Hoa hậu Mai Phương đối mặt hệ lụy gì sau màn đấu tố công ty quản lý?

Sau nhiều ngày liên tiếp lên tiếng, những bất đồng giữa Hoa hậu Mai Phương và Công ty V-MAS đang tập trung vào ba vấn đề chính gồm cách xác định thù lao dựa trên doanh thu hay lợi nhuận, việc đối soát các khoản đầu tư và chi phí, cùng căn cứ pháp lý để Mai Phương đơn phương chấm dứt hợp đồng.

Đến thời điểm hiện tại, hai bên vẫn giữ nguyên quan điểm và chưa công bố đầy đủ hợp đồng cũng như các tài liệu tài chính liên quan. Những thông tin được đưa ra mới chỉ phản ánh lập luận của mỗi bên trong quá trình xảy ra tranh chấp, chưa có kết luận từ cơ quan có thẩm quyền.

Hoa hậu Mai Phương vướng tranh cãi đấu tố công ty.

Lỗ hổng pháp lý trong hợp đồng quản lý nghệ sĩ

Trao đổi về vụ việc với Tiền phong, luật sư Diệp Năng Bình (Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật) nhận định đây là một tranh chấp hợp đồng dân sự điển hình trong lĩnh vực công nghiệp giải trí. Theo ông, ở thời điểm hiện nay chưa thể khẳng định bên nào đúng hay sai khi chưa có phán quyết chính thức của cơ quan có thẩm quyền.

Theo luật sư, vụ việc cũng cho thấy những khoảng trống trong việc điều chỉnh quan hệ giữa nghệ sĩ và công ty quản lý tại Việt Nam.

Hiện pháp luật chưa có một chế định riêng điều chỉnh hợp đồng quản lý nghệ sĩ mà chủ yếu áp dụng các quy định chung của Bộ luật Dân sự. Vì vậy, quyền và nghĩa vụ của các bên phần lớn phụ thuộc vào những điều khoản được thỏa thuận trong hợp đồng.

"Khi hợp đồng không quy định đầy đủ hoặc quy định thiếu rõ ràng về cơ chế phân chia doanh thu, xác định lợi nhuận, phạm vi chi phí đầu tư, quyền kiểm tra sổ sách, nghĩa vụ đối soát, thời điểm thanh toán hay điều kiện chấm dứt hợp đồng thì nguy cơ phát sinh tranh chấp là rất lớn", luật sư Diệp Năng Bình cho biết.

Ông cũng phân tích, trong thực tế, hoạt động quản lý nghệ sĩ thường gắn với việc công ty bỏ ra khoản đầu tư lớn để đào tạo, xây dựng hình ảnh và phát triển thương hiệu, trong khi nghệ sĩ đóng góp bằng danh tiếng, hình ảnh và sức lao động.

Đây là mối quan hệ mang tính đặc thù nhưng chưa có cơ chế pháp lý riêng để điều chỉnh. Vì vậy, khi phát sinh tranh chấp, tòa án thường phải áp dụng đồng thời nhiều quy định khác nhau của Bộ luật Dân sự đối với hợp đồng dịch vụ, hợp đồng ủy quyền và các quy định chung về thực hiện hợp đồng.

Theo luật sư, điều này cho thấy cần nghiên cứu hoàn thiện khung pháp lý dành riêng cho hợp đồng quản lý nghệ sĩ nhằm bảo đảm tính minh bạch, cân bằng quyền lợi giữa các bên và hạn chế những tranh chấp tương tự trong tương lai.

Cả nghệ sĩ và công ty đều đối mặt rủi ro

Luật sư Diệp Năng Bình cho rằng nếu vụ việc được giải quyết bằng con đường tố tụng, cả Mai Phương và V-MAS đều có thể phải chịu những hệ lụy đáng kể về pháp lý cũng như tài chính.

Đối với Mai Phương, nếu tòa án xác định việc đơn phương chấm dứt hợp đồng không có căn cứ thì cô có thể phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại Điều 360 và Điều 419 Bộ luật Dân sự, hoàn trả các khoản đầu tư nếu hợp đồng có điều khoản quy định và công ty chứng minh được khoản đầu tư đó là hợp lý và hợp pháp.

Ngoài ra, các hoạt động nghệ thuật, quảng cáo hoặc ký kết với đối tác mới trong thời gian hợp đồng vẫn được xác định còn hiệu lực cũng có thể làm phát sinh các tranh chấp khác liên quan đến quyền khai thác độc quyền hoặc yêu cầu bồi thường.

