Lễ nghi ngày Tết của người Cố đô

09:27 06/02/2015

Tư chất "hoàng tộc" của người Huế cùng lịch sử lâu đời đất cố đô đã khiến cho lễ nghi nơi đây phong phú và trở thành "di sản" với muôn đời hậu thế. Ngày tư tháng Tết, đó là dịp để người Huế hành lễ, cúng kiếng toàn tâm thành ý.

Sau một tuần trải nghiệm Tết Huế, chúng ta sẽ chứng kiến được rất nhiều lễ nghi, cúng kiếng diễn ra trước, trong và sau Tết. Với cố đô Huế, có lẽ, nó nhiều hơn bất kỳ nơi nào ở Việt Nam.

Là kinh đô xưa, Huế còn giữ nhiều cổ tục trong việc đón Tết và ăn Tết. Trong đó lễ nghi là phần quan trọng nhất, được người Huế duy trì thực hiện rất trang nghiêm, bài bản, với sự kính cẩn, thành tâm.

Sau lễ chạp mả là lễ cúng ông Táo. Người Huế chỉ làm lễ cúng ông Táo, không cúng ông Công như người Bắc. Lễ cúng ông Táo ở Huế diễn ra vào sáng sớm ngày 23 tháng Chạp. Trước lễ, lư hương đã được thay cát mới, bàn thờ ông Táo được lau dọn tinh tươm. Sau lễ, tượng ba ông Táo cũ bằng đất nung được tiễn khỏi bàn thờ bếp, đưa đến đặt cạnh các am miếu ở đầu xóm, hay ở dước gốc cổ thụ cạnh ngã ba đường. Tượng ba ông Táo mới được rước lên bàn thờ, bắt đầu “nhiệm kỳ” một năm coi sóc bếp núc cho gia chủ.

Trong sáng ngày 23 tháng Chạp lại có lễ dựng nêu ở trước sân nhà, sân đình. Cây nêu làm bằng tre, còn giữ chùm lá tươi ở trên ngọn. Sau khi dựng nêu, người ta dùng vôi bột vẽ thành hình bộ cung tên ở dưới chân nêu. Đó là dấu hiệu báo cho ma quỷ biết đây là địa phận của người, chớ nên lai vãng.

Ngày 25 tháng Chạp, không khí Tết đã cận kề, cũng là lúc người Huế bắt đầu lễ cúng tổ nghề và lễ cúng tất niên. Lễ cúng tổ nghề diễn ra ở phường hội nghề nghiệp. Mỗi phường nghề có một ngày cúng tổ riêng. Sau lễ cúng này, đa phần các phường nghề tạm ngưng hoạt động để đón Tết, trừ nghề thợ may và nghề cắt tóc vẫn hành sự cho tới chiều 30 Tết. Ở lối xóm, khu phố thì có lễ cúng tất niên. Sau một năm tất bật mưu sinh, đây là dịp để những người láng giềng ngồi lại với nhau, cùng nâng chén rượu ngon tiễn đưa năm cũ, đón chào năm mới, thấm đượm tình làng nghĩa xóm.


Lễ cúng tất niên ở tư gia diễn ra muộn hơn, thường vào chiều 30 Tết. Sau lễ cúng trên bàn thờ mời tổ tiên về “ăn Tết”, các thành viên trong gia đình hội ngộ với nhau bên mâm cơm chiều cuối năm. Mỹ tục này được người Huế duy trì từ bao đời nay nên dù đi làm ăn xa hay gần, thì đến chiều 30 Tết ai ai cũng tìm cách đoàn tụ với gia đình trong “bữa cơm đặc biệt” này. Không chỉ đoàn tụ với người sống, họ còn muốn tìm trong khoảnh khắc thiêng liêng này hình ảnh những người thân đã khuất.

