biển số xe, tài khoản ngân hàng hoặc hình ảnh của người khác để "bóc phốt", tìm người, đòi nợ hoặc tạo sức ép.

Theo luật sư Hoàng Anh Sơn, dù mục đích là đòi lại quyền lợi hay cảnh báo cộng đồng thì việc công khai thông tin cá nhân của người khác cũng phải tuân thủ quy định của pháp luật.

"Nếu xảy ra tranh chấp dân sự, người dân nên gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết thay vì tự ý đăng tải thông tin cá nhân của người khác lên mạng xã hội. Trong nhiều trường hợp, hành vi 'bóc phốt' không đúng cách có thể khiến chính người đăng phải chịu trách nhiệm pháp lý", luật sư Sơn phân tích.

Luật sư Sơn cũng lưu ý, việc đăng hình ảnh của người khác kèm theo những thông tin chưa được kiểm chứng hoặc mang tính quy kết rất dễ phát sinh tranh chấp về quyền nhân thân, yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Thứ năm: Lập hoặc quản lý hội, nhóm Facebook, Zalo để phát tán nội dung vi phạm pháp luật

Điều 92 và Điều 94 Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định các hành vi vi phạm liên quan đến hoạt động cung cấp dịch vụ mạng xã hội và việc cung cấp, chia sẻ thông tin trên mạng; trong đó có các hành vi phát tán thông tin vi phạm pháp luật, thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật hoặc nội dung bị pháp luật cấm.

Hiện nay, nhiều hội nhóm Facebook có hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn thành viên. Đây là nơi thông tin được lan truyền rất nhanh, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ phát tán tin giả, nội dung xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc vi phạm quyền tác giả.

Theo luật sư Hoàng Anh Sơn, ngoài người trực tiếp đăng tải nội dung vi phạm, quản trị viên hội nhóm cũng cần thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý trong phạm vi quyền hạn của mình.

"Quản trị viên không phải chịu trách nhiệm thay cho mọi hành vi của thành viên. Tuy nhiên, nếu biết rõ hội nhóm thường xuyên xuất hiện nội dung vi phạm mà không thực hiện việc kiểm soát, gỡ bỏ hoặc phối hợp với cơ quan chức năng theo quy định thì tùy từng trường hợp vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm", luật sư Sơn cho biết.

Theo luật sư Sơn, việc xây dựng quy chế hoạt động của hội nhóm, kiểm duyệt bài viết và xử lý kịp thời nội dung vi phạm không chỉ giúp bảo vệ cộng đồng mà còn giảm thiểu rủi ro pháp lý cho chính người quản trị.

Nghị định 174/2026/NĐ-CP cho thấy xu hướng quản lý ngày càng chặt chẽ đối với các hành vi vi phạm trên môi trường mạng, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về ý thức tuân thủ pháp luật của mỗi người sử dụng Facebook, Zalo và các nền tảng mạng xã hội khác.

Theo luật sư Hoàng Anh Sơn, việc pháp luật tăng cường chế tài không nhằm hạn chế quyền tự do ngôn luận của người dân mà hướng tới xây dựng môi trường mạng lành mạnh, an toàn, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của mọi tổ chức, cá nhân.

"Một bài đăng chỉ mất vài phút để tạo ra, nhưng hậu quả pháp lý có thể kéo dài nhiều năm. Trong thời đại số, mỗi người dùng mạng xã hội cần hiểu rằng quyền tự do luôn đi kèm trách nhiệm. Cân nhắc kỹ trước khi đăng, bình luận hoặc chia sẻ thông tin chính là cách tốt nhất để tự bảo vệ mình trước những rủi ro pháp lý".