Ở chiều ngược lại, nếu tòa án xác định V-MAS đã vi phạm nghĩa vụ hợp đồng, đặc biệt là nghĩa vụ thanh toán, nghĩa vụ đối soát hoặc nghĩa vụ minh bạch tài chính thì công ty có thể bị buộc thanh toán các khoản thù lao còn thiếu, bồi thường thiệt hại, trả lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo Điều 357 và Điều 468 Bộ luật Dân sự.

Không chỉ đối mặt với thiệt hại về tài chính, cả hai bên còn có nguy cơ chịu ảnh hưởng lớn về uy tín. Theo luật sư, trong ngành giải trí, hình ảnh và niềm tin là những tài sản có giá trị đặc biệt. Một vụ tranh chấp kéo dài có thể tác động tiêu cực đến các hợp đồng thương mại đang triển khai, đồng thời làm giảm cơ hội hợp tác với đối tác, nhãn hàng cũng như các nghệ sĩ khác trong tương lai.

Chính vì vậy, thương lượng hoặc hòa giải luôn được xem là phương án nên ưu tiên trước khi lựa chọn con đường tố tụng.

Bài học cho nghệ sĩ và công ty quản lý

Từ vụ việc của Mai Phương và V-MAS, luật sư Diệp Năng Bình cho rằng các bên cần xem hợp đồng là "hàng rào pháp lý" bảo vệ quyền lợi chứ không chỉ là thủ tục để bắt đầu hợp tác.

Đối với nghệ sĩ, trước khi ký hợp đồng cần được tư vấn pháp lý để hiểu rõ các điều khoản về quyền quản lý độc quyền, cơ chế phân chia doanh thu hoặc lợi nhuận, phạm vi các khoản chi phí đầu tư được khấu trừ, quyền yêu cầu đối soát và kiểm tra chứng từ cũng như điều kiện đơn phương chấm dứt hợp đồng. Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nghệ sĩ cũng cần lưu giữ đầy đủ chứng cứ về các khoản thanh toán, các văn bản trao đổi và yêu cầu giải quyết tranh chấp.

Về phía công ty quản lý, luật sư khuyến nghị cần xây dựng hợp đồng rõ ràng, minh bạch về cách tính doanh thu, lợi nhuận, các khoản đầu tư, thời điểm quyết toán cũng như cơ chế kiểm tra sổ sách. Việc đối soát tài chính cần được thực hiện định kỳ, có đầy đủ chứng từ và tạo điều kiện để nghệ sĩ tiếp cận thông tin theo đúng thỏa thuận.

"Khi phát sinh bất đồng, các bên nên ưu tiên thương lượng hoặc hòa giải trên tinh thần thiện chí trước khi lựa chọn giải quyết bằng tố tụng", luật sư Diệp Năng Bình nhấn mạnh.

Theo ông, trong lĩnh vực giải trí, một vụ kiện có thể xác định được quyền và nghĩa vụ của các bên nhưng rất khó khôi phục lại niềm tin và giá trị thương hiệu đã bị ảnh hưởng trong suốt quá trình tranh chấp. Vì vậy, một hợp đồng chặt chẽ, minh bạch cùng cơ chế quản trị tài chính rõ ràng vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa rủi ro pháp lý.

Về bản chất pháp lý của vụ việc, luật sư Diệp Năng Bình cho biết: "Tranh chấp giữa nghệ sĩ Mai Phương và Công ty V-MAS về bản chất là tranh chấp phát sinh từ hợp đồng dịch vụ quản lý độc quyền. Đây là một dạng hợp đồng không được quy định thành một loại hợp đồng riêng trong pháp luật Việt Nam mà được xem là hợp đồng hỗn hợp, chịu sự điều chỉnh chủ yếu của Bộ luật Dân sự năm 2015 trên cơ sở nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận theo Điều 3 và Điều 385. Mặc dù mang tên 'hợp đồng dịch vụ quản lý độc quyền', nhưng xét về bản chất, hợp đồng này vừa có yếu tố của hợp đồng dịch vụ theo Điều 513 Bộ luật Dân sự, vừa có yếu tố ủy quyền khi công ty đại diện nghệ sĩ giao dịch với đối tác, đồng thời có yếu tố hợp tác đầu tư khi công ty bỏ chi phí đào tạo, xây dựng hình ảnh và khai thác thương mại để thu hồi vốn".