Vào thời khắc chuyển sang năm mới, người Huế tổ chức cúng giao thừa. Lễ vật cúng giao thừa được bày biện ở ngoài sân lẫn trong nhà và đều là cỗ chay bởi lễ này “vắt” đêm 30 năm cũ sang sáng mồng Một năm mới. Dân Huế đa phần theo đạo Phật nên ngày mồng Một phải cúng chay, ăn chay. Mâm cúng ngoài trời là để đưa đón các vị Hành khiển, diễn ra trước lúc giao thừa ít phút. Mỗi năm có một vị Hành khiển trông coi cõi hạ giới. Đến lúc giao thừa, vị Hành khiển cũ ở hạ giới phải bàn giao chức trách cho vị Hành khiển mới đến từ thượng giới. Vì việc bàn giao và tiếp quản công việc hết sức khẩn trương nên các vị Hành khiển chỉ có thể ăn vội vàng hoặc mang theo, thậm chí chỉ chứng kiến lòng thành của chủ nhà. Vì thế mà người Huế phải bày biện mâm cúng ngoài trời cho kịp thời gian của các vị Hành khiển. Lễ cúng trong nhà diễn ra vào đúng thời điểm chuyển sang năm mới là để cầu xin tổ tiên “phù hộ độ trì” cho con cháu trong gia tộc một năm mới may mắn, an khang.

Khác với ngoài Bắc, ở Huế không có tục hái lộc đầu năm, người Huế không ra khỏi nhà trước và sau khi giao thừa. Sau này, do chính quyền địa phương có tổ chức bắn pháo hoa ở quảng trường Ngọ Môn vào lúc giao thừa nên một bộ phận người Huế, đa phần là giới trẻ, đã “biết” ra khỏi nhà vào đêm 30 Tết để chờ xem pháo hoa. Tuy nhiên, người lớn tuổi vẫn thích ở nhà lo việc cúng kiếng hơn là ra đường như đám trẻ. Mặt khác, nhiều người Huế không muốn về nhà sau phút giao thừa để tránh lệ đạp đất (ngoài Bắc gọi là xông đất) nhà mình, bởi lẽ, người ta mong người đến đạp đất nhà mình vào sáng mồng Một Tết là những người chức sắc, có học vấn, là người nhẹ vía, để tài lộc, may mắn sẽ theo họ đến với gia đình suốt cả năm sau đó.

Sáng mồng Một Tết, nghi lễ đầu tiên là lễ cúng Nguyên đán. Đó là lúc người Huế làm lễ cúng chay trên bàn thờ tổ tiên. Lễ vật là trầm trà, mứt bánh…, đơn giản nhưng tinh khiết. Sau lễ ấy, gia chủ mới mở cửa đón khách đến nhà thăm Tết. Sáng đó họ thường sẽ đi chùa lễ Phật trước tiên, rồi mới đi viếng mộ tổ tiên, thắp hương nhà thờ họ tộc, đi thăm ông bà, cha mẹ 2 bên nội ngoại… Việc chúc Tết thầy, viếng thăm bạn bè đồng nghiệp thường là vào ngày mồng Hai, mồng Ba.

Từ ngày mồng Một Tết trở đi, mỗi ngày phải cúng kiếng 3 lần sáng - trưa - chiều trên bàn thờ tổ tiên. Ngày Sóc cúng chay, ngày thường cúng mặn. Ðến chiều mồng Ba Tết thì làm mâm cơm cúng đưa để tiễn ông bà về lại cõi trên.

Chiều ngày mồng Bảy tháng Giêng, sau lễ hạ nêu thì một chu kỳ lễ Tết ở Huế mới tạm coi hoàn tất. Gọi là tạm bởi vì sau lễ hạ nêu, người Huế vẫn phải thực thi nhiều lễ nghi khác như lễ cúng đầu năm, lễ dâng sao, lễ cúng rằm Nguyên tiêu... Hậu duệ Nguyễn Phước tộc còn tổ chức lễ dâng hương đầu năm mới trong Thế Miếu, nơi thờ các vua triều Nguyễn, hay đi viếng mộ phần tổ tiên nơi các lăng tẩm ở ngoại ô.

Lễ nghi, cúng kiếng trong dịp Tết ở Huế, xưa cũng như nay, là một bộ phận hợp thành của văn hóa Huế. Người Huế coi đó là những nghi thức thiêng liêng, cần phải duy trì và trao truyền cho hậu thế. Đến lượt mình, các thế hệ hậu duệ người Huế tự nguyện tiếp nhận và thực hành các nghi lễ ấy, coi đó là cách thức “liên kết” với tổ tiên, thần Phật và làm phong phú đời sống tâm linh của họ, dẫu rằng, những lễ nghi ấy đã “lấy mất” khá nhiều thời gian “ăn Tết” và “chơi Tết” của người Huế.

Theo Depplus.vn/MASK
Loading...
Đi du lịch Maldives cùng bạn bè, Tóc Tiên bị 'dìm hàng' tới bến

Đi du lịch Maldives cùng bạn bè, Tóc Tiên bị...

