Nữ diễn viên "đắt giá" nhất Tây Du Ký 1986: Xuất hiện 3 phút không lời thoại, đoàn phim chi tiền khủng đưa đón bằng máy bay

Đoàn phim nghèo đến mức từng đứng trước nguy cơ giải tán

Nhiều người nghĩ những bộ phim kinh điển của thập niên 1980 được đầu tư dư dả, nhưng thực tế, Tây Du Ký 1986 là một trong những dự án khó khăn nhất của CCTV.

Năm 1982, khi bộ phim khởi quay, kinh phí ban đầu chỉ khoảng 3 triệu NDT (hơn 11 tỷ đồng). Con số này tưởng như lớn, nhưng để thực hiện một bộ phim thần thoại dài 25 tập với bối cảnh trải khắp cả nước thì lại vô cùng eo hẹp.

4 thầy trò Đường Tăng 

Đạo diễn Dương Khiết kiên quyết từ chối quay trong trường quay mà đưa cả ê-kíp đi ghi hình tại 26 tỉnh, thành trên khắp Trung Quốc. Từ núi non, sông hồ đến chùa cổ, hang động, mỗi chuyến di chuyển đều kéo theo chi phí ăn ở, vận chuyển thiết bị và nhân lực.

Đến khi quay tập 19, toàn bộ kinh phí cạn kiệt. Đoàn phim từng đứng trước nguy cơ phải dừng sản xuất. May mắn là diễn viên Lý Hồng Xương, người đóng yêu quái rết, đã đi vận động tài trợ và mang về thêm 3 triệu NDT (hơn 11 tỷ đồng), giúp bộ phim hoàn thành trọn vẹn.

Ai cũng phải tiết kiệm đến từng đồng

Trong giai đoạn khó khăn đó, cả đoàn phim sống theo đúng nghĩa "thắt lưng buộc bụng".

- Trì Trọng Thụy (Đường Tăng): 65 NDT (khoảng 252 nghìn đồng) mỗi tập.

- Lục Tiểu Linh Đồng (Tôn Ngộ Không): khoảng 70 NDT (khoảng 272 nghìn đồng) mỗi tập.

- Mã Đức Hoa (Trư Bát Giới): khoảng 70 NDT (khoảng 272 nghìn đồng) mỗi tập.

- Đạo diễn Dương Khiết: khoảng 90 NDT (khoảng 349 nghìn đồng) mỗi tập.

Lục Tiểu Linh Đồng theo đoàn suốt gần 6 năm nhưng tổng cát-xê chưa tới 2.000 NDT (hơn 7 triệu đồng).

Chi phí ăn uống mỗi người mỗi ngày chỉ khoảng 0,5 NDT (khoảng 2 nghìn đồng), chủ yếu là bánh bao, cháo và dưa muối. Khi đi quay ngoại cảnh, nhiều người phải ngủ tập thể trong chùa hoặc những nơi ở rất đơn sơ.

Đạo cụ và kỹ xảo cũng được tận dụng tối đa. Chiếc đầu lâu của Bạch Cốt Tinh được làm từ xốp cắt thủ công, còn cảnh các diễn viên cưỡi mây bay chủ yếu nhờ dây cáp quân dụng.

Giữa một đoàn phim tiết kiệm đến mức ấy, việc chi một khoản tiền khổng lồ chỉ vì một diễn viên phụ thực sự là điều hiếm thấy.

Vì sao vai Ân Ôn Kiều lại quan trọng đến vậy?

Nhiều khán giả nghĩ Ân Ôn Kiều chỉ là nhân vật thoáng qua. Thực tế, bà chính là mắt xích mở đầu câu chuyện về thân thế của Đường Tăng.

Nhân vật này vừa là tiểu thư khuê các dịu dàng, vừa là người phụ nữ phải chịu nỗi đau mất chồng, chia lìa con nhỏ. Chỉ trong vài phút xuất hiện, diễn viên phải truyền tải được cả sự đoan trang, mềm mại lẫn sức chịu đựng phi thường.

Đạo diễn Dương Khiết vì thế tuyển chọn rất kỹ.

Bà thử nhiều diễn viên múa, diễn viên kịch nói và diễn viên điện ảnh nhưng đều chưa hài lòng. Có người quá sắc sảo, có người lại thiếu vẻ mong manh cần thiết.

Cho đến khi xem băng ghi hình của nghệ sĩ Hoàng Mai hí Mã Lan, bà lập tức quyết định: đây chính là Ân Ôn Kiều.

Mã Lan khi ấy đã là ngôi sao sân khấu

Thời điểm đó, Mã Lan không phải gương mặt vô danh.

Năm 1982, mới 20 tuổi, bà đã sang Hong Kong biểu diễn vở Nữ Phò Mã, diễn liên tiếp 8 suất kín khán giả.

Năm 1984, bà trở thành nghệ sĩ Hoàng Mai hí đầu tiên biểu diễn trên sân khấu Gala Xuân của CCTV.

Lịch diễn dày đặc khiến đoàn kịch từ chối ngay khi đạo diễn Dương Khiết xin mời bà tham gia phim.

Nhưng nữ đạo diễn không bỏ cuộc.

