Xăng E10 phủ sóng từ ngày 1/6

Bộ Công thương mới ban hành thông tư 50/2025 quy định về lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam.

Theo Thông tư 50/2025, từ ngày 1/6, xăng không chì (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành) phải được phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc. Xăng E5 RON 92 vẫn được phối trộn và pha chế để sử dụng cho động cơ xăng đến hết năm 2030 để đảm bảo phục vụ xe máy đời cũ sử dụng cho phù hợp.

Xăng sinh học E10 sẽ bán ở tất cả các cây xăng từ ngày 1/6.

Thông tư cũng quy định, trong quá trình triển khai thực hiện lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống, căn cứ theo tình hình thực tế về kinh tế, xã hội, kỹ thuật, công nghệ, cung, cầu, giá cả và những biến động khác có liên quan, Bộ trưởng Bộ Công thương sẽ xem xét, quyết định điều chỉnh tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống; bổ sung những loại mặt hàng xăng khoáng trên thị trường phù hợp theo từng thời điểm bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Theo Thông tư 50, nhiên liệu sinh học là nhiên liệu sinh học gốc bao gồm etanol nhiên liệu (E100) biến tính hoặc không biến tính và nhiên liệu diesel sinh học gốc (B100). Nhiên liệu truyền thống là xăng không chì (xăng nền) bao gồm RON92, RON95, các loại xăng không chì khác hoặc nhiên liệu diesel (DO) có chất lượng phù hợp với quy định của pháp luật.

Xăng sinh học tại Thông tư 50 là hỗn hợp của etanol nhiên liệu và xăng nền bao gồm xăng E5RON92 và xăng E10. Phối trộn, pha chế xăng sinh học là việc bổ sung E100 theo các tỷ lệ khác nhau vào xăng nền theo phương pháp phối trộn, pha chế trong bể chứa (in-tank) và trong đường ống (in-line) hoặc các phương pháp phối trộn, pha chế phù hợp khác.

Diesel B10 là hỗn hợp của DO và B100, có hàm lượng B100 từ 9% đến 10% theo thể tích, ký hiệu là B10. Phối trộn, pha chế diesel sinh học là việc bổ sung B100 vào DO với các tỷ lệ khác nhau theo phương pháp phối trộn, pha chế trong bể chứa (in-tank) và trong đường ống (in-line) hoặc các phương pháp phối trộn, pha chế phù hợp khác.

Hiện, nhiều doanh nghiệp đầu mối lớn đã tiên phong triển khai rộng rãi loại xăng sinh học này tại các cửa hàng xăng dầu trực thuộc trên cả nước. Cụ thể, từ ngày 15/5, gần 1.000 cửa hàng xăng dầu của PV OIL trên toàn quốc đã kinh doanh xăng sinh học E10. Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) - doanh nghiệp đầu mối chiếm thị phần lớn nhất cả nước cũng sẽ chuyển đổi sang kinh doanh xăng E10 vào ngày 20/5 sắp tới.

Theo Bộ Công thương, việc sử dụng xăng sinh học giúp cải thiện tính năng động cơ, giảm phát thải, mang lại lợi ích cho người tiêu dùng và xã hội. Quá trình sử dụng xăng sinh học rất thuận tiện, không cần phải điều chỉnh động cơ khi chuyển đổi giữa xăng sinh học và xăng thông thường.

Do ethanol có trị số octan (RON - Research Octane Number) cao tới 109 nên khi pha vào xăng sẽ giúp nhiên liệu chống kích nổ tốt hơn. Ngoài ra, ethanol chứa nhiều oxy hơn so với xăng thường, giúp quá trình cháy trong động cơ diễn ra triệt để hơn, tăng công suất, giảm tiêu hao nhiên liệu, đồng thời giảm thiểu phát thải các chất độc hại trong khí thải động cơ.

Xăng E10 có phù hợp cho tất cả các loại động cơ?