Trong chuyến du lịch tại nơi được mệnh danh là 'Thiên đường ở hạ giới',...

CocoLand River Beach Resort & spa “ẵm giải” The Guide Awards 2019

CocoLand River Beach Resort & spa “ẵm giải” The Guide Awards 2019

Du lịch Việt - 2 ngày, 18 giờ trước

CocoLand River Beach Resort & Spa Thu Xà – Quảng Ngãi đạt giải thưởng The Guide Awards 2019, Resort xanh và thân thiện với môi trường.

Đoan Trang cùng bố mẹ và các chị em trong nhà du lịch khám phá châu Âu

Đoan Trang cùng bố mẹ và các chị em trong nhà du lịch khám phá châu Âu

Sao giải trí - 2 ngày, 7 giờ trước

Những năm gần đây, cuộc sống của gia đình Đoan Trang gắn với những chuyến du lịch dài. Nữ ca sĩ chocolate thường xuyên đưa bố mẹ đi cùng.

Đưa con gái đi du lịch Singapore, siêu mẫu Hà Anh than: Nhễ nhại mồ hôi, chả có ảnh nào tử tế... để khoe cả

Đưa con gái đi du lịch Singapore, siêu mẫu Hà Anh than: Nhễ nhại mồ hôi, chả có ảnh nào tử tế......

Sao giải trí - 5 ngày, 3 giờ trước

Chia sẻ của Hà Anh có lẽ cũng là tâm trạng chung của các bà mẹ bỉm sữa khi đưa con nhỏ đi du lịch cùng.

Diện đồ giản dị đi du lịch Trung Quốc, Á hậu Thúy An được khen ngợi đẹp xuất thần

Diện đồ giản dị đi du lịch Trung Quốc, Á hậu Thúy An được khen ngợi đẹp xuất thần

Sao giải trí - 6 ngày, 17 giờ trước

Á hậu Thúy An đã giành thời gian đi du lịch ở Trung Quốc. Nhan sắc của người đẹp được khen ngợi hết lời.

Ở Nhật Bản giữa siêu bão Hagibis, Chi Pu vẫn canh được hình đẹp để gửi đến fan

Ở Nhật Bản giữa siêu bão Hagibis, Chi Pu vẫn canh được hình đẹp để gửi đến fan

Sao giải trí - 6 ngày, 4 giờ trước

Việc Chi Pu có mặt ở nơi siêu bão đổ bộ khiến fan lo lắng nhưng cô đã nhanh chóng lên tiếng trấn an.

Bị mỉa mai rẻ tiền, não ngắn vì phát ngôn 'nhan sắc quyết định tất cả', Ngọc Trinh phản ứng ra sao?

Bị mỉa mai rẻ tiền, não ngắn vì phát ngôn 'nhan sắc quyết định tất cả', Ngọc Trinh phản ứng ra sao?...

Chuyện làng sao - 3 giờ, 27 phút trước

Phát ngôn mới đây của Ngọc Trinh đã khiến cư dân mạng tranh cãi. Một số người cho rằng đàn ông sẽ không thích lấy phụ nữ đẹp, não ngắn làm vợ.

Cách làm thịt lợn chua ngọt kiểu mới, thơm ngon nức mũi ăn hoài không chán

Cách làm thịt lợn chua ngọt kiểu mới, thơm ngon nức mũi ăn hoài không chán

Địa chỉ ăn ngon - 3 giờ, 28 phút trước

Trong tiết trời se lạnh thì việc dành tặng cho cả gia đình món thịt lợn chua ngọt mới lạ, độc đáo mà hương vị "miễn chê" dưới đây thì không còn gì tuyệt...

Con dâu mua tặng mẹ đẻ vòng vàng khiến chồng giận tím mặt nhưng phản ứng của mẹ chồng không có quà mới là điều đáng ngạc nhiên

Con dâu mua tặng mẹ đẻ vòng vàng khiến chồng giận tím mặt nhưng phản ứng của mẹ chồng không có quà...

Tâm sự - 4 giờ, 33 phút trước

Hạ kể lại, ru con ngủ xong, cô trở ra thì nghe tiếng mẹ chồng với chồng đang nói chuyện. Về chính món quà là chiếc vòng vàng cô dự định tặng mẹ mình....