Bà đích thân đến An Huy nhiều lần để thuyết phục. Cuối cùng, đoàn kịch chỉ chấp nhận với điều kiện vô cùng ngặt nghèo: Mã Lan chỉ được nghỉ đúng một ngày và phải đi về trong ngày.

Chuyến đi hơn 2.000 km khiến đoàn phim phá lệ

Điều kiện ấy tưởng đơn giản nhưng gần như bất khả thi vào đầu thập niên 1980.

Khi đó, Mã Lan ở Hợp Phì (An Huy), còn đoàn phim quay tại Hỷ Châu, Đại Lý (Vân Nam), cách nhau hơn 2.000 km.

Không có tàu cao tốc, tàu hỏa mất hơn 30 tiếng mỗi chiều.

Để giữ được diễn viên phù hợp nhất, đoàn phim vốn nổi tiếng tiết kiệm đã đưa ra quyết định chưa từng có: chi tiền cho Mã Lan đi máy bay, kết hợp xe riêng đưa đón.

Theo ghi chép của đoàn phim, tối hôm trước Mã Lan vẫn biểu diễn Nữ Phò Mã tại Hợp Phì. Kết thúc buổi diễn, bà gần như chưa kịp tẩy trang đã ra sân bay, đáp chuyến bay sớm nhất tới Côn Minh rồi tiếp tục ngồi xe nhiều giờ để đến trường quay.

Quay xong toàn bộ cảnh phim, bà lập tức trở về Hợp Phì để tiếp tục lịch diễn.

Riêng chi phí di chuyển cho chuyến đi ấy lên tới 20.000 NDT (hơn 77 triệu đồng).

Con số này gấp 10 lần tổng cát-xê mà Lục Tiểu Linh Đồng nhận được sau gần 6 năm quay phim.

Tin đồn "đãi ngộ đặc biệt" và lời đính chính

Suốt nhiều năm, không ít người cho rằng Mã Lan được đoàn phim "bao chuyên cơ".

Sau này, quay phim Vương Sùng Thu phải lên tiếng giải thích: đoàn phim không thuê máy bay riêng mà chỉ mua vé chuyến bay dân dụng kết hợp xe đưa đón.

Dẫu vậy, đây vẫn là khoản chi đặc biệt nhất trong cả đoàn.

Ba phút không lời thoại vẫn thành kinh điển

Điều khiến mọi người càng khâm phục là Mã Lan đã chứng minh khoản đầu tư ấy hoàn toàn xứng đáng.

Đạo diễn Dương Khiết thậm chí còn cắt bỏ 4 câu thoại của nhân vật, yêu cầu nữ diễn viên chỉ dùng ánh mắt và ngôn ngữ cơ thể để thể hiện cảm xúc.

Ở cảnh tung tú cầu, bà toát lên vẻ e ấp của tiểu thư khuê các.

Khi chồng bị sát hại, đôi mắt đỏ hoe nhưng cố nén nước mắt lại khiến nỗi đau càng ám ảnh.

Đến cảnh bỏ con bên bờ sông, ánh mắt tuyệt vọng và lưu luyến của người mẹ được nhiều khán giả đánh giá là một trong những khoảnh khắc xúc động nhất của cả bộ phim.

Chỉ trong một ngày quay và khoảng ba phút lên hình, Mã Lan đã khắc họa trọn vẹn số phận của một người phụ nữ, tạo nên một trong những vai phụ đáng nhớ nhất lịch sử truyền hình Trung Quốc.

Thành công rồi vẫn trở về sân khấu

Sau khi Tây Du Ký phát sóng năm 1986 với tỷ suất người xem lên tới 89,4%, hình ảnh Ân Ôn Kiều được đông đảo khán giả yêu mến.

Thế nhưng, Mã Lan không tận dụng sức hút để bước sâu vào điện ảnh.

Bà trở lại với Hoàng Mai hí và từng chia sẻ rằng:

"Những nhân vật trên màn ảnh là của người khác, còn sân khấu mới là nơi thực sự thuộc về tôi".

Trong nhiều năm sau đó, bà giành hàng loạt giải thưởng quốc gia và nhận cả Giải Thành tựu trọn đời dành cho Nghệ sĩ châu Á tại Mỹ, góp phần đưa Hoàng Mai hí ra thế giới.

Điều khiến khán giả nhớ mãi

Ngày nay, nhiều bộ phim có kinh phí hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ nhân dân tệ, nhưng không dễ tạo nên những nhân vật có sức sống như trước.

Điều đáng nhớ ở khoản chi 20.000 NDT  (hơn 77 triệu đồng) năm ấy không nằm ở sự xa xỉ, mà ở thái độ của đoàn phim đối với nghệ thuật.

Giữa lúc ai cũng phải tiết kiệm từng đồng, họ vẫn sẵn sàng phá lệ chỉ để tìm đúng người phù hợp nhất cho một vai diễn kéo dài vỏn vẹn vài phút.

Hơn 30 năm trôi qua, điều khiến khán giả xúc động không phải khoản chi "khủng" ấy, mà là sự tận tâm của thế hệ nghệ sĩ đi trước - những người đã đặt tình yêu nghề và sự tôn trọng tác phẩm lên trên tất cả.