Một số người dùng nghi ngại cồn trong xăng E10 có thể gây mòn các chi tiết của động cơ xe. Các chuyên gia khẳng định cồn trong xăng sinh học có thể gây ảnh hưởng đến một số loại gioăng cao su, nhựa của động cơ. Tuy nhiên, đó là đối với các loại xe sử dụng động cơ thế hệ cũ (trước năm 1993), còn đối với các xe có động cơ sản xuất sau năm 1993 điều này gần như là không xảy ra, do vật liệu của động cơ, đặc biệt là hệ thống cung cấp nhiên liệu đã được cải tiến. Chính vì vậy cồn trong xăng không thể gây ảnh hưởng lên động cơ. Hơn nữa, trong quá trình đốt, xăng sinh học không hề gây ra một phản ứng phụ nào khác.

PGS.TS Phạm Hữu Tuyến, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các Nguồn động lực và Phương tiện tự hành - Đại học Bách Khoa Hà Nội, cho biết người dân có thể sử dụng xăng E10 RON 95-III trực tiếp mà không cần điều chỉnh kỹ thuật, kể cả khi trong bình vẫn còn xăng cũ.

PGS.TS Phạm Hữu Tuyến khẳng định, với tỷ lệ pha 10% ethanol, xăng E10 không làm thay đổi đặc tính vận hành của động cơ xăng hiện đại, đồng thời giúp quá trình cháy sạch hơn, giảm đáng kể khí thải độc hại và góp phần hướng tới mục tiêu giao thông xanh.

Với tỷ lệ pha trộn 10% ethanol, xăng sinh học E10 không làm thay đổi căn bản đặc tính vận hành của động cơ xăng hiện đại, nhưng lại mang đến những cải thiện đáng kể về quá trình cháy và phát thải.

Về quá trình cháy, ethanol là hợp chất có chứa oxy nên khi pha vào xăng sẽ giúp nhiên liệu cháy sạch và triệt để hơn. Nhờ đó, các khí thải độc hại như CO và HC giảm rõ rệt. Trong điều kiện giao thông đô thị tại Việt Nam - nơi phương tiện thường xuyên di chuyển trong trạng thái dừng - chạy, lợi thế này càng phát huy hiệu quả.

Đối với hiệu suất vận hành, xăng E10 vẫn đảm bảo công suất và mức tiêu hao nhiên liệu tương đương xăng khoáng nếu sử dụng đúng loại có chỉ số octan (RON) phù hợp. Ethanol có khả năng chống kích nổ tốt, góp phần duy trì sự ổn định của động cơ. Trên thực tế, người dùng hầu như không cảm nhận rõ sự khác biệt về khả năng vận hành khi chuyển từ xăng truyền thống sang E10.

Về độ bền động cơ, E10 tương thích với phần lớn phương tiện hiện nay, đặc biệt là các dòng xe sản xuất trong khoảng hơn 20 năm trở lại đây. Nếu sử dụng đúng và bảo dưỡng định kỳ, nhiên liệu này không gây hư hại, thậm chí còn giúp động cơ sạch hơn nhờ giảm cặn bám trong buồng đốt.

Nhìn chung, xăng E10 vừa đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, vừa góp phần giảm phát thải mà không ảnh hưởng đến hiệu suất hay độ bền động cơ, là giải pháp phù hợp trong lộ trình hướng tới giao thông xanh tại Việt Nam.

Theo PGS.TS Phạm Hữu Tuyến, xét từ góc độ khoa học, xăng sinh học E10 mang lại hiệu quả rõ rệt trong giảm phát thải khí độc hại và góp phần cắt giảm phát thải khí nhà kính, nhờ những đặc tính riêng của ethanol.

Trước hết, về khí thải độc hại, ethanol là nhiên liệu có sẵn oxy trong cấu trúc phân tử, nên khi pha vào xăng sẽ giúp quá trình cháy diễn ra hoàn toàn hơn. Nhờ đó, lượng khí CO và hydrocarbon chưa cháy hết (HC) - hai tác nhân gây ô nhiễm không khí đô thị được giảm đáng kể so với xăng khoáng truyền thống. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong điều kiện giao thông đông đúc tại các thành phố lớn ở Việt Nam, nơi phương tiện thường xuyên vận hành ở chế độ không tối ưu.