Diễn viên Quách Ngọc Tuyên xác nhận bạn gái đang mang bầu, sẽ sinh con vào tháng 11 tới đây

Diễn viên Quách Ngọc Tuyên xác nhận bạn gái đang mang bầu, sẽ sinh con vào tháng 11 tới đây

Chuyện làng sao - 4 giờ, 33 phút trước

Tình cũ của Nam Thư là Quách Ngọc Tuyên đã lên tiếng xác nhận bạn gái đang mang bầu. Tuy nhiên, cặp đôi vẫn chưa tính đến chuyện tổ chức đám cưới trong năm...

Hết nấu ăn chăm con, chồng đại gia của Phan Như Thảo còn làm điều không tưởng này cho vợ

Hết nấu ăn chăm con, chồng đại gia của Phan Như Thảo còn làm điều không tưởng này cho vợ

Chuyện làng sao - 5 giờ, 33 phút trước

Cuộc sống sau khi kết hôn của Phan Như Thảo quả toàn màu hồng khi được ông xã cưng chiều hết mực.

Ấm ức vì bị đả kích bấy lâu, Công nương Meghan suýt bật khóc trên truyền hình nhưng dân mạng lại chê giả tạo

Ấm ức vì bị đả kích bấy lâu, Công nương Meghan suýt bật khóc trên truyền hình nhưng dân mạng lại chê...

Chuyện làng sao - 5 giờ, 43 phút trước

Không ít người cho rằng nữ Công tước xứ Sussex tiếp tục trổ tài diễn xuất để có được sự cảm thông của công chúng.

Đi trễ là 1 tính xấu nhưng nó lại tốt cho sức khỏe, giúp sống lâu hơn

Đi trễ là 1 tính xấu nhưng nó lại tốt cho sức khỏe, giúp sống lâu hơn

Chăm sóc sức khỏe - 5 giờ, 45 phút trước

Bạn thường tỏ ra không hài lòng khi có một ai đó đi muộn. Nhưng theo nghiên cứu mới của các nhà khoa học từ Đại học Havard, Mỹ, việc đi muộn đem lại...

Sau vài lần xin đồ của Ngọc Trinh, Diệu Nhi lại chuyển mục tiêu qua Diễm My 9X

Sau vài lần xin đồ của Ngọc Trinh, Diệu Nhi lại chuyển mục tiêu qua Diễm My 9X

Chuyện làng sao - 5 giờ, 47 phút trước

Diễn viên Diệu Nhi lầy lội khi bày tỏ mong muốn xin đồ của các đàn chị thân thiết như Ngọc Trinh, Diễm My 9X

Dàn sao Việt diện áo dài nền nã đến chúc mừng NTK Võ Việt Chung

Dàn sao Việt diện áo dài nền nã đến chúc mừng NTK Võ Việt Chung

Nhà thiết kế - 5 giờ, 49 phút trước

Sự kiện kỉ niệm 25 năm trong nghề thiết kế áo dài của NTK Võ Việt Chung đã quy tụ khá đông sao Việt tham dự.

Isaac có hẹn với Mini Garden trong đại nhạc hội miễn phí vé tại TP.HCM

Isaac có hẹn với Mini Garden trong đại nhạc hội miễn phí vé tại TP.HCM

Làm đẹp+ - 5 giờ, 21 phút trước

18h ngày 20/10, đại nhạc hội ‘Vườn địa đàng’ kết hợp ra mắt sản phẩm Mini Garden 3 in 1 CC Cushion sẽ được diễn ra tại AEON Bình Tân, TP HCM. Chương trình...

Sao Việt 19/10/2019: Diễm Hương thừa nhận là trụ cột kinh tế của gia đình; Phát hiện chi tiết thú vị trong thiệp cưới của Đông Nhi

Sao Việt 19/10/2019: Diễm Hương thừa nhận là trụ cột kinh tế của gia đình; Phát hiện chi tiết thú vị trong...

Chuyện làng sao - 6 giờ, 35 phút trước

Sao Việt 19/10/2019: Hoa hậu Diễm Hương thừa nhận là trụ cột kinh tế của gia đình và nói về tin đồn ly hôn chồng. Cư dân mạng phát hiện chi tiết thú vị...

Đang chống chọi bệnh tật, Mai Phương bày tỏ ước nguyện duy nhất ở thì hiện tại

Đang chống chọi bệnh tật, Mai Phương bày tỏ ước nguyện duy nhất ở thì hiện tại

Chuyện làng sao - 6 giờ, 52 phút trước

Nữ diễn viên cho biết, bản thân chỉ muốn bình an cho mình và con gái.

