Phát thanh viên huyền thoại của Việt Nam 'thôi miên' lính Mỹ bằng giọng đọc: Tiểu thư phố cổ, mệnh danh là 'Hannah Hà Nội'

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có một giọng nói phát thanh bằng tiếng Anh vừa khiến các binh sĩ Mỹ xa xứ dè chừng, lại vừa không thể rời tai khỏi chiếc radio. Đó chính là Nghệ sĩ Ưu tú Trịnh Thị Ngọ - nữ phát thanh viên huyền thoại của Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), người nổi tiếng thế giới với biệt danh "Hannah Hà Nội".

Nghệ sĩ Ưu tú Trịnh Thị Ngọ.

Sinh năm 1929 tại phố Hàng Bồ (Hà Nội), bà Trịnh Thị Ngọ là con gái của nhà tư sản Trịnh Đình Kính, người từng được mệnh danh là "ông hoàng thủy tinh Đông Dương". Sớm tốt nghiệp tú tài Pháp và theo học tiếng Anh bản xứ với chi phí đắt đỏ thời bấy giờ, bà đem lòng yêu thứ ngôn ngữ này sau khi xem bộ phim kinh điển Cuốn theo chiều gió.

Khi gia đình gặp biến cố lớn trong thời kỳ cách mạng, người con gái trẻ kiên cường gánh vác điểm tựa gia đình, đồng thời tích cực tham gia cứu chữa thương binh trong Cách mạng Tháng Tám. Năm 1955, sau khi tốt nghiệp Đại học Ngoại ngữ Hà Nội, bà chính thức đầu quân cho VOV. Bước ngoặt sự nghiệp mở ra vào năm 1965 khi bà được giao phụ trách chương trình "Chuyện nhỏ với binh sĩ Mỹ" (sản phẩm phối hợp giữa VOV và Cục Địch vận), lấy nghệ danh là Thu Hương.

Phát sóng vào ban đêm sau những trận đánh khốc liệt, chương trình luôn mở đầu bằng lời chào quen thuộc: "Đây là Thu Hương, trò chuyện với binh sĩ Mỹ ở Nam Việt Nam...". Bằng chất giọng truyền cảm, không quá cứng rắn nhưng đầy thuyết phục, bà khéo léo lồng ghép thông tin chiến sự từ chính báo chí Mỹ để thức tỉnh người lính ở bên kia chiến tuyến về sự phi nghĩa của cuộc chiến.

Sự kết hợp tài tình này khiến lính Mỹ vừa nể sợ, vừa say mê và gọi bà bằng những biệt danh như "nàng tiên cá", "phù thủy" hay "Hannah Hà Nội". Sau chiến tranh, nhiều cựu binh và nhà báo quốc tế đã lặn lội đến Việt Nam chỉ để được một lần gặp gỡ "giọng nói huyền thoại" này ngoài đời thực.

Trong một cuộc trao đổi với báo chí, Nghệ sĩ Ưu tú Trịnh Thị Ngọ từng chia sẻ: "Nguyên tắc đọc tin của tôi là phải bảo đảm tính thuyết phục, không quá thân mật nhưng cũng không quá cứng rắn. Việc lựa chọn từ ngữ phải phù hợp với từng đối tượng. Khi trò chuyện với binh sĩ Mỹ ở miền Nam Việt Nam, tôi không dùng từ 'kẻ thù' (enemy) mà gọi là 'đối phương' (adversary).

Các anh bên quân đội viết nội dung bằng tiếng Việt, tôi là một trong những người chuyển ngữ sang tiếng Anh. Khi đề cập đến diễn biến chiến sự, tôi thường dẫn thêm thông tin từ báo chí Mỹ để tăng tính khách quan. Điều tôi muốn truyền tải tới từng binh sĩ Mỹ là họ đang tham gia một cuộc chiến tranh phi nghĩa và sẽ phải hy sinh một cách vô ích".

Trưa ngày 30/4/1975, chính bà Trịnh Thị Ngọ là người trực tiếp đọc bản tin tiếng Anh lịch sử thông báo với bạn bè quốc tế về sự kiện giải phóng Sài Gòn, đất nước hoàn toàn độc lập và thống nhất.

Bà qua đời ngày 30/9/2016 tại TP.HCM, hưởng thọ 87 tuổi và được an táng tại quê chồng ở huyện Châu Thành, tỉnh Long An. Đến nay, giọng đọc của bà vẫn mãi là một biểu tượng, một di sản đặc biệt trong lịch sử phát thanh Việt Nam.