Quan trọng hơn, về khí nhà kính, ethanol được sản xuất từ nguyên liệu sinh học như sắn, ngô, mía… những loại cây trồng có khả năng hấp thụ CO₂ trong quá trình sinh trưởng. Khi ethanol được đốt cháy, lượng CO₂ phát thải ra về cơ bản tương đương với lượng CO₂ mà cây đã hấp thụ trước đó. Nhờ đó, xét trên vòng đời nhiên liệu, E10 giúp giảm "phát thải ròng" so với xăng khoáng - vốn là nhiên liệu hóa thạch giải phóng thêm CO₂ tích tụ lâu dài trong lòng đất.

Theo Petrolimex, từ các kết quả nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước và tài liệu khuyến cáo của các nhà sản xuất, các tổ chức quốc tế như ACEA (Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu) cho thấy về cơ bản xăng E10 tương thích với phần lớn các động cơ xăng đang lưu hành hiện nay.

Ngoài E10, người dân có thể lựa chọn loại xăng nào khác?

Từ ngày 1/6 tới đây, toàn bộ các cây xăng trên phạm vi cả nước sẽ đồng loạt đưa vào kinh doanh mặt hàng xăng sinh học E10. Đây là bước đi tiếp theo nhằm hiện thực hóa mục tiêu giảm thiểu lượng khí thải độc hại từ các phương tiện giao thông, góp phần bảo vệ môi trường theo xu hướng chung của quốc tế. 

Lộ trình đưa xăng sinh học E10 vào sử dụng rộng rãi đã được nêu rõ trong Thông tư 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương, và đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận xã hội, đặc biệt là nhóm người dùng sử dụng các phương tiện cơ giới đường bộ.

Xăng sinh học E10 sẽ được bán rộng rãi từ 1/6. Ảnh: VTC News

Điều 4 của Thông tư nêu rõ rằng: "Từ ngày 01 tháng 6 năm 2026, xăng không chì (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành) phải phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc."

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là xăng E10 không phải loại nhiên liệu duy nhất được cung cấp. Điều 4 của Thông tư cũng nêu: "Tiếp tục phối trộn, pha chế xăng E5RON92 để sử dụng cho động cơ xăng đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2030."

Việc duy trì xăng E5, thực tế, cũng sẽ giúp người tiêu dùng làm quen với các loại nhiên liệu chứa cồn sinh học.

Hầu hết các mẫu xe máy hiện tại đều có thể sử dụng xăng sinh học E10.

Sự khác biệt cốt lõi giữa hai loại sản phẩm lưu thông trên thị trường nằm ở nồng độ cồn được tích hợp trong hỗn hợp. Xăng E5 chứa 5% cồn Ethanol, trong khi tỷ lệ này ở dòng sản phẩm E10 chuẩn bị áp dụng diện rộng được nâng lên mức 10%. Điều này đồng nghĩa với việc hàm lượng cồn sinh học có trong mỗi lít xăng E10 cao gấp đôi so với xăng E5. 

Dưới góc độ cơ học và hóa học, sự gia tăng về nồng độ này khiến các đặc tính ăn mòn và tẩy rửa của xăng E10 biểu hiện mạnh mẽ hơn. Ngược lại, nhờ duy trì hàm lượng cồn ở mức thấp, xăng sinh học E5 có mức độ tác động hóa học lên các linh kiện thấp hơn, ít ăn mòn hơn đối với các vật liệu không phù hợp trong hệ thống dẫn nhiên liệu của các mẫu xe đời cũ.

Người sử dụng các mẫu xe máy cũ cần đặc biệt lưu ý do vật liệu trong hệ thống dẫn nhiên liệu có thể không phù hợp với thành phần cồn có trong xăng sinh học.

Về mặt kỹ thuật, xăng sinh học là hỗn hợp được tạo thành từ việc pha trộn xăng khoáng truyền thống với cồn Ethanol tinh khiết có nguồn gốc thực vật theo tỷ lệ quy định. Do bản chất hóa học của cồn, xăng sinh học có những đặc tính vật lý khác biệt so với xăng khoáng thông thường, nổi bật là tính chất tẩy rửa và khả năng ăn mòn đối với một số bề mặt vật liệu.

Cồn sinh học đóng vai trò như một dung môi mạnh, có thể hòa tan hoặc làm phân rã các cấu trúc cao su tự nhiên, nhựa thế hệ cũ hoặc đẩy nhanh quá trình oxy hóa bề mặt kim loại với các loại vật liệu không tương thích với xăng sinh học.