Nhã Phương hoá nữ thần Hi Lạp với nhan sắc vừa ngọt ngào vừa thanh tú

Nhã Phương hoá nữ thần Hi Lạp với nhan sắc vừa ngọt ngào vừa thanh tú

Thời trang sao - 6 giờ, 54 phút trước

Trên thảm đỏ sự kiện tối qua, Nhã Phương như chiếm hết mọi spotlight bởi nhan sắc và thần thái hơn người.

Vòng 1 nóng bỏng của Ngọc Trinh 'bốc hơi' không dấu vết chỉ vì một lựa chọn sai lầm

Vòng 1 nóng bỏng của Ngọc Trinh 'bốc hơi' không dấu vết chỉ vì một lựa chọn sai lầm

Thời trang sao - 6 giờ, 59 phút trước

Chiếc váy vải lụa nhàu cùng thiết kế bùng nhùng ở phần bụng có lẽ là một sự lựa chọn sai lầm của Ngọc Trinh khi những đường cong nóng bỏng bị che phủ...

Thủy Tiên bị Công Vinh và con gái cà khịa khi làm dầu ăn tại nhà

Thủy Tiên bị Công Vinh và con gái cà khịa khi làm dầu ăn tại nhà

VIDEO - 6 giờ trước

Cuộc sống gia đình hạnh phúc của Công Vinh - Thủy Tiên khiến người hâm mộ vô cùng ngưỡng mộ.

Minh Nhựa và vợ 2 Mina Phạm khoe loạt ảnh 'thần thái ngút ngàn' bên siêu xe triệu đô

Minh Nhựa và vợ 2 Mina Phạm khoe loạt ảnh 'thần thái ngút ngàn' bên siêu xe triệu đô

Đời sống trẻ - 7 giờ, 17 phút trước

Có vẻ như sau vụ bị bóc mẽ việc ghép ảnh sống ảo, vợ chồng thiếu gia Minh Nhựa dùng đồ 'của nhà trồng được' khi chụp bộ hình bên siêu xe triệu đô....

Bi kịch cuộc đời phải tự kết liễu đời mình vì ái tình của mỹ nhân 'hụt' vai Phượng Ớt

Bi kịch cuộc đời phải tự kết liễu đời mình vì ái tình của mỹ nhân 'hụt' vai Phượng Ớt

Chuyện làng sao - 7 giờ, 19 phút trước

Mỹ nhân này không bao giờ còn có cơ hội được trở thành một "Phượng Ớt" đanh đá, đầy mưu mô trên màn ảnh nữa.

Trong khi Goo Hye Sun 'hóa dại' sau ly hôn, hình ảnh đầu tiên của Ahn Jae Hyun trong phim mới khiến fan bất ngờ

Trong khi Goo Hye Sun 'hóa dại' sau ly hôn, hình ảnh đầu tiên của Ahn Jae Hyun trong phim mới khiến...

Bật mí điện ảnh - 15 giờ, 26 phút trước

Vẻ ngoài siêu điển trai của Ahn Jae Hyun trong phim "People With Flaws" chắc chắn sẽ khiến không ít người trầm trồ.

Sau tin 'xuống tay' với vợ, Huỳnh Hiểu Minh vẫn liên lạc nhờ vả Angelababy chứng minh quan hệ 2 người

Sau tin 'xuống tay' với vợ, Huỳnh Hiểu Minh vẫn liên lạc nhờ vả Angelababy chứng minh quan hệ 2 người

Chuyện làng sao - 16 giờ, 3 phút trước

Một người đồng nghiệp thân thiết của Huỳnh Hiểu Minh đã chia sẻ 1 bài đăng đặc biệt có liên quan đến Angelababy, giúp 2 vợ chồng đập tan tin đồn ly hôn bấy...

Bị gán ghép với mỹ nam 19 tuổi, đây là phản ứng 'bá đạo' của Trần Kiều Ân

Bị gán ghép với mỹ nam 19 tuổi, đây là phản ứng 'bá đạo' của Trần Kiều Ân

Chuyện làng sao - 16 giờ, 6 phút trước

Nữ diễn viên Trần Kiều Ân không ngần ngại lên tiếng khi ghép cặp với Ngô Lỗi, người kém cô đến 21 